کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین

کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین نوشته مریم بخشی، الیاس صفاران و غلامعلی حاتم است که انتشارات فراونگ آن را منتشر کرده است. این کتاب به جای پرداختن صرف به آب به‌عنوان یک عنصر طبیعی، سراغ جایگاه قدسی و اساطیری آن در هنر و باورهای دو حوزه‌ی تمدنی مهم رفته است. نویسندگان با کنار هم گذاشتن نقش‌ها، ایزدان، نشانه‌ها و تصویرهای به‌جای‌مانده، نشان می‌دهند آب چگونه در ذهن و هنر مردمان باستان به سرچشمه‌ی حیات، باروری، قدرت و نظم جهان تبدیل شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین

کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین نوشته مریم بخشی، الیاس صفاران و غلامعلی حاتم پژوهشی است درباره‌ی پیوند آب، اسطوره و تصویر در دو بستر فرهنگی نزدیک به هم. نویسندگان از همان آغاز نشان می‌دهند که در سرزمین‌های گرم و کم‌آب، آب فقط یک نیاز زیستی نبوده و به‌تدریج به مرتبه‌ای قدسی رسیده است. به همین دلیل، ایزدانی چون آناهیتا در ایران و ائا یا انکی در بین‌النهرین در مرکز بحث قرار می‌گیرند و نقش آن‌ها در شکل‌گیری نمادها، باورها و آثار هنری بررسی می‌شود. فضای اثر بیشتر بر پایه‌ی مطالعه‌ی تاریخی، توصیفی و کتابخانه‌ای شکل گرفته و تلاش کرده است داده‌های پراکنده را در یک مسیر روشن کنار هم قرار دهد.
کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین در چند فصل اصلی پیش می‌رود. در فصل نخست، مسئله‌ی پژوهش، سؤالات، پیشینه و هدف‌ها طرح شده‌اند و نویسندگان توضیح داده‌اند که چرا فهم نقش‌های مربوط به آب می‌تواند به شناخت ذهنیت مردمان باستان کمک کند. فصل دوم به مفاهیم نظری اختصاص دارد؛ از تعریف اسطوره و جایگاه آب در باورهای کهن گرفته تا معرفی خدایان و ایزدبانوان آب در ایران و بین‌النهرین. در این بخش نام‌هایی مانند آبان، آناهیتا، تیشتر، اپام نپات، میترا، انکی و ایشتار مطرح می‌شوند. فصل سوم به سراغ خود نقش‌ها و نمادها می‌رود و نمونه‌های تصویری و نشانه‌های وابسته به آب را در آثار ایران باستان و بین‌النهرین کنار هم می‌گذارد تا شباهت‌ها، تفاوت‌ها و اثرگذاری‌های متقابل روشن‌تر شوند.
این کتاب فقط فهرستی از نام ایزدان یا تصویرها نیست. این کتاب نشان می‌دهد که نقش آب در هنر با موضوع‌هایی مثل زایش، پاکی، باروری، قدرت، ترس از خشکسالی و امید به تداوم زندگی گره خورده است. از همین زاویه، اثر برای کسانی که به اسطوره، تاریخ هنر، نمادشناسی و ریشه‌های تصویری فرهنگ ایران علاقه دارند، منبعی قابل‌توجه به‌شمار می‌آید. اهمیت این کتاب در این است که به‌جای نگاه جداگانه به دو حوزه، آن‌ها را در گفت‌وگویی تاریخی قرار می‌دهد و از خلال این مقایسه، تصویری گسترده‌تر از جهان ذهنی و هنری مردمان باستان به دست می‌دهد.

خلاصه کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین

کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین بر این ایده استوار است که آب در تمدن‌های کهن فقط مایه‌ی بقا نبوده، بلکه به‌صورت یک نیروی مقدس و معنا‌ساز در اسطوره و هنر حضور داشته است. نویسندگان ابتدا جایگاه آب را در باورهای کهن توضیح می‌دهند و سپس ایزدان و ایزدبانوان وابسته به آب را در ایران و بین‌النهرین معرفی می‌کنند. بعد از آن، سراغ نقش‌ها و نمادهای تصویری می‌روند؛ از پیکره‌ها و مهرها تا نشانه‌هایی که با باروری، زایش، پاکی و فراوانی پیوند دارند. حاصل این مسیر، مقایسه‌ای است که نشان می‌دهد چگونه دو حوزه‌ی تمدنی نزدیک، با نام‌ها و صورت‌های متفاوت، برداشت‌هایی هم‌پوشان از آب و قداست آن ساخته‌اند.

چرا باید کتاب مطالعه تطبیقی نقوش و نمادهای اساطیری آب در هنر ایران باستان و بین‌النهرین را بخوانیم؟

• این کتاب پیوند میان اسطوره، آب و هنر باستان را در ایران و بین‌النهرین به‌صورت مقایسه‌ای بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند ریشه‌ی برخی نقش‌ها و نشانه‌های تصویری را در باورهای کهن بهتر بشناسد.
• اثر فقط به معرفی ایزدان آب بسنده نمی‌کند و نسبت آن‌ها را با تصویر، آیین و زندگی مردمان باستان نشان می‌دهد.
• فصل‌های کتاب از مفاهیم نظری تا تحلیل نمونه‌های هنری پیش می‌روند و مسیر مطالعه را روشن‌تر می‌کنند.
• این کتاب برای شناخت شباهت‌ها و تفاوت‌های فرهنگی ایران باستان و بین‌النهرین درباره‌ی آب، داده‌های متمرکزی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان و پژوهشگران هنر، باستان‌شناسی و اسطوره‌شناسی که به نمادهای تصویری در فرهنگ‌های کهن علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی جایگاه آب در باورها و آثار هنری ایران باستان شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به تاریخ فرهنگی بین‌النهرین که می‌خواهند پیوندهای آن را با حوزه‌ی ایرانی دنبال کنند.
• مخاطبانی که درباره‌ی آناهیتا، انکی، ایشتار و دیگر ایزدان آب کنجکاوند و می‌خواهند آن‌ها را در بستر هنری ببینند.
• کسانی که به بررسی تطبیقی نقش‌ها، نشانه‌ها و معناهای اساطیری در آثار باستانی توجه دارند.