کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول)

کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) به کوشش حمید رئیسی، تلاشی برای نزدیک‌شدن به مفهوم طنز از زاویه‌های گوناگون است؛ از تعریف‌ها و نظریه‌ها گرفته تا شگردها، گونه‌ها و نسبت طنز با مفاهیمی مثل آیرونی، کنایه و هجو. این کتاب فقط فهرستی از اصطلاحات نیست، بلکه می‌کوشد نشان دهد طنز چگونه در زبان، ادبیات و نقد اجتماعی شکل می‌گیرد و چرا مرزبندی آن همیشه ساده نیست. این کتاب را انتشارات نسل روشن منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول)

کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) به کوشش حمید رئیسی، اثری مرجع‌گونه در معرفی واژه‌ها، تعریف‌ها و بحث‌های اصلی مربوط به طنز است. گردآورنده از همان آغاز توضیح می‌دهد که طنز را نمی‌توان فقط یک قالب یا یک صنعت دانست؛ چون این مفهوم در نسبت با زمینه‌های اجتماعی، فکری، اخلاقی و زبانی مدام تغییر می‌کند. به همین دلیل، متن به‌جای ارائه‌ی یک تعریف قطعی، سراغ مجموعه‌ای از دیدگاه‌ها رفته است؛ از نظر موافقان و مخالفان تا توضیح تفاوت طنز با شوخ‌طبعی، هجو، هزل و دیگر شیوه‌های خنده‌آور. همین رویکرد باعث شده این کتاب بیشتر شبیه نقشه‌ای گسترده از قلمرو طنز باشد تا یک تعریف محدود و بسته.
کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) در بخش‌های مختلف خود به تفکیک موضوعی اصطلاحات و مفاهیم پرداخته است. در نمونه‌ی موجود، مدخل آیرونی با جزئیات زیادی بررسی می‌شود: ریشه‌ی تاریخی واژه، تعریف‌های گوناگون، معادل‌های فارسی، قلمرو آن در ادبیات ایران و جهان، عناصر سازنده و تقسیم‌بندی‌هایش. سپس نسبت آیرونی با صنایعی مثل پارادوکس، ایهام، کنایه، اسلوب‌الحکیم و تجاهل‌العارف سنجیده می‌شود و برای هرکدام نمونه‌هایی از متون کلاسیک و جدید فارسی می‌آید. این شیوه نشان می‌دهد که کتاب فقط به ثبت اصطلاحات بسنده نکرده و می‌خواهد خواننده را با لایه‌های معنایی و کاربردی هر مفهوم آشنا کند. حضور نقل‌قول‌های متعدد از پژوهشگران و آوردن نمونه‌هایی از حافظ، سعدی، مولوی، دهخدا، شاملو، اخوان و دیگران هم فضای کتاب را به‌سمت یک فرهنگ توضیحی و تحلیلی برده است؛ فرهنگی که هم به تعریف توجه دارد و هم به مصداق.

خلاصه کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول)

کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) مجموعه‌ای از مدخل‌ها و توضیح‌ها درباره‌ی مفاهیم پایه و پیچیده‌ی طنز است. متن از این ایده شروع می‌کند که طنز پدیده‌ای ثابت و یک‌معنا نیست و باید آن را از منظر ساختاری، موضوعی، بیانی و کارکردی بررسی کرد. سپس با آوردن تعریف‌های مختلف، نظریه‌ها، نمونه‌های ادبی و مقایسه‌ی اصطلاحات نزدیک، تلاش می‌کند مرزهای هر مفهوم را روشن‌تر کند. بخشی که در متن حاضر دیده می‌شود، بر آیرونی تمرکز دارد و آن را از نظر تاریخی، معنایی و کاربردی می‌کاود. درنتیجه، کتاب تصویری گسترده از جهان طنز به دست می‌دهد؛ جهانی که هم به خنده مربوط است و هم به نقد، تناقض، پوشیده‌گویی و نگاه اجتماعی.

چرا باید کتاب فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب دامنه‌ی مفاهیم مربوط به طنز را از تعریف‌های پایه تا اصطلاحات تخصصی کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان طنز، آیرونی، کنایه، هجو، هزل و چند مفهوم نزدیک را دقیق‌تر بفهمد.
• کتاب برای شناخت کاربرد طنز در شعر، نثر و نقد اجتماعی نمونه‌های متعددی از متون فارسی فراهم می‌کند.
• نقل‌قول‌های پژوهشی متعدد، امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی یک اصطلاح را به وجود می‌آورد.
• مدخل آیرونی نشان می‌دهد که این کتاب فقط واژه‌نامه نیست و به ریشه، کارکرد و نمونه‌های هر مفهوم هم پرداخته است.
• این اثر برای کسانی مناسب است که می‌خواهند هنگام خواندن متون ادبی، شگردهای طنزآمیز را بهتر تشخیص دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن فرهنگ کلیات طنز (جلد اول) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی طنز، بلاغت و نقد ادبی کار می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند اصطلاحات مربوط به طنز را با مثال و توضیح بشناسند.
• علاقه‌مندان به ادبیات فارسی که دوست دارند کاربرد آیرونی و شگردهای نزدیک به آن را در متون مختلف دنبال کنند.
• نویسندگان و طنزنویسانی که به شناخت دقیق‌تر ابزارهای بیانی طنز نیاز دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند از مسیر نمونه‌های ادبی، رابطه‌ی خنده، نقد و تناقض را بهتر درک کنند.