کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب

کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب نوشته اعظم سلاجقه تذرجی و حدیث افتخاری فر، به یکی از مسئله‌های جدی حقوقی و اجتماعی در حوزه‌ی آب می‌پردازد: جرم‌انگاری حفاری چاه غیرمجاز و بهره‌برداری بدون مجوز از منابع زیرزمینی. نویسندگان در این اثر، هم پیشینه‌ی قانون‌گذاری را بررسی کرده‌اند و هم نشان داده‌اند که پراکندگی مقررات و ابهام در ضمانت اجراها چه اثری بر رسیدگی قضایی گذاشته است. این کتاب را انتشارات عقیق دیار باران منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب

کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب نوشته اعظم سلاجقه تذرجی و حدیث افتخاری فر، مسئله‌ی استفاده‌ی غیرمجاز از منابع آب زیرزمینی را از زاویه‌ی حقوق کیفری بررسی کرده است. محور اصلی اثر، حفر چاه غیرمجاز و بهره‌برداری بدون پروانه از منابع آبی است؛ اما بحث فقط به تعریف جرم محدود نمی‌ماند. نویسندگان از همان آغاز، بحران کم‌آبی، فشار بر سفره‌های زیرزمینی و ضرورت مداخله‌ی قانون را کنار هم می‌گذارند تا نشان دهند چرا این موضوع فقط یک تخلف اداری نیست و به سطح سیاست کیفری می‌رسد. متن کتاب از مقدمه و 3 فصل اصلی تشکیل شده است و در آن هم مبانی نظری آمده و هم مواد قانونی و نمونه‌هایی از رویه‌ی قضایی بررسی شده است.
کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب در فصل نخست به تاریخچه و مبانی جرم‌انگاری می‌پردازد. این بخش از مقررات مربوط به آب در دوران باستان شروع می‌شود و بعد به قوانین جدیدتر می‌رسد؛ از قانون مدنی و قانون راجع به قنوات تا قانون حفظ و حراست از منابع آب‌های زیرزمینی، قانون آب و نحوه ملی‌شدن آن و قانون توزیع عادلانه آب. در ادامه، نویسندگان ضرورت جرم‌انگاری را توضیح می‌دهند و به این نکته می‌رسند که مشکل فقط کمبود قانون نیست، بلکه پراکندگی، ابهام و ناهماهنگی میان مقررات هم مسئله‌ساز شده است. فصل دوم بر ارکان بزه حفاری چاه غیرمجاز تمرکز دارد و رکن مادی و رکن معنوی را در پرتو آرای قضایی، به‌ویژه در استان کرمان، بررسی می‌کند. فصل سوم هم سراغ ضمانت اجراها می‌رود؛ از اعاده‌ی وضع سابق و جبران خسارت تا حبس، شلاق، کیفرهای جایگزین و مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی. در مجموع، این کتاب تصویری از نسبت میان قانون، اجرا و بحران آب ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که بدون برنامه‌ای جامع، اتکا به مجازات به‌تنهایی کافی نیست.

خلاصه کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب

کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب روند شکل‌گیری مقررات مربوط به حفاظت از منابع آب را دنبال می‌کند و بعد به‌طور مشخص بر جرم حفاری چاه غیرمجاز و بهره‌برداری بدون مجوز متمرکز می‌شود. نویسندگان ابتدا نشان می‌دهند که نگاه قانون‌گذار به آب از مالکیت خصوصی به نظارت عمومی و محدودسازی بهره‌برداری تغییر کرده است. سپس با بررسی قوانین، آیین‌نامه‌ها و آرای قضایی، ارکان این بزه را توضیح می‌دهند و به این پرسش می‌رسند که چه رفتارهایی جرم محسوب می‌شود و چه ضمانت اجراهایی برای آن در نظر گرفته شده است. جمع‌بندی اثر بر این نکته استوار است که سیاست کیفری موجود، با وجود جرم‌انگاری، هنوز با مشکل ابهام، پراکندگی و کم‌توجهی به پیشگیری روبه‌رو است.

چرا باید کتاب سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب را بخوانیم؟

دلایل خواندن سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب سیر قانون‌گذاری مربوط به منابع آب را از مقررات قدیمی تا قوانین فعلی کنار هم قرار می‌دهد.
• این اثر نشان می‌دهد جرم حفاری چاه غیرمجاز فقط یک عنوان قانونی نیست و با مسئله‌ی مدیریت آب و منافع عمومی پیوند دارد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند ارکان بزه، از رفتار مادی تا سوءنیت، را در بستر پرونده‌های واقعی بهتر بشناسد.
• این کتاب ضمانت اجراهای پیش‌بینی‌شده، از جبران خسارت تا مجازات‌های اصلی و جایگزین، را به‌صورت مشخص بررسی می‌کند.
• این اثر به کاستی‌های سیاست کیفری موجود، مثل پراکندگی مقررات و ناهماهنگی در اجرا، توجه کرده است.
• این کتاب برای شناخت نسبت میان قانون، رویه‌ی قضایی و بحران آب منبعی متمرکز و موضوع‌محور به‌شمار می‌آید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن سیاست کیفری ایران در خصوص استفاده غیرمجاز از منابع آب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران حقوق که می‌خواهند درباره‌ی جرائم مرتبط با منابع آب شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که درباره‌ی قانون توزیع عادلانه آب، جرم حفاری چاه غیرمجاز و ضمانت اجراهای آن مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که به پیوند میان حقوق کیفری، محیط زیست و مدیریت منابع طبیعی علاقه دارند.
• فعالان و کارشناسان حوزه‌ی آب که می‌خواهند با نگاه حقوقی به مسئله‌ی برداشت غیرمجاز از منابع زیرزمینی آشنا شوند.
• مخاطبانی که بررسی رویه‌ی قضایی و نمونه‌های رسیدگی دادگاه‌ها در پرونده‌های مرتبط با آب برایشان مهم است.