کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم

کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم نوشته دیوید راوس و راکی پیرو و ترجمه مجتبی رفیعیان و مهنوش شاهین راد است که انتشارات دانشگاه خوارزمی آن را منتشر کرده است. این کتاب به دگرگونی مفهوم طرح جامع در برنامه‌ریزی شهری می‌پردازد و نشان می‌دهد که سندهای توسعه دیگر فقط به کاربری زمین و کالبد شهر محدود نیستند، بلکه باید با پایداری، تاب‌آوری، سلامت اجتماع و انصاف پیوند بخورند. تمرکز اثر بر فرایند، محتوا و اجرای طرح‌هایی است که با مشارکت واقعی اجتماع شکل می‌گیرند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم

کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم نوشته دیوید راوس و راکی پیرو، تصویری گسترده از جایگاه طرح جامع در جهان امروز ارائه می‌دهد؛ جهانی که با تغییرات اقلیمی، نابرابری، فشار بر منابع طبیعی، دگرگونی‌های فناورانه و بحران‌های اجتماعی روبه‌روست. نویسندگان از این نقطه شروع می‌کنند که الگوهای قدیمی برنامه‌ریزی دیگر برای پاسخ‌دادن به مسائل پیچیده‌ی امروز کافی نیستند. به همین دلیل، طرح جامع در این اثر نه صرفاً یک سند کالبدی، بلکه ابزاری برای هدایت آینده‌ی اجتماع معرفی می‌شود؛ ابزاری که باید میان سیاست، اقدام، مشارکت عمومی و شناخت دقیق از وضعیت موجود پیوند برقرار کند.
کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم در ۳ بخش اصلی تنظیم شده است: فرایند برنامه‌ریزی، محتوای طرح و حرکت به‌سوی اجرا و تحقق. در بخش نخست، فصل‌هایی مانند آماده‌سازی صحنه، کجا هستیم و به کجا می‌رویم، به کجا می‌خواهیم برویم و چگونه به آنجا برسیم، مسیر تدوین یک طرح جامع را توضیح می‌دهند. بخش دوم به موضوعات محوری طرح می‌پردازد و از سیستم‌های طبیعی، محیط ساخته‌شده، جابه‌جایی و زیرساخت، سیستم‌های اجتماعی و اقتصادی تا سلامت اجتماع و ارتباطات منطقه‌ای را دربر می‌گیرد. بخش سوم نیز بر اجرا، هماهنگی، اطلاع‌رسانی، به‌روزرسانی و آینده‌ی طرح تمرکز دارد.
کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم بر استانداردهای طرح جامع برای پایدارسازی مکان‌ها تکیه دارد و ۶ اصل مهم را برجسته می‌کند: محیط ساخته‌شده‌ی زیست‌پذیر، هماهنگی با طبیعت، اقتصاد تاب‌آور، انصاف نهادینه‌شده، اجتماع سالم و مسئولیت منطقه‌ای. یکی از نکات مهم این کتاب، تأکید بر رویکرد سیستمی است؛ یعنی نگاه‌کردن به شهر و اجتماع به‌عنوان مجموعه‌ای از اجزای به‌هم‌پیوسته، نه بخش‌هایی جدا از هم. به همین دلیل، اثر فقط درباره‌ی نوشتن یک سند نیست، بلکه درباره‌ی نوعی بازاندیشی در شیوه‌ی تصمیم‌گیری، اولویت‌گذاری و مواجهه با آینده‌ی نامطمئن اجتماعات است.

خلاصه کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم

کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم توضیح می‌دهد که طرح جامع در شکل تازه‌ی خود باید از محدوده‌ی برنامه‌ریزی کالبدی فراتر برود و به مسائل درهم‌تنیده‌ی اجتماعی، اقتصادی، زیست‌محیطی و نهادی پاسخ دهد. نویسندگان ابتدا زمینه‌ی تاریخی و نظری تحول طرح جامع را شرح می‌دهند و سپس نشان می‌دهند که یک فرایند برنامه‌ریزی کارآمد چگونه از شناخت وضعیت موجود، مشارکت اجتماع و تدوین چشم‌انداز آغاز می‌شود و به سیاست‌گذاری، اقدام، اجرا و پایش می‌رسد. بخش‌های مختلف اثر بر موضوعاتی مانند کاربری زمین، حمل‌ونقل، زیرساخت سبز، سلامت، عدالت، تاب‌آوری اقتصادی و ارتباطات منطقه‌ای متمرکزند و درنهایت تصویری از طرح جامع به‌عنوان سندی زنده و قابل‌به‌روزرسانی ارائه می‌کنند.

چرا باید کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد طرح جامع امروز فقط به نقشه و کاربری زمین محدود نیست و با سلامت، انصاف، اقتصاد و محیط‌زیست پیوند دارد.
• خواننده با ۳ بخش اصلی فرایند، محتوا و اجرای طرح آشنا می‌شود و می‌تواند جایگاه هریک را در تدوین اسناد توسعه بهتر درک کند.
• اثر بر رویکرد سیستمی تکیه دارد و کمک می‌کند ارتباط میان حمل‌ونقل، مسکن، زیرساخت، منابع طبیعی و مسائل اجتماعی جداگانه دیده نشود.
• فصل‌ها و جدول‌ها و فصل‌بندی موضوعی کتاب برای فهم اجزای یک طرح جامع و سنجش کیفیت آن مفید است.
• کتاب به مسئله‌ی مشارکت اجتماع، تعیین چشم‌انداز، اولویت‌گذاری و پیگیری اجرا توجه دارد و فرایند تصمیم‌گیری را ملموس‌تر می‌کند.
• برای کسانی که درباره‌ی بازنگری اسناد توسعه و عبور از نگاه صرفاً کالبدی سؤال دارند، این کتاب چارچوبی روشن فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب طرح جامع اجتماعات پایدار تاب آور و انصاف گرا برای قرن بیست و یکم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای که می‌خواهند با تحول مفهوم طرح جامع آشنا شوند.
• برنامه‌ریزان، مدیران شهری و کارشناسانی که با تدوین، ارزیابی یا اجرای اسناد توسعه سروکار دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند میان پایداری، تاب‌آوری، انصاف و برنامه‌ریزی شهری شناخت دقیق‌تری به‌دست آورند.
• کسانی که به موضوعاتی مانند مشارکت عمومی، سلامت اجتماع، عدالت فضایی و ارتباطات منطقه‌ای علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند از چارچوب‌های سنتی برنامه‌ریزی کالبدی فراتر بروند و با نگاه یکپارچه‌تری به مسائل شهر روبه‌رو شوند.