کتاب فرآیند اعتیاد

کتاب فرآیند اعتیاد نوشته‌ عیسی کاکویی دینکی با ویراستاری علمی الهام سام‌ خانیانی و مریم رضایی آقاجان است و  انتشارات آفاق پویا آن را منتشر کرده است. موضوع این کتاب بررسی جنبه‌های مختلف اعتیاد به موادمخدر و روان‌گردان است. در این کتاب مفاهیم پایه‌ای اعتیاد، انواع مواد، مراحل مصرف، پیشگیری، عوارض، درمان و پیامدهای اجتماعی اعتیاد به‌صورت طبقه‌بندی‌شده توضیح داده شده است. متن کتاب بر آموزش، آگاه‌سازی و ارائه‌ی چارچوبی روشن برای فهم اعتیاد به‌عنوان یک فرایند تدریجی تأکید کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرآیند اعتیاد اثر عیسی کاکویی دینکی

کتاب فرآیند اعتیاد اثری از عیسی کاکویی دینکی است که اعتیاد را نه یک اتفاق ناگهانی، بلکه یک مسیر تدریجی و چندمرحله‌ای نشان می‌دهد. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که انسان در جست‌وجوی آرامش و لذت، گاهی به مصرف موادمخدر و روان‌گردان رو می‌آورد و همین مصرفِ ابتدا موقت و کنجکاوانه، در صورت تکرار به سوءمصرف و سپس اعتیاد تبدیل می‌شود. در همین بخش بر این نکته تأکید شده که منطقی‌ترین و کم‌هزینه‌ترین نقطه‌ی مداخله، پیشگیری از شروع مصرف و کاهش تقاضاست.

کتاب فرآیند اعتیاد در چند فصل تنظیم شده و هر فصل بخشی از این مسیر را روشن می‌کند. در فصل اول، تعاریف پایه‌ای مانند اعتیاد، سوءمصرف، موادمخدر، معتاد، انواع وابستگی فیزیولوژیک و روانی، اعتیاد رفتاری، عوامل زمینه‌ای مصرف و طبقه‌بندی موادمخدر و روان‌گردان ارائه شده است. در ادامه، انواع مواد (سستی‌زا، محرک، توهم‌زا، توان‌افزا و جانشین‌شونده‌ها) و روش‌ها و مراحل مصرف از نخستین تماس تا اعتیاد توضیح داده شده است.

در فصل‌های بعدی کتاب فرآیند اعتیاد به پیشگیری، عوارض، درمان و آسیب‌های اجتماعی پرداخته شده است. فصل پیشگیری، سطوح مختلف پیشگیری (اولیه، ثانویه، ثالثیه)، انواع پیشگیری براساس جمعیت هدف، استراتژی‌های گوناگون (ایجاد ترس، اطلاع‌رسانی، تأثیر اجتماعی، تقویت صلاحیت، جایگزین و...) و نقش خانواده، مدرسه، رسانه، قوانین و فعالیت‌های جایگزین را شرح داده است.

فصل‌های مربوط به عوارض و درمان، معیارهای تشخیصی، مسمومیت، پیامدهای جسمی و روانی، انواع درمان دارویی و غیردارویی، گروه‌درمانی، خانواده‌درمانی، مراحل بهبود و بایسته‌های درمان نوجوانان و جوانان را مرور کرده است. در فصل‌های پایانی کتاب فرآیند اعتیاد، علل ساختاری گرایش به اعتیاد، تفاوت عادت و اعتیاد، ویژگی‌های اعتیاد، پیامدهای فردی و اجتماعی و راهکارهای پیشگیری و مداخله در سطح جامعه مطرح شده است.

خلاصه کتاب فرآیند اعتیاد

کتاب فرآیند اعتیاد به قلم عیسی کاکویی دینکی، اعتیاد را به‌عنوان پاسخی فیزیولوژیک و روانی به مصرف مکرر مواد اعتیادآور معرفی می‌کند که به‌تدریج به وابستگی جسمی و روانی، افزایش تحمل و ناتوانی در قطع مصرف منجر می‌شود. نویسنده ابتدا مفاهیم پایه، انواع مواد و شیوه‌های مصرف را توضیح داده و نشان داده است که چگونه نخستین تماس، مصرف آزمایشی، مصرف مداوم و مصرف بیش از حد در نهایت به اعتیاد ختم می‌شود.

سپس کتاب فرآیند اعتیاد به سطوح مختلف پیشگیری، استراتژی‌های آموزشی و اجتماعی، نقش خانواده، مدرسه، رسانه و قوانین می‌پردازد و در ادامه عوارض جسمی، روانی و اجتماعی، معیارهای تشخیصی، مسمومیت، انواع درمان دارویی و غیردارویی، گروه‌درمانی، خانواده‌درمانی و مراحل بهبود را تشریح کرده است. در پایان نیز به علل ساختاری گرایش به اعتیاد و راهکارهای پیشگیری در سطح فرد، خانواده و جامعه پرداخته شده است.

چرا باید کتاب فرآیند اعتیاد را بخوانیم؟

کتاب فرآیند اعتیاد تصویری مرحله‌به‌مرحله از شکل‌گیری، گسترش و پیامدهای اعتیاد ارائه کرده است و هم‌زمان به پیشگیری، درمان و کاهش آسیب پرداخته است. خواننده با مفاهیم پایه، انواع مواد، استراتژی‌های پیشگیری، عوارض و شیوه‌های درمان آشنا می‌شود و می‌تواند درک منسجم‌تری از اعتیاد به‌عنوان یک مسئله‌ی فردی و اجتماعی به‌ دست آورد.

خواندن کتاب فرآیند اعتیاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب فرآیند اعتیاد به دانشجویان و فعالان حوزه‌های روان‌شناسی، مشاوره، مددکاری اجتماعی، آموزش و بهداشت، همچنین مربیان، معلمان، والدین و افرادی که با نوجوانان و جوانان در ارتباط هستند یا دغدغه‌ی پیشگیری و مداخله در زمینه‌ی سوءمصرف مواد دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب فرآیند اعتیاد

«انسان به‌طور ذاتی همواره در پی کسب آرامش و حس مطلوب است و از طرق و با راهکارهای مختلف برای نشاط و آرامش و تجربه حس خوب می‌کوشد. یکی از راه‌هایی که ظاهرا می‌تواند این حس را موقت و فریبنده ایجاد کند، مصرف مواد مخدر و روانگردان است. تاریخ بشر به خصوص در حوزه پزشکی، خاطرات بسیار دوری از مصرف موادمخدر برای کاهش و تسکین درد و یا بیهوشی در جراحی‌های مختلف دارد؛ اما شاید نتوان گفت که دقیقا از چه زمانی این مواد را برای کسب لذت، سرگرمی و سرخوشی به کار برده است. وقتی کاربرد موادمخدر از صورت پزشکی و تسکینی و درمانی خارج شده و به رفتارهایی منجر می‌شود که علت موجه علمی و تخصصی ندارد، سوءمصرف موادمخدر انجام شده است. همین سوءمصرف که معمولا به صورت دائمی یا با فاصله‌های زمانی کم یا معین انجام می‌شود و عوارض نبودنش فرد و اطرافیانش را دچار کسالت و آزار می‌نماید، اعتیاد است. لذا اعتیاد، فرد و اطرافیانش را تحت تأثیر منفی قرار داده و مبنا و علت اصلی فعالیت‌های پیشگیرانه و مبارزه با سوءمصرف مواد می‌شود. در فرآیند مبارزه با سوءمصرف مواد مخدر، منطقی‌ترین، مؤثرترین و مقرون به صرفه‌ترین مرحله، پیشگیری از شروع مصرف و تقاضاست. لذا هر چه در این مرحله اقدامات کافی‌تر و مناسب‌تر صورت بگیرد، نتیجه مطلوب یعنی کاهش و یا رفع تمایل برای مصرف مواد مخدر، به وجه بهتری حاصل می‌شود. در مرحله پیشگیری، اطلاع‌رسانی و آگاه‌سازی مرحله و اقدام ریشه‌ای و ضروری‌ترین گام است. در نتیجه می‌توان گفت که تهیه و ارائه اطلاعات و آموزش مناسب و متناسب به افرادی که به نحوی ممکن است در معرض خطر ابتلا به اعتیاد قرار بگیرند، برای مرحله پیشگیری از سوءمصرف اهمیت اساسی دارد.»