کتاب مغز و معمای خودآگاهی
معرفی کتاب مغز و معمای خودآگاهی
کتاب مغز و معمای خودآگاهی نوشتهی عزیزاله سمیعی مجموعهای از مقالات علمی دربارهی مغز، هوشیاری و رابطهی آن با فیزیک نوین است که نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. گردآورنده در این کتاب ترجمه و تلخیص چند مقاله و گزارش پژوهشی را کنار هم قرار داده و از دل آنها تصویری چندوجهی از مسئلهی خودآگاهی ارائه کرده است؛ از دوگانهانگاری کلاسیک و نظریههای مغز کوانتومی تا بحث مغز سهگانه و تجربههای نزدیک به مرگ. متن کتاب بر پایهی منابع انگلیسی و با توضیحات تکمیلی در پرانتز و کروشه همراه شده است. نسخهی الکترونیکی این اثر را میتوانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.
درباره کتاب مغز و معمای خودآگاهی
کتاب مغز و معمای خودآگاهی با گردآوری عزیزاله سمیعی از همان پیشگفتار نشان میدهد که دغدغهی اصلی آن پرسش «آنکه درون ما ناظر جهان است کیست؟» است. نویسنده در مقدمه از سالها درگیری ذهنی خود با مفاهیمی مانند فضا، زمان، هوشیاری، روح، ساختار مغز انسان و نظریههای فیزیک مدرن سخن گفته است و توضیح داده که چگونه برای یافتن پاسخ، به سراغ منابع انگلیسی رفته و ترجمهی مفهومی آنها را در کنار هم قرار داده است. کتاب مغز و معمای خودآگاهی در چند مقالهی نسبتاً مستقل اما مرتبط پیش میرود. در مقالهی «فضا – زمان – هوشیاری» متن ترجمهی مقالهای از جان اسمیتس است که سه رویکرد دوگانگی، یگانگی و نظریهی لایهی مستقل هوشیاری را بررسی کرده است؛ جایی که هوشیاری در فضایی متفاوت از فضای فیزیکی جای داده میشود و با مغز در تعامل است. در ادامه، بحث به نظریههای فیزیک نوین مانند کالوزا–کلاین، نظریهی رشتهها، لایهها و ابعاد بالاتر فضا–زمان کشیده شده و نسبت آنها با مفهوم فضای پدیداری و تجربهی آگاهانه توضیح داده شده است. در بخشهای بعدی کتاب مغز و معمای خودآگاهی مقالههایی دربارهی «شکافت کلاسیک واقعیت فیزیکی در تئوری کوانتوم مغز»، «تئوری کوانتوم مغز(۲) و خودآگاهی»، «مغز سهگانه» و «واکنشهای مغز انسان در حال مرگ» آمده است. در این فصلها دیدگاههایی از دانشمندانی مانند دکارت، کریک، هاوکینگ، پنروس، زوهر، مارشال، مکلین و دیگران نقل شده است؛ از بحث دربارهی نقش لولههای مویین و حالت بوز–اینشتین در کارکرد مغز تا مدل سهلایهای مغز خزنده، سیستم لیمبیک و نئوکورتکس و نیز گزارشهای تجربیات نزدیک به مرگ و احساس خروج از بدن.
خلاصه کتاب مغز و معمای خودآگاهی
کتاب مغز و معمای خودآگاهی به مسئلهی خودآگاهی از زاویهی مغز و فیزیک میپردازد و میپرسد هوشیاری در کجا و چگونه پدید میآید. در بخشهای آغازین، دوگانهانگاری سنتی، یگانگی مادی و نظریهای که هوشیاری را در لایهای مستقل از فضای فیزیکی میبیند کنار هم قرار گرفته است. سپس با تکیهبر فیزیک کوانتوم، نظریهی لایهها، ابعاد اضافی و مفهوم فضای پدیداری، این ایده طرح شده که تجربهی آگاهانه ممکن است در فضایی متفاوت از فضای سهبعدی فیزیکی سازمان یابد. در ادامه کتاب مغز و معمای خودآگاهی به تئوری کوانتوم مغز، نقش لولههای مویین، امکان شکلگیری حالت بوز–اینشتین در بافت عصبی، و نسبت این دیدگاهها با مدل کلاسیک انتقال پیام عصبی میپردازد. سپس مدل مغز سهگانهی مکلین (مغز خزنده، سیستم لیمبیک و نئوکