کتاب نظریه های یادگیری و آموزش

کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش نوشته‌ی محمود صفری و محمد پاک‌سرشت توسط نشر سراچه دل منتشر شده است. این کتاب به بررسی مبانی نظری یادگیری، ریشه‌های تاریخی نظریه‌ها و پیوند آن‌ها با عمل آموزشی در مدرسه و دانشگاه فرهنگیان پرداخته است. نویسندگان با تکیه‌بر تجربه تدریس در دانشگاه فرهنگیان و گفت‌وگو با دانشجومعلمان، مفاهیم کلاسیک روان‌شناسی یادگیری را در پیوند با چالش‌های واقعی کلاس درس توضیح داده‌اند. ساختار اثر از مبانی مفهومی یادگیری آغاز می‌شود و تا نظریه‌های رفتارگرایی، شناختی، اجتماعی-شناختی و ساخت‌گرایی ادامه می‌یابد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه های یادگیری و آموزش

کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش اثری آموزشی است که محمود صفری و محمد پاک‌سرشت آن را برای دانشجومعلمان و معلمان در حال تربیت نوشته‌اند. نویسندگان در مقدمه توضیح داده‌اند که این اثر حاصل سال‌ها تدریس، گفت‌وگو با دانشجومعلمان و مواجهه با پرسش «چگونه بیاموزیم؟» است و بیش از آن‌که بر فهرست‌کردن نظریه‌ها تکیه کند بر «یادگیری زنده» در کلاس درس تمرکز دارد. کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش در چند بخش تنظیم شده است. در بخش اول، مبانی نظری یادگیری مطرح شده و مفاهیمی مانند تعریف علمی یادگیری، تمایز آن از رشد و بلوغ، سطوح رفتاری، شناختی و عاطفی یادگیری و نقش تجربه توضیح داده شده است. در همین بخش، پیوند یادگیری با فلسفه علم و معرفت‌شناسی و تأثیر عینیت‌گرایی، تجربه‌گرایی و ساخت‌گرایی بر نظریه‌های یادگیری بررسی شده است. در ادامه کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش به ریشه‌های تاریخی روان‌شناسی می‌پردازد و مکاتب اراده‌گرایی، ساختارگرایی، کارکردگرایی و رفتارگرایی را در ارتباط با شکل‌گیری نظریه‌های یادگیری قرن بیستم تحلیل می‌کند. سپس بخش مفصلی به نظریه‌های تداعی‌گرایانه و رفتارگرایی اختصاص یافته و مفاهیمی مانند پیوند محرک-پاسخ، سعی و خطا، قوانین آمادگی، تمرین و اثر، شرطی‌سازی کلاسیک و کنش‌گر، برنامه‌های تقویت و مدیریت کلاس توضیح داده شده است. در فصل‌های بعدی کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش نظریه‌های ادراکی و شناختی مانند گشتالت، یادگیری مشاهده‌ای بندورا، نظریه رشد شناختی پیاژه، دیدگاه برونر و مدل‌های پردازش اطلاعات معرفی شده‌اند. در سراسر کتاب، هر فصل با «اهداف یادگیری»، «جمع‌بندی» و «پرسش‌هایی برای تأمل بیشتر» همراه است و در بخش‌هایی ویژه، وضعیت یادگیری در مدرسه و دانشگاه فرهنگیان و مسئله «یادگیری برای فهمیدن» در برابر «یادگیری برای قبول شدن» تحلیل شده است.

خلاصه کتاب نظریه های یادگیری و آموزش

کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش ابتدا یادگیری را به‌عنوان تغییری نسبتاً پایدار در رفتار، شناخت یا نگرش در نتیجه تجربه تعریف می‌کند و آن را از رشد، بلوغ و تغییرات موقتی جدا می‌سازد. سپس سه سطح رفتاری، شناختی و عاطفی یادگیری را شرح می‌دهد و نشان می‌دهد که آموزش مؤثر باید هر سه بعد را دربرگیرد. در گام بعد، کتاب نظریه‌های یادگیری و آموزش علم و نظریه را توضیح می‌دهد، ویژگی‌های نظریه علمی و فرایند تولید آن از مشاهده تا تبیین را بیان می‌کند و سه چارچوب معرفت‌شناسی اثرگذار بر نظریه‌های یادگیری یعنی عینیت‌گرایی، تجربه‌گرایی و ساخت‌گرایی را معرفی می‌کند. سپس با مرور مکاتب اولیه روان‌شناسی و ظهور رفتارگرایی، به نظریه پیوندگرایی ثورندایک، شرطی‌سازی پاولوف، رفتارگرایی اسکینر و دیدگاه گاتری می‌رسد و در ادامه نظریه‌های گشتالت، بندورا، پیاژه، برونر و پردازش اطلاعات را در پیوند با کاربردهای تربیتی در مدرسه و دانشگاه فرهنگیان بررسی می‌کند.

