کتاب دریای خزر و آلاینده های آن

کتاب دریای خزر و آلاینده های آن نوشته بابک شعبان نژاد گیلاکجانی، به بررسی جامع وضعیت محیط زیستی بزرگ‌ترین پهنه‌ی آبی بسته‌ی جهان می‌پردازد و با کمک پژوهش‌های میدانی و منابع علمی، ویژگی‌های طبیعی، هیدرولوژیک و زیستی دریای خزر و رودخانه‌های منتهی به آن را در استان گیلان توصیف می‌کند. در این اثر انواع آلودگی‌های شیمیایی، میکروبی و فیزیکی، منابع تولید آن‌ها و پیامدهایشان بر اکوسیستم خزر و زندگی ساکنان ساحل بررسی شده است. انتشارات عقیق دیار باران این پژوهش را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب دریای خزر و آلاینده های آن

کتاب دریای خزر و آلاینده های آن اثری پژوهشی از بابک شعبان نژاد گیلاکجانی است که بر پایه‌ی پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد نویسنده در رشته‌ی مهندسی آبیاری تدوین شده است. در این کتاب دریای خزر به‌ عنوان یکی از آلوده‌ترین اکوسیستم‌های آبی جهان معرفی شده و جایگاه ایران در بخش جنوبی آن و نقش رودخانه‌های گیلان در انتقال آلاینده‌ها تشریح شده است. 

ساختار مطالب کتاب در چهار فصل تنظیم شده است. فصل اول به کلیات اختصاص دارد و خصوصیات جغرافیایی، فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خزر را توضیح می‌دهد؛ از طول و عرض جغرافیایی، عمق و حجم آب، منابع تغذیه‌کننده و بادها تا شوری، املاح، اکسیژن محلول، جریان‌های آبی و تنوع پلانکتون‌ها، ماهیان و پرندگان. در ادامه همین فصل، انواع آلودگی‌های شیمیایی، میکروبی و فیزیکی رودها و آب دریا معرفی شده است. 

فصل دوم کتاب دریای خزر و آلاینده های آن به مواد و روش‌ها می‌پردازد؛ یعنی شاخص‌های آلودگی آب، روش‌های اندازه‌گیری کیفیت، سنجش اکسیژن محلول، کدورت، مواد جامد، کالیفرم‌ها و معیارهای تشخیص آلاینده‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی. فصل سوم نتایج بررسی‌های میدانی در سواحل جنوبی خزر در گیلان را گزارش می‌کند؛ از منابع آلوده‌کننده، ویژگی‌های فیزیوگرافی رودهای مختلف تا کیفیت فاضلاب صنایع و آب‌های ساحلی. 

بابک شعبان نژاد گیلاکجانی در پایان پیشنهادها و بحث‌هایی را برای کاهش آلودگی و مدیریت بهتر منابع آب مطرح می‌کند.

خلاصه کتاب دریای خزر و آلاینده های آن

کتاب دریای خزر و آلاینده های آن ابتدا تصویر دقیقی از دریای خزر به‌ عنوان یک اکوسیستم آبی منحصربه‌فرد ارائه می‌دهد؛ از مساحت، عمق، حجم آب و حوزه‌ی آبریز تا ویژگی‌های آب‌وهوایی، بادها، خاک‌های ساحلی و ساختار لایه‌های آبی. سپس خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی آب مانند دما، شفافیت، چگالی، امواج، نوسانات سطح آب، شوری، املاح، اکسیژن محلول، گازهای محلول و تنوع موجودات زنده تشریح شده است. 

در ادامه انواع آلودگی‌های واردشده به رودخانه‌ها و دریا بررسی شده است: فاضلاب‌های شهری، صنعتی و کشاورزی، زباله‌ها، مواد نفتی، فلزات سنگین، سموم کشاورزی و آلودگی رادیواکتیو. نویسنده با استناد به داده‌های میدانی نشان داده که بسیاری از رودخانه‌های گیلان از آستارا تا چابکسر آلوده‌اند و رودهایی مانند سیاه‌رود و گوهررود بار سنگینی از آلاینده‌ها را به خزر منتقل می‌کنند.

پیامدهای این وضعیت بر سلامت انسان، حیات آبزیان، شیلات، کشاورزی و گردشگری محور اصلی جمع‌بندی کتاب است.

چرا باید کتاب دریای خزر و آلاینده های آن را بخوانیم؟

این کتاب تصویری مستند از وضعیت واقعی آلودگی در سواحل جنوبی خزر و رودخانه‌های گیلان ارائه داده و پیوند میان داده‌های هیدرولوژیک، شیمی آب و زیست‌محیطی را نشان می‌دهد. آشنایی با منابع آلاینده، شاخص‌های سنجش کیفیت آب و پیامدهای اکولوژیک آن، این اثر را به منبعی کاربردی برای فهم بحران‌های محیط زیست آبی در شمال ایران تبدیل کرده است.

خواندن کتاب دریای خزر و آلاینده های آن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب دریای خزر و آلاینده های آن به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های محیط زیست، مهندسی آب، شیلات و جغرافیا پیشنهاد می‌شود. همچنین این پژوهش برای فعالان و مدیران حوزه‌ی منابع آب و سمن‌های محیط زیستی که به وضعیت دریای خزر و رودخانه‌های گیلان علاقه‌مند هستند، مناسب و کاربردی خواهد بود.