کتاب پرتره ای از جاکومتی

کتاب پرتره ای از جاکومتی (A Giacometti portrait)، نوشته جیمز لرد و ترجمه نرجس درزاده، روایتی از چندین نشست پیاپی در کارگاه آلبرتو جاکومتی است؛ جایی که کشیدن یک پرتره‌ی ساده، به میدان کشمکش میان دیدن، ساختن و نرسیدن بدل می‌شود. چاپ و نشر نظر در سال ۱۴۰۲ این کتاب را منتشر کرده است. کتاب فقط شرح یک نقاشی نیست، بلکه لحظه‌به‌لحظه اضطراب، وسواس، شوخ‌طبعی و فرسودگی هنرمندی را ثبت می‌کند که مدام اثرش را از نو می‌سازد و از آن ناراضی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پرتره ای از جاکومتی اثر جیمز لرد

کتاب پرتره ای از جاکومتی، نوشته جیمز لرد، از یک تجربه‌ی ظاهراً محدود شکل می‌گیرد: نویسنده در کارگاه آلبرتو جاکومتی می‌نشیند تا مدل یک پرتره شود، اما این موقعیت خیلی زود به مشاهده‌ی گسترده‌ی ذهن و رفتار هنرمند تبدیل می‌شود. کتاب فقط ثبت چند جلسه نقاشی نیست؛ تصویری زنده از کارگاهی غبارآلود، رفت‌وآمد دوستان و آشنایان، مکث‌های طولانی، تردیدهای پی‌درپی و گفت‌وگوهایی است که از نقاشی فراتر می‌روند و به مرگ، جنگ، دوستی، خستگی و معنای دیدن می‌رسند.

کتاب پرتره ای از جاکومتی بیش از هر چیز بر فرایند خلق تمرکز دارد؛ فرایندی که در آن جاکومتی بارها سرِ مدل را می‌کشد، پاک می‌کند، از نو می‌کشد و دوباره از نتیجه ناراضی می‌شود. همین تکرار فضای اثر را می‌سازد. جیمز لرد هنرمند را نه در مقام چهره‌ای دور از دسترس، بلکه در لحظه‌های شکنندگی، عصبانیت، شوخی، خستگی و سماجت نشان می‌دهد. در این میان، حضور دیه‌گو، آنت، کارولین و چهره‌هایی از جهان هنر و ادبیات، چشم‌اندازی از شبکه‌ی روابط جاکومتی نیز به دست می‌دهد.

کتاب پرتره ای از جاکومتی اثری فشرده و تأمل‌برانگیز است. کشمکش میان آنچه هنرمند می‌بیند و آنچه می‌تواند روی بوم بیاورد، در سراسر متن تکرار می‌شود و به پرسشی بزرگ‌تر درباره‌ی واقعیت و بازنمایی می‌رسد. مترجم در مقدمه، زمینه‌ی جهان فکری و هنری جاکومتی را شرح داده است؛ از نسبت او با سورئالیسم تا پیوندش با چهره‌هایی چون بکت و ژنه. حاصل کار متنی است که هم پرتره‌ای از یک هنرمند ارائه می‌دهد هم تصویری از رنج مداوم آفرینش.

خلاصه کتاب پرتره ای از جاکومتی

جیمز لرد برای کشیده‌شدن پرتره‌اش به کارگاه آلبرتو جاکومتی می‌رود و قرار کوتاهی که بنا بوده در یک یا دو نشست تمام شود، به مجموعه‌ای از جلسه‌های طولانی بدل می‌شود. جاکومتی در هر نشست، میان امید و ناامیدی در نوسان است؛ او از شکل‌گرفتن سر روی بوم راضی می‌شود و لحظه‌ای بعد همه‌چیز را خراب‌شده می‌بیند.

در خلال کار، گفت‌وگوهای آن‌ها از تکنیک نقاشی به خاطرات جنگ، نگاه به مرگ، رابطه با مدل‌ها، مجسمه‌سازی و مسئله‌ی شباهت می‌رسد. محور اصلی کتابْ نه پرتره‌ی نهایی، که جدال بی‌پایان هنرمند با چیزی است که می‌بیند و نمی‌تواند دقیق ثبتش کند.