چرا باید کتاب نظریه های یادگیری و آموزش را بخوانیم؟

این کتاب تصویری یکپارچه از مسیر یادگیری، از مبانی فلسفی و علمی تا نظریه‌های کلاسیک و معاصر ارائه کرده است و آن‌ها را به زبان مثال‌های مدرسه و دانشگاه فرهنگیان پیوند داده است. خواننده با مطالعه آن می‌تواند پشت‌صحنه نظری روش‌های تدریس، ارزشیابی و مدیریت کلاس را بشناسد و میان حفظ‌محوری و یادگیری معنادار تمایز روشنی پیدا کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به دانشجومعلمان دانشگاه فرهنگیان، معلمان شاغل، دانشجویان علوم تربیتی و روان‌شناسی تربیتی و همچنین طراحان برنامه درسی و مدیران مدارس پیشنهاد می‌شود که دغدغه فهم عمیق‌تر یادگیری، انتخاب آگاهانه روش تدریس و عبور از یادگیری سطحی به یادگیری معنادار را دارند. «سخن سراچه دل به نام خالق اندیشه که یادگیری را از نهان‌خانه جان تا روشنای رفتار جاری ساخته است. هم‌سفر عزیز مسیر معلمی، کتابی که اکنون در دست داری، حاصل سال‌ها تأمل در کلاس‌های درس، گفت‌وگو با دانشجومعلمان و مواجهه با پرسش‌های بی‌پایان «چگونه بیاموزیم؟» است. نامش را نظریه‌های یادگیری و آموزش نهاده‌ایم اما بدان که در این صفحه‌ها کمتر از «نظریه‌های خشک و بی‌جان» سخن می‌رود و بیشتر از «یادگیری زنده»؛ که در چشم کودکی می‌درخشد، در نوجوانی به هیجان می‌آید و در معلمی به تعهد بدل می‌شود. این کتاب برای تو نوشته شده است؛ برای آن هنگام که پشت نیمکت‌های دانشگاه فرهنگیان نشسته‌ای و می‌کوشی از دل پاولوف، اسکینر و بندورا زبان مشترکی با چهل دانش‌آموز متفاوت بیابی. برای آن شب‌هایی که با پیاژه و برونر هم‌راز می‌شوی تا بدانی چرا یک کودک هفت‌ساله جهان را با «عملیات عینی» می‌بیند و نوجوان یازده‌ساله، بال‌های «تفکر انتزاعی» می‌گشاید. برای آن روزهایی که خودِ «تقویت» و «تنبیه» و «خودکارآمدی» می‌شوی، نه برای امتحان، که برای آن‌که فردا در کلاس خودت، «یادگیری» را از قفس الفاظ به آسمان معنا پرواز دهی. این کتاب دایرةالمعارف نیست؛ راهنماست. نقشه‌ای است برای سفر در سرزمین نظریه‌ها؛ با چراغ «پرسش‌هایی برای تأمل بیشتر» و «کاربردهای تربیتی». از تو می‌خواهم در حاشیه‌اش بنویسی، با نظریه‌ها بگویی و بخندی، آن‌ها را به چالش بکشی و از دل آن‌ها «نظریه شخصی» خود را بسازی؛ زیرا معلم خوب، کسی نیست که نظریه‌ها را از بر بخواند؛ کسی است که در تقابل با نظریه‌ها به «شیوه خود» در یادگیری دیگران دست می‌یابد. یادت باشد: تو برای تدریس «نظریه‌های یادگیری» به کلاس نمی‌روی؛ می‌روی تا «یادگیری» را در عمق نگاه دانش‌آموزانت جاری کنی. این کتاب تنها یکی از پل‌های تو به‌سوی آن تجربه ناب است. با آرزوی لحظه‌هایی که بگویی «آه، فهمیدم»؛ برای تو، برای فردای کلاس‌های ایران، برای کودکی که چشم‌به‌راه معلمی توست. محمود صفری»