کتاب مهارت های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه

کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه تدوین گروه تربیت موسسه متن است که با نام سیدعبدالحمید ابطحی و دیگر همکاران این مجموعه شناخته می‌شود و انتشارات تعالی نسل نو آن را منتشر کرده است. این کتاب بر یکی از پایه‌ای‌ترین مسئله‌های تربیت در مدرسه دست گذاشته است: شناخت درست دانش‌آموز پیش از هر تصمیم، توصیه و مداخله. متن کتاب از دل تجربه‌های معلمان‌راهنما شکل گرفته است و نشان می‌دهد که یک برداشت نادرست از رفتار دانش‌آموز چگونه می‌تواند به تصمیمی اشتباه برسد و در مقابل، مشاهده و گفت‌وگوی دقیق چه تغییری ایجاد می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهارت های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه

کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه با تکیه بر تجربه‌های جمعی معلمان‌راهنما و با هدایت فکری سیدعبدالحمید ابطحی، مسئله‌ی شناخت دانش‌آموز را به‌عنوان نخستین گام در فرایند تربیت بررسی کرده است. متن از همان ابتدا روشن می‌کند که شناخت، صرفاً جمع‌کردن اطلاعات نیست؛ بلکه مقدمه‌ای برای تحلیل درست رفتار، تصمیم‌گیری سنجیده و انتخاب شیوه‌ی مناسب در برخورد با هر دانش‌آموز است. در این نگاه، معلم‌راهنما فقط منتظر بروز مشکل نمی‌ماند، بلکه در متن زندگی مدرسه حضور دارد و از خلال مشاهده، گفت‌وگو و پیگیری، تصویری دقیق‌تر از وضعیت هر دانش‌آموز به دست می‌آورد.
کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه فصل‌ها و بخش‌های خود را بر پایه‌ی راه‌های شناخت سامان داده است. در فهرست آن می‌توان بخش‌هایی مانند مشاهده‌گر، موقعیت‌های مشاهده، موضوع مورد مشاهده، بزنگاه‌های کشف خصوصیات بچه‌ها، گفت‌وگو با دانش‌آموز، ملاقات با والدین، شناخت‌های باواسطه، اطلاعات به‌دست‌آمده در مصاحبه‌ی ورودی، نظرات گروه همسالان، آزمون‌های روان‌سنجی، توصیه‌هایی برای تحلیل‌های بهتر، ثبت و نگهداری اطلاعات و لغزشگاه‌های شناخت دانش‌آموزان را دید. این چینش نشان می‌دهد که کتاب فقط به اهمیت شناخت بسنده نمی‌کند و می‌کوشد مسیرهای رسیدن به آن را از زاویه‌های مختلف توضیح دهد.
کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه حال‌وهوایی مدرسه‌محور دارد و مثال‌هایش از موقعیت‌های واقعی برآمده‌اند؛ از شکایت معلمان از رفتار یک دانش‌آموز تا جلسه با والدین، از مشاهده‌ی رفتارهای روزمره در حیاط و کلاس تا تحلیل تأثیر خانواده، گروه دوستان و فضای عمومی مدرسه. یکی از نکات مهم این کتاب این است که شناخت را با تجسس یکی نمی‌گیرد و بارها مرز میان توجه تربیتی و کنجکاوی غیرضروری را یادآوری می‌کند. در کنار این، متن به خطاهای رایج هم پرداخته است؛ مثل خوش‌بینی یا بدبینی افراطی، قضاوت شتاب‌زده، صحنه‌سازی دانش‌آموز یا افشای بی‌جای اطلاعات. به‌همین دلیل، فضای کتاب بیشتر از آنکه بر نسخه‌دادن تکیه کند، بر دقت، تأمل و مسئولیت‌پذیری در کار تربیتی استوار است.

خلاصه کتاب مهارت های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه

کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه توضیح می‌دهد که معلم‌راهنما برای اثرگذاری تربیتی، پیش از هر اقدام باید دانش‌آموز را از راه‌های گوناگون بشناسد. متن نشان می‌دهد که این شناخت از سه مسیر اصلی به دست می‌آید: مشاهده‌های مستقیم در موقعیت‌های رسمی و غیررسمی، گفت‌وگو با خود دانش‌آموز و خانواده، و شناخت‌های باواسطه مانند نظر معلمان قبلی، گروه همسالان و برخی آزمون‌ها. کتاب در ادامه به این می‌پردازد که چگونه می‌توان از دل این داده‌ها تحلیلی دقیق‌تر ساخت و درعین‌حال از لغزش‌هایی مثل قضاوت عجولانه، کنجکاوی بی‌جا یا برداشت نادرست از رفتار دانش‌آموز دور ماند. دغدغه‌ی اصلی این کتاب این است که شناخت، ابزار تربیت باشد نه وسیله‌ای برای برچسب‌زدن.

چرا باید کتاب مهارت های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد شناخت دانش‌آموز فقط به پرونده و گزارش محدود نیست و از دل مشاهده، گفت‌وگو و پیگیری روزمره شکل می‌گیرد.
• این کتاب به فهم بهتر رفتارهایی کمک می‌کند که در نگاه اول ممکن است اشتباه تفسیر شوند.
• این کتاب مرز میان شناخت تربیتی و تجسس را روشن می‌کند و به خطاهای رایج در قضاوت درباره‌ی دانش‌آموزان می‌پردازد.
• این کتاب برای سامان‌دادن به اطلاعات پراکنده‌ی معلم‌راهنما، از ثبت و نگهداری نکته‌ها تا تحلیل آن‌ها، نکات مشخصی مطرح می‌کند.
• این کتاب تجربه‌های مدرسه را به مسئله‌های واقعی پیوند می‌دهد؛ از ارتباط با خانواده تا فهم نقش گروه دوستان و فضای کلاس.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که در مدرسه با تصمیم‌های تربیتی روزانه روبه‌رو هستند و به نمونه‌هایی از موقعیت‌های حساس و شیوه‌ی مواجهه با آن‌ها نیاز دارند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مهارت‌های شناخت دانش‌آموزان در مدرسه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• معلمان و معلمان‌راهنمایی که می‌خواهند پیش از هر مداخله، شناخت دقیق‌تری از دانش‌آموزان به دست آورند.
• مدیران و معاونان مدرسه که با مسائل رفتاری، ارتباطی و تربیتی دانش‌آموزان سروکار دارند.
• مربیانی که می‌خواهند نقش خانواده، گروه همسالان و فضای مدرسه را در رفتار دانش‌آموز بهتر بفهمند.
• کسانی که در آغاز مسیر کار تربیتی در مدرسه هستند و به نمونه‌های عینی از تجربه‌های مدرسه نیاز دارند.
• پژوهشگران و علاقه‌مندان حوزه‌ی تعلیم و تربیت که می‌خواهند با مسئله‌ی شناخت دانش‌آموز در بستر واقعی مدرسه آشنا شوند.