چرا باید کتاب پرتره ای از جاکومتی را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب پرتره ای از جاکومتی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب فرایند خلق یک پرتره را لحظه‌به‌لحظه و از درون کارگاه نشان می‌دهد.
• خواننده با جاکومتی در مواجهه با شکست، تکرار و نارضایتی آشنا می‌شود.
• کتاب تصویری نزدیک از رابطه‌ی هنرمند و مدل در طول کار ارائه می‌دهد.
• گفت‌وگوهای کتابْ نگاه جاکومتی به نقاشی، مجسمه‌سازی، شباهت و واقعیت را روشن می‌کند.
• فضای کارگاه و حضور چهره‌های نزدیک به جاکومتی شناختی ملموس از زندگی روزمره‌ی او به دست می‌دهد.
• این کتاب برای فهم رنج و وسواس همراهِ آفرینش هنری نمونه‌ای دقیق است.

خواندن کتاب پرتره ای از جاکومتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب پرتره ای از جاکومتی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به آلبرتو جاکومتی که می‌خواهند او را در لحظه‌ی کار بشناسند.
• خوانندگانی که به زندگی و ذهنیت هنرمندان تجسمی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت دیدن و بازنمایی بیشتر بدانند.
• مخاطبانی که از متن‌های مبتنی‌بر مشاهده، گفت‌وگو و جزئیات کارگاهی لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگران هنر که به فرایند شکل‌گیری پرتره و مسئله‌ی شباهت علاقه دارند.

درباره جیمز لرد

جیمز لرد (۱۹۲۲‌ـ‌۲۰۰۹) نویسنده، منتقد هنری و چهره‌ی فرهنگی آمریکایی بود که بیشتر به‌خاطر ارتباط نزدیکش با هنرمندان قرن بیستم، به‌ویژه آلبرتو جاکومتی، شناخته می‌شود. او در آمریکا به دنیا آمد، اما بخش مهمی از زندگی حرفه‌ای خود را در پاریس گذراند و در فضای هنری و روشنفکری اروپا فعال بود. مهم‌ترین اثر او کتاب حاضر است که بر اساس تجربه‌ی نشستن به‌عنوان مدل برای جاکومتی نوشته شده و هم شرحی از فرایند خلق هنری هم نوعی خاطره‌نویسی از رابطه‌ی شخصی آن‌هاست.

لرد علاوه‌بر این کتاب، درباره‌ی هنر مدرن و هنرمندان معاصر نیز نوشته‌ است و در محافل هنری پاریس به‌عنوان راوی نزدیکِ فضای هنرمندان اواسط قرن بیستم شناخته می‌شود. دوستی او با جاکومتی یکی از منابع مهم شناخت شخصیت و شیوه‌ی کار این هنرمند سوئیسی‌ـ‌ایتالیایی به شمار می‌آید، چون لرد شاهد مستقیم روند کار، وسواس‌ها و تردیدهای او در خلق آثارش بود.

بخشی از کتاب پرتره ای از جاکومتی

«جاکومتی سه شنبه به لندن رفته بود. برای دیدن غرفه‌هایی در گالری تیت که قرار بود نمایشگاه آتی‌اش در آن جا برگزار شود، شور و هیجان داشت. با وجود داشتن دوستانی در لندن و دلبستگی به آن شهر، همیشه حس می‌کرد که صرفاً به‌خاطر پیشه‌اش نمی‌تواند مدت زیادی آنجا ماندگار شود و نهایتاً تصمیم گرفت چندروزی را در لندن سپری کند و سپس جمعه به پاریس برگردد. با هم قرار گذاشتیم که به‌محض برگشت او به قصد کشیدن یک پرتره برایش ژست بگیرم. صرفاً می‌خواست پیش نقشی را بی‌درنگ روی بوم پیاده کند که حداکثر یکی دو ساعت از وقت بعد از ظهر او را می‌گرفت.»