کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان (پاکیزگی، خواب و بازی کودک) حاصل ترجمه و گردآوری فرگل نوری است و نشر سنجاق آن را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه‌ی گفتارها و مقاله‌های فرانسواز دلتو درباره‌ی سال‌های آغازین زندگی کودک شکل گرفته و سه محور اصلی پاکیزگی، خواب و بازی را دنبال می‌کند. نویسنده باتکیه‌بر تجربه‌ی بالینی و کار طولانی‌مدت با کودکان، به رابطه‌ی میان شیوه‌های تربیتی اولیه و شکل‌گیری شخصیت و حتی روان‌رنجوری‌های بزرگسالی می‌پردازد. این کتاب ترکیبی از مقاله‌ها، پاسخ به نامه‌ها و گفت‌وگوهای آموزشی است که هم والدین و هم مربیان می‌توانند از آن استفاده کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان مجموعه‌ای از نوشته‌ها و گفتارهای فرانسواز دلتو است که به حساس‌ترین سال‌های رشد کودک یعنی از بدو تولد تا حدود هفت‌سالگی می‌پردازد. دلتو در این کتاب نشان می‌دهد که بسیاری از ناآرامی‌های شخصیتی و حتی وسواس‌ها و اضطراب‌های بزرگسالی در نحوه‌ی برخورد بزرگسالان با نیازهای ابتدایی کودک مانند دفع، خواب و بازی ریشه دارند. مترجم، فرگل نوری، این متن‌ها را در قالب فصل‌هایی منظم گردآوری کرده است. در کتاب، ابتدا مقاله‌ای مفصل با عنوان «یک نقطه‌نظر غیرمنتظره در مورد پاکیزگی» آمده که دلتو در آن به‌طور انتقادی به آموزش زودهنگام توالت، ارزش‌گذاری اخلاقی روی مدفوع و ادرار و پیامدهای آن بر شکل‌گیری مفهوم «خوب» و «بد» در ذهن کودک می‌پردازد. سپس پاسخ یک پزشک دیگر و توضیح دلتو درباره‌ی این جدل فکری آورده شده تا خواننده با تنوع دیدگاه‌ها روبه‌رو شود.

فصل «مشکلات خواب» به تعریف خواب، نیاز فیزیولوژیک به خواب، نقش اضطراب والدین، امنیت عاطفی و شرایط محیطی مانند نور، صدا و حضور دیگران در اتاق اختصاص یافته است. فصل «بچه و بازی» با همکاری دو نویسنده‌ی دیگر تنظیم شده و از نخستین بازی‌های حسی نوزاد تا بازی‌های نمادین، آب‌بازی، بازی با خاک، آتش، هوا و نقش اسباب‌بازی‌ها در رشد زبان و تفکر را دنبال کرده است. در پایان نیز گفت‌وگویی درباره‌ی «تغییرات زبانی با بچه‌ها» آمده که بر اهمیت نوع خطاب‌کردن کودک و پرهیز از لحن تحقیرآمیز یا بچه‌گانه تأکید کرده است.

خلاصه کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان بر این ایده استوار است که آنچه در سال‌های اول زندگی بر سر بدن، خواب و بازی کودک می‌آید، مستقیماً در ساختن شخصیت و شیوه‌ی تجربه‌کردن جهان اثر می‌گذارد. نویسنده در بخش پاکیزگی، نشان می‌دهد که آموزش زودهنگام توالت و استفاده از واژه‌هایی مثل «کثیف» و «بد» برای مدفوع می‌تواند مفهوم اخلاقی نادرستی از «خوب» و «بد» در ذهن کودک بسازد و زمینه‌ی وسواس و شرم بدنی را فراهم کند.

در فصل خواب، خواب به‌عنوان نیاز حیاتی و نیز پناهگاهی برای فرار از تنش‌های محیطی توصیف شده و نقش اضطراب والدین، دعواها، نور، صدا و عادت‌های قبل از خواب بررسی شده است. کتاب در فصل بازی، بازی را میدان اصلی کشف خود و جهان می‌داند و از بازی‌های حسی ساده تا بازی‌های نمادین، گروهی و تماشای تلویزیون را به‌عنوان شکل‌های مختلف تفکر و ارتباط توضیح می‌دهد.

چرا باید کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان را بخوانیم؟

این کتاب سه رفتار روزمره و ظاهراً ساده‌ی کودک، یعنی پاکیزگی، خواب و بازی، را به‌عنوان نقاط حساس شکل‌گیری شخصیت بازخوانی کرده است. خواننده با مثال‌های عینی، نامه‌ها و روایت‌های بالینی درمی‌یابد که چگونه جملات عادی، ممنوعیت‌ها، تشویق‌ها و شیوه‌ی واکنش به بدن و بازی کودک می‌تواند بر آینده‌ی او اثر بگذارد و یاد می‌گیرد تربیت را از زاویه‌ی احترام به سوژه‌بودن کودک بازتعریف کند.

خواندن کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به والدینی پیشنهاد می‌شود که با موضوعاتی مثل آموزش توالت، بدخوابی، کابوس‌ها و بازی‌های پرهیجان کودکان درگیر هستند. همچنین به مربیان مهدکودک، دانشجویان روان‌شناسی، مشاوران کودک و هر کسی که با کودکان خردسال سروکار دارد، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب مراحل مهم تعلیم و تربیت کودکان

«تعریف خواب کار آسانی نیست زیرا تئوری‌هایی که در مورد خواب وجود دارند، بسیار متفاوت هستند. برخی آن را ایست (توقف) و برخی، برعکس، آن را یک فعالیت میدانند. بدیهی است که یک مرکز خواب وجود دارد که در پایین مغز قرار گرفته است. پس همین باعث می‌شود که ثابت کنیم خواب نیز غیرفعال نیست و این که بعضی‌ها می‌توانند درباره آن انتقاد کنند. از طرف دیگر دریافتیم که ورود به خواب نیز نوعی فعالیت است.

سرانجام می‌توانیم بگوییم که انواع خواب وجود دارند که شامل خوابهای سطحی، نسبی و عمیقمی باشند که آسیایی‌ها در آموزش بالینی توجه خاصی به آن نمودند. خواب عمیق هر چند که تنها چند دقیقه بطول می‌انجامد ولی به زمان خواب معمولی ما نیرو می‌بخشد و همه ما با آن آشنایی داریم. این همان چیزی است که در بیداری آن را خوشبختی می‌نامییم و میگوییم: "چقدر خوب خوابیدم!" از نظر آسیایی‌ها تکنیک هزار ساله‌ای گفته است زمانیکه به این حالت خواب عمیق می‌رسیم در واقع هوشیاری در آن حفظ می‌شود. همچنین به درجه بسیار بالایی از توانایی فکری می‌رسیم. تمام این موارد نشان می‌دهد که خواب رفتار منحصراً منفی نیست بلکه می‌تواند رفتار فعال و مثبتی باشد.»