کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی

کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی نوشته آزیتا افراشی و بیتا قوچانی، زبان را فقط ابزار ارتباط نمی‌بیند، بلکه آن را در پیوند با هویت، قدرت، ترجمه، آموزش و بازنمایی فرهنگی بررسی می‌کند. نویسندگان نشان می‌دهند که تجربه‌ی استعمار فقط در سیاست و اقتصاد خلاصه نمی‌شود و در لایه‌های زبانی و گفتمانی هم ادامه پیدا می‌کند. همین تمرکز بر نسبت میان زبان و استعمار، به این اثر که پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آن را منتشر کرده، حال‌وهوایی پژوهشی و مسئله‌محور داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی

کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی نوشته‌ی آزیتا افراشی و بیتا قوچانی، یکی از مجلدهای مجموعه‌ی «استعمارشناسی در ایران» است و به بررسی مطالعات پسااستعماری از زاویه‌ی زبان می‌پردازد. محور اصلی اثر این است که استعمار فقط با اشغال سرزمین یا سلطه‌ی سیاسی شناخته نمی‌شود، بلکه در زبان، نام‌گذاری، آموزش، ترجمه، ادبیات و شیوه‌ی بازنمایی فرهنگ‌ها نیز حضور پیدا می‌کند. نویسندگان توضیح می‌دهند که زبان در این حوزه صرفاً وسیله‌ی انتقال معنا نیست، بلکه با هویت جمعی، قدرت، حافظه‌ی تاریخی و مقاومت فرهنگی گره خورده است.

دامنه‌ی بحث کتاب از ادبیات پسااستعماری تا تحلیل گفتمان، زبان‌شناسی اجتماعی، ترجمه، آموزش زبان و استعاره امتداد پیدا می‌کند. فصل‌هایی مانند مطالعات پسااستعماری و ادبیات، مطالعات پسااستعماری و ترجمه و مطالعات پسااستعماری و آموزش زبان نشان می‌دهند که نویسندگان به‌ دنبال ترسیم یک نقشه‌ی گسترده از اثرگذاری استعمار بر ساحت‌های زبانی هستند. در این مسیر، مفاهیمی مانند دیگری‌سازی، اروپامحوری، هویت زبانی، زبان‌های میانجی، پی‌جین، دایاسپورا، محوشدن زبان‌ها و امپریالیسم زبانی مطرح می‌شود.

کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی فقط به معرفی اصطلاحات بسنده نمی‌کند و می‌کوشد نسبت میان نظریه و تجربه‌ی تاریخی را روشن کند. در بخش‌های مختلف، از شرق‌شناسی ادوارد سعید، دیدگاه‌های هومی بابا و گایاتری اسپیواک، نقش ترجمه در تثبیت سلطه و جایگاه آموزش زبان در فرایند استعمار سخن رفته است. در کنار این مباحث، آزیتا افراشی و بیتا قوچانی توجه ویژه‌ای هم به زبان فارسی به‌ عنوان یکی از مؤلفه‌های هویت ایرانی داشته‌اند.

خلاصه کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی

کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی با طرح این ایده آغاز می‌شود که تجربه‌ی استعمار را نمی‌توان فقط در سطح تاریخ سیاسی یا نظامی فهمید. نویسندگان نشان می‌دهند که زبان در این میان نقشی تعیین‌کننده دارد؛ زبانی که می‌تواند هویت یک جامعه را حفظ کند یا زیر فشار سلطه دگرگون شود. 

سپس بحث به‌ سمت مفاهیم اصلی مطالعات پسااستعماری می‌رود؛ از شرق‌شناسی و دیگری‌سازی تا اروپامحوری و نسبت قدرت با گفتمان. در ادامه، اثر به حوزه‌هایی مانند ادبیات، ترجمه، آموزش زبان، برنامه‌ریزی زبانی و استعاره سر می‌زند تا نشان دهد استعمار چگونه در متن‌ها، نهادها و حتی واژه‌ها رد می‌گذارد. حاصل کار، تصویری پیوسته از رابطه‌ی زبان، فرهنگ و سلطه است.

چرا باید کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان زبان، هویت و قدرت را در بستر مطالعات پسااستعماری روشن می‌کند.
• خواننده با مفاهیمی مانند شرق‌شناسی، دیگری‌سازی، اروپامحوری و امپریالیسم زبانی آشنا می‌شود.
• اثر نشان می‌دهد ترجمه، آموزش زبان و برنامه‌ریزی زبانی چگونه می‌توانند در فرایند سلطه نقش داشته باشند.
• بحث کتاب فقط نظری نیست و از نمونه‌های مربوط به زبان فارسی و تجربه‌های تاریخی هم بهره می‌گیرد.
• کتاب برای فهم نسبت ادبیات، گفتمان و فرهنگ با مسئله‌ی استعمار چشم‌اندازی گسترده فراهم می‌کند.

خواندن کتاب نظریه پردازی پسااستعماری از منظر زبان شناسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان و پژوهشگران زبان‌شناسی که می‌خواهند نسبت زبان با قدرت و هویت را دقیق‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به مطالعات پسااستعماری که به‌ دنبال تمرکز ویژه بر مسئله‌ی زبان هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند نقش ترجمه و آموزش زبان را در فرایندهای فرهنگی و سیاسی بهتر بفهمند.
• پژوهشگران ادبیات و تحلیل گفتمان که با مفاهیمی مانند شرق‌شناسی و دیگری‌سازی سروکار دارند.
• کسانی که درباره‌ی جایگاه زبان فارسی در پیوند با هویت فرهنگی و تاریخی ایران پرسش دارند.