کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس

کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس (به انضمام اشعار، ترانه‌های محلی، افسانه‌ها و مثل‌ها) نوشته‌ عزیزاله سمیعی، مجموعه‌ای گسترده درباره‌ی زبان تاتیِ وفسی و زندگی مردم این ناحیه است. انتشارات پرپروک این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر حاصل سال‌ها جست‌وجو در میان سال‌خوردگان و راویان محلی را گرد آورده و کوشیده است واژگان، اصطلاحات، افسانه‌ها، ترانه‌ها، آیین‌ها و رسم‌های مردم وفس را ثبت کند. ساختار کتاب بیشتر حالت فرهنگ واژگان و دانشنامه‌ی موضوعی دارد و در کنار مدخل‌های زبانی، توضیحات تاریخی، زبان‌شناختی و مردم‌نگارانه نیز دیده می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس

کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس اثری از عزیزاله سمیعی است که به زبان تاتیِ وفسی و جهان اجتماعی و فرهنگی مردم وفس پرداخته است. نویسنده در دیباچه توضیح داده است که این کار نتیجه‌ی سال‌ها پرسش از سال‌خوردگان، گردآوری لالایی‌ها، قصه‌ها، افسانه‌ها، مثل‌ها و اصطلاحات آبیاری، باغداری، جشن‌ها و عزاداری‌ها است و کتاب را نوعی فرهنگ تطبیقی می‌داند که ریشه‌ی بسیاری از واژگان کهن را پی می‌گیرد. 

کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس اثر عزیزاله سمیعی چند بخش دارد: بخشی به مباحث نظری و زبان‌شناختی درباره‌ی جایگاه تاتی و وفسی در میان زبان‌ها و گویش‌های ایران اختصاص یافته و در آن به دیدگاه زبان‌شناسان، منابع کلاسیک و پژوهش‌های معاصر درباره‌ی زبان‌های ایرانی اشاره شده است، سپس فهرست مفصلی از مدخل‌ها می‌آید که هرکدام واژه یا اصطلاحی تاتی را همراه با معادل‌ها، ریشه‌یابی، نمونه‌ی کاربرد و گاهی ارجاع به متون و فرهنگ‌های دیگر توضیح می‌دهد. در ادامه، بخش‌هایی برای افسانه‌ها، ترانه‌های محلی، متل‌ها، نفرین‌ها و کلام‌های رایج و نیز توصیف آیین‌ها و آداب محلی تنظیم شده است. کتاب در مجموع تصویری زبانی و فرهنگی از وفس ارائه کرده است که هم به جنبه‌ی واژه‌شناسی توجه دارد و هم به ثبت شیوه‌ی زیست و سخن مردم این ناحیه.

خلاصه کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس

عزیزاله سمیعی در کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس ابتدا جایگاه زبان تاتیِ وفسی را در میان زبان‌ها و گویش‌های ایرانی توضیح می‌دهد و با استناد به پژوهش‌های مختلف، پیوند آن را با زبان مادی، اوستایی، پهلوی و دیگر شاخه‌های ایرانی بررسی می‌کند، سپس به‌ سراغ خود زبان وفسی می‌رود، آواها، حروف، ساخت واژه و برخی ویژگی‌های دستوری آن را نشان می‌دهد و در خلال توضیحات، نمونه‌هایی از کاربرد زنده‌ی واژه‌ها در گفتار روزمره می‌آورد.

در بخش اصلی، کتاب به‌صورت فرهنگ واژگان تنظیم شده است، هر مدخل شامل واژه‌ی تاتی، معنی، گاه ریشه‌ی تاریخی، معادل در فارسی یا دیگر گویش‌ها و نمونه‌ی استفاده است. پس از این بخش، مجموعه‌ای از افسانه‌ها، قصه‌ها، ترانه‌های محلی، متل‌ها، نفرین‌ها و تعبیرهای رایج مردم وفس آورده شده که در آن‌ها هم زبان تاتی ثبت شده و هم فضای عاطفی و اجتماعی گویشوران نشان داده شده است.

چرا باید کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس را بخوانیم؟

کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس منبعی گسترده برای شناخت یکی از گویش‌های کمترثبت‌شده‌ی ایرانی و نیز آداب و آیین‌های مردم وفس است. این کتاب هم برای دنبال‌کردن ریشه و تحول واژه‌ها سودمند است و هم برای دیدن جزئیات زندگی روزمره، قصه‌ها، ترانه‌ها و باورهای محلی که معمولاً در حافظه‌ی شفاهی باقی می‌مانند.

خواندن کتاب دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن دانشنامه زبان تاتی و فرهنگ مردم وفس به پژوهشگران زبان‌های ایرانی، دانشجویان زبان‌شناسی و ادبیات، علاقه‌مندان به فرهنگ و فولکلور محلی و کسانی که به حفظ و ثبت گویش‌ها و سنت‌های بومی توجه دارند، پیشنهاد می‌شود. این اثر همچنین برای اهالی وفس و منطقه‌های هم‌زبان نیز اثری هویتی و مرجع به‌ شمار می‌آید.