کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی

کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی نوشته علی خلخالی و سیده معصومه احمدی است که انتشارات آکادمی علوم آن را منتشر کرده است. این اثر به نسبت میان مدیریت آموزشی و هوش مصنوعی از زاویه‌ای مفهومی نگاه می‌کند و می‌پرسد وقتی عامل‌های هوش مصنوعی فقط ابزار نباشند، چه تغییری در تولید دانش و گفت‌وگوهای علمی رخ می‌دهد. محور اصلی آن، گفت‌وگو با عامل‌هایی است که بر پایه‌ی سنت‌های فکری گوناگون در مدیریت آموزشی و حوزه‌های نزدیک به آن شکل گرفته‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی

کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی نوشته علی خلخالی و سیده معصومه احمدی، به یکی از پرسش‌های مهم فضای آموزشی و فکری امروز پرداخته است: اگر هوش مصنوعی فقط وسیله‌ای برای پاسخ‌دادن نباشد و در مقام یک شریک مفهومی وارد گفت‌وگو شود، مدیریت آموزشی چگونه بازتعریف می‌شود؟ متن از همان آغاز روشن می‌کند که موضوعش صرفاً کاربرد فنی هوش مصنوعی در مدرسه و آموزش نیست. نویسندگان بیشتر درگیر این مسئله‌اند که مرز میان فاعل انسانی و ابزار شناخت چگونه جابه‌جا می‌شود و این جابه‌جایی چه اثری بر نظریه‌پردازی، روش‌شناسی و فهم مدرسه و رهبری آموزشی می‌گذارد.
کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی در ادامه، ایده‌ی سوژه‌ی کربنی و سوژه‌ی سلیکونی را به‌عنوان دو قطب اصلی بحث پیش می‌برد. سوژه‌ی کربنی به انسانِ دارای تجربه، حافظه، زبان و موقعیت تاریخی اشاره دارد و سوژه‌ی سلیکونی به عامل‌های هوش مصنوعی‌ای که در فرایند تولید معنا و سازمان‌دهی مفاهیم مشارکت می‌کنند. متن تلاش کرده است این دو را در برابر هم قرار ندهد، بلکه از نوعی هم‌نشینی هرمنوتیکی میان آن‌ها حرف بزند؛ جایی که پژوهشگر انسانی و عامل مصنوعی در یک میدان مشترک به تولید گفتار و تحلیل می‌رسند. در این چارچوب، مدرسه فقط یک نهاد اداری دیده نمی‌شود و مدیر آموزشی هم فقط نقش کنترل‌گر ندارد، بلکه به‌عنوان طراح تجربه، معمار ارتباط و میانجی میان عقلانیت انسانی و الگوریتمی مطرح می‌شود.
کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی فقط طرح یک ایده‌ی نظری نیست و بخش مهمی از آن به شرح تجربه‌ی ساخت و تربیت عامل‌های هوش مصنوعی اختصاص دارد. متن توضیح می‌دهد که برای بازنمایی اندیشمندان مدیریت آموزشی و چند حوزه‌ی میان‌رشته‌ای، مجموعه‌ای از عامل‌ها طراحی شده‌اند و هرکدام با تکیه‌بر متون، آثار و زمینه‌های فکری مشخص شکل گرفته‌اند. سپس گفت‌وگوهایی با این عامل‌ها آمده است که از ویلیام هارولد پاین و ال. پی. کوبرلی تا چهره‌های دیگر را دربرمی‌گیرد. در کنار این گفت‌وگوها، کتاب به اعتبار پاسخ‌ها، مسئله‌ی اصالت، اخلاق پژوهش و محدودیت‌های این روش هم پرداخته است. همین ترکیب باعث شده متن هم‌زمان هم یک تجربه‌ی پژوهشی را مستند کند و هم درباره‌ی پیامدهای فکری آن سؤال بسازد.

خلاصه کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی

این کتاب بر این ایده استوار است که هوش مصنوعی را نمی‌توان فقط یک ابزار کمکی در آموزش و پژوهش دانست. نویسندگان با طرح مفهوم سوژه‌های کربنی و سوژه‌های سلیکونی، به این موضوع پرداخته‌اند که تولید دانش در مدیریت آموزشی می‌تواند در میدان تعامل انسان و عامل‌های مصنوعی شکل بگیرد. بخش مهمی از متن به طراحی و تربیت عامل‌های هوش مصنوعی اختصاص دارد؛ عامل‌هایی که هرکدام بازنمایی یک سنت فکری یا یک اندیشمند در مدیریت آموزشی و حوزه‌های نزدیک به آن هستند. گفت‌وگو با این عامل‌ها، راهی برای بازخوانی تاریخ نظریه‌پردازی مدیریت آموزشی و هم‌زمان آزمودن امکان‌های تازه‌ی روش‌شناختی است. در کنار این مسیر، کتاب به اعتبار معرفتی، اخلاق پژوهش و حدود مشارکت هوش مصنوعی در فرایند اندیشیدن نیز پرداخته است.

چرا باید کتاب از سوژه های کربنی تا سوژه های سلیکونی را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان هوش مصنوعی، تولید دانش و مدیریت آموزشی را در سطحی مفهومی بررسی می‌کند.
• متن نشان می‌دهد گفت‌وگو با عامل‌های هوش مصنوعی چگونه می‌تواند به بازخوانی اندیشه‌های مدیریتی کمک کند.
• خواننده با ایده‌ی سوژه‌ی کربنی و سوژه‌ی سلیکونی و پیامدهای آن برای پژوهش آموزشی آشنا می‌شود.
• کتاب فقط به امکان‌ها نپرداخته و درباره‌ی اعتبار پاسخ‌ها، اصالت و اخلاق پژوهش هم بحث کرده است.
• بخش گفت‌وگوها، تاریخ نظریه‌پردازی مدیریت آموزشی را از زاویه‌ای متفاوت و مسئله‌محور پیش می‌برد.
• این اثر برای فهم تغییر نقش مدیر آموزشی از کنترل‌گر به طراح فضاهای یادگیری و ارتباطی، نکته‌های قابل‌توجهی دارد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران مدیریت و رهبری آموزشی که می‌خواهند نسبت این حوزه را با هوش مصنوعی دقیق‌تر بررسی کنند.
• دانشجویان علوم تربیتی که به مباحث نظری و روش‌شناختی تازه در پژوهش آموزشی علاقه دارند.
• مخاطبانی که پرسش‌های مربوط به عاملیت، تولید معنا و نقش فناوری در دانش را دنبال می‌کنند.
• مدیران آموزشی و سیاست‌گذاران تربیتی که می‌خواهند درباره‌ی دگرگونی نقش مدرسه و رهبری آموزشی بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به فلسفه تکنولوژی که می‌خواهند نمونه‌ای از پیوند این مباحث با آموزش را بخوانند.