کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی

کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی (Colonialism in Question: Theory, Knowledge, History) نوشته فردریک کوپر، جلد دیگری از مجموعه‌ی «استعمارشناسی در ایران» است و به ریشه‌های فکری استعمار، شرق‌ستیزی، دیگرستیزی و فرایند هویت‌سازی در جهان مدرن و پیشامدرن می‌پردازد. نویسنده فقط به شرح رخدادهای استعماری بسنده نمی‌کند، بلکه نشان می‌دهد چگونه مفاهیمی مثل هویت، مدرنیته، جهانی‌سازی و امپراتوری در دل مناسبات قدرت شکل گرفته‌اند. این کتاب را پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با ترجمه شاهین آریامنش منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی

کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی نوشته‌ی فردریک کوپر در مورد استعمار فقط به‌ عنوان یک رخداد سیاسی یا نظامی حرف نمی‌زند، بلکه سراغ دستگاه مفهومی و تاریخی‌ای می‌رود که به‌ وسیله‌ی آن جهان به دو سوی متمدن و نامتمدن، خودی و دیگری، مرکز و حاشیه تقسیم شده است. محور اصلی اثر، بررسی این نکته است که استعمار تنها با اشغال سرزمین‌ها پیش نرفته، بلکه با ساختن زبان، طبقه‌بندی، نام‌گذاری و تعریف هویت‌ها نیز عمل کرده است. از همین‌جا بحث شرق‌ستیزی، دیگرستیزی و هویت‌سازی به مسئله‌ای محوری تبدیل می‌شود و کتاب نشان می‌دهد این دوگانه‌ها چگونه در تاریخ‌نگاری، علوم اجتماعی و تخیل سیاسی جا افتاده‌اند.

این کتاب از دل چند بحث به‌هم‌ پیوسته پیش می‌رود. بخشی از اثر به تاریخ پژوهش‌های استعماری و فرازونشیب آن‌ها اختصاص دارد و بخشی دیگر مفاهیمی مثل هویت، جهانی‌سازی و مدرنیته را دوباره بررسی می‌کند. در فصل‌های بعدی نیز نسبت دولت، امپراتوری و تصویرسازی سیاسی مطرح می‌شود و نمونه‌هایی از تجربه‌های استعماری، به‌ویژه در آفریقا، به میان می‌آید. نویسنده از موضوع‌هایی مثل بحران هویت در علوم اجتماعی، مقوله‌های تحلیل، سرمایه‌داری در شبکه‌های جهانی، تکثیر مدرنیته‌ها و پایان امپراتوری عبور می‌کند تا نشان دهد استعمار فقط یک گذشته‌ی بسته نیست، بلکه در شیوه‌ی فهم تاریخ و جهان امروز هم حضور دارد.

کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی خواننده را با یک روایت خطی و ساده روبه‌رو نمی‌کند. فردریک کوپر مدام سؤالاتی را پیش می‌کشد که به‌ جای پاسخ‌های فوری، نیاز به مکث و بازاندیشی دارند: هویت دقیقاً چیست، چه‌ کسی آن را تعریف می‌کند، امپراتوری چگونه تخیل سیاسی می‌سازد و چرا بعضی واژه‌ها در ظاهر خنثی‌اند اما در عمل بار سلطه دارند.

خلاصه کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی

کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی روندی را دنبال می‌کند که در آن استعمارگران اروپایی جهان را از خلال دوگانه‌هایی مثل شرق و غرب، متمدن و وحشی، خودی و دیگری فهم و بازنمایی کرده‌اند. نویسنده ابتدا به پیشینه‌ی پژوهش‌های استعماری و جایگاه آن‌ها در تاریخ‌نگاری می‌پردازد و سپس مفاهیمی مانند هویت، جهانی‌سازی و مدرنیته را در پیوند با امپراتوری بررسی می‌کند. 

در ادامه، بحث به این سمت می‌رود که نام‌گذاری، دسته‌بندی و تعریف گروه‌ها چگونه به ابزار سلطه تبدیل شده‌اند. کتاب در نهایت نشان می‌دهد استعمار فقط تصرف سرزمین نبوده، بلکه نوعی بازآرایی ذهنی و سیاسی جهان نیز بوده است.

چرا باید کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی را بخوانیم؟

• این کتاب پیوند میان استعمار و مفاهیمی مثل هویت، مدرنیته و جهانی‌سازی را به‌ صورت دقیق‌تر روشن می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند بفهمد دوگانه‌های رایج سیاسی و فرهنگی چگونه ساخته شده‌اند و چه کارکردی داشته‌اند.
• فصل‌های کتاب فقط به تاریخ رخدادها محدود نمی‌شوند و به زبان، نام‌گذاری و دسته‌بندی به‌ عنوان ابزار قدرت هم می‌پردازند.
• اثر برای فهم نسبت میان امپراتوری، تاریخ‌نگاری و علوم اجتماعی مواد فکری قابل‌توجهی فراهم می‌کند.
• نمونه‌های مطرح‌شده، به‌ویژه در مورد آفریقا و تجربه‌های استعماری، بحث‌های نظری را از حالت انتزاعی بیرون می‌آورند.

خواندن کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب نظریه دوقطبی سازی بر ساخته استعمارگران اروپایی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ استعمار و استعمارزدایی که می‌خواهند با لایه‌های فکری این مسئله آشنا شوند.
• دانشجویان و پژوهشگران علوم انسانی که در مورد هویت، امپراتوری، تاریخ‌نگاری و جهانی‌سازی مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش زبان و طبقه‌بندی را در شکل‌گیری سلطه بهتر بفهمند.
• کسانی که به نقد شرق‌ستیزی و دیگرستیزی در متون تاریخی و سیاسی علاقه دارند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های مفهومی و بحث‌برانگیز در حوزه‌ی اندیشه و تاریخ لذت می‌برند.