کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی

کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی (Psychological Roots of the Climate Crisis) نوشته سالی وینتروپ، علاوه‌بر اینکه بحران اقلیمی را از زاویه‌ی سیاست، اقتصاد یا داده‌های محیط‌زیستی بررسی می‌کند، به سراغ لایه‌ی دیگری هم می‌رود که کمتر مورد توجه بوده: ذهنیت‌ها، سازوکارهای انکار، احساس استحقاق و فرهنگ بی‌توجهی. نویسنده نشان می‌دهد چگونه بخشی از بحران فعلی، در شیوه‌ی فکر کردن و نسبت ما با مراقبت، قدرت و مسئولیت ریشه دارد و از نگرش استثناگرایی می‌آید. مجتبی یاسبلاغی این کتاب را برای انتشارات فراهم ترجمه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی

کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی نوشته‌ی سالی وینتروپ تلاشی است برای فهم بحران اقلیمی از مسیری که کمتر به آن پرداخته شده است: روان انسان، سازوکارهای دفاعی ذهن و پیوند آن‌ها با قدرت سیاسی و اقتصادی. نویسنده توضیح می‌دهد که مسئله فقط گرم‌شدن زمین یا ناکارآمدی سیاست‌ها نیست، ذهنیتی است که به انسان یا گروهی خاص اجازه می‌دهد خود را بیرون از محدودیت‌ها، مسئولیت‌ها و پیامدها تصور کند. در این چارچوب، مفهوم محوری کتاب استثناگرایی است؛ حالتی که در آن فرد یا ساختار قدرت، خود را محق می‌داند هر چه می‌خواهد بردارد و واقعیت را به نفع خود بازتعریف کند.

کتاب در بخش‌های متعدد پیش می‌رود و از توضیح روان‌شناختی استثناگرایی آغاز می‌کند، سپس به قدرت‌گیری آن در عصر نئولیبرال می‌رسد و بعد فرهنگ بی‌توجهی، زبان، رسانه، تبلیغات، همدستی جمعی، حباب‌های فریب و در نهایت امکان شکل‌گیری تخیل مراقبتی را بررسی می‌کند. کتاب همچنین به این موضوع می‌پردازد که چرا بسیاری از مردم همزمان که نگران بحران اقلیمی هستند، در زندگی روزمره، زبان عمومی و نظم سیاسی با نوعی بی‌حسی یا تعویق روبه‌رو می‌شوند.

کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی فضای بحث را از دوگانه‌های ساده فراتر می‌برد. سالی وینتروپ در کنار مقصران بیرونی، کشمکش میان بخش مراقب و بخش بی‌تفاوت ذهن را نیز وارد بحث می‌کند. به همین دلیل، متن کتاب هم به سیاست نزدیک است و هم به تجربه‌های شخصی، احساس گناه، درماندگی، انکار و امید. در کنار نقد فرهنگ مسلط، نویسنده از امکان ساختن چارچوب‌های مراقبت و جهانی پایدارتر هم حرف می‌زند.

خلاصه کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی

کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی توضیح می‌دهد که بحران اقلیمی فقط حاصل تصمیم‌های اقتصادی یا خطاهای مدیریتی نیست، بلکه با نوعی ذهنیت استثناگرا گره خورده است؛ ذهنیتی که خود را برتر، محق و رها از پیامدها می‌بیند. سالی وینتروپ ابتدا این الگو را در سطح روان فردی توضیح داده و سپس نشان می‌دهد چگونه همین الگو در سیاست، اقتصاد نئولیبرال، رسانه و فرهنگ مصرفی گسترش پیدا می‌کند.

کتاب در ادامه به انکار، بی‌توجهی، همدستی جمعی و حباب‌های فریبی می‌پردازد که آسیب‌های اقلیمی را پنهان یا کوچک جلوه می‌دهند. در کنار این نقد، نویسنده از ضرورت بازگشت به مراقبت، پذیرش احساسات دشوار و ساختن تخیلی تازه برای زیستن روی سیاره‌ی زمین حرف می‌زند.

چرا باید کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب بحران اقلیمی را از زاویه‌ی روان‌شناسی، قدرت و فرهنگ کنار هم بررسی می‌کند و تصویر گسترده‌تری از مسئله می‌سازد.
• خواننده با مفهومی محوری به نام استثناگرایی آشنا می‌شود و می‌بیند این ذهنیت چگونه در فرد، سیاست و اقتصاد عمل می‌کند.
• این کتاب به فهم سازوکارهایی مثل انکار، بی‌توجهی، فرافکنی و عادی‌سازی آسیب کمک می‌کند.
• مطالعه‌ی آن نشان می‌دهد چرا دانستنِ خطرهای اقلیمی همیشه به اقدام جمعی و تغییر سیاسی منجر نمی‌شود.
• این اثر میان تجربه‌های درونی مانند اضطراب، درماندگی و احساس گناه با ساختارهای اجتماعی پیوند برقرار می‌کند.

خواندن کتاب ریشه های روان شناختی بحران اقلیمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• خوانندگانی که می‌خواهند بحران اقلیمی را فراتر از آمار و خبرهای روزمره درک کنند.
• علاقه‌مندان به روان‌شناسی سیاسی و رابطه‌ی میان ذهن، قدرت و ایدئولوژی.
• کسانی که درباره‌ی انکار جمعی، بی‌تفاوتی اجتماعی و فرهنگ مصرفی سؤال دارند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که در مورد محیط‌زیست، علوم اجتماعی، سیاست یا روان‌شناسی مطالعه می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان احساسات شخصی و بحران‌های بزرگ اجتماعی را دقیق‌تر بفهمند.
• کسانی که به بحث درباره‌ی مراقبت، مسئولیت و امکان ساختن افق‌های اجتماعی پایدارتر علاقه دارند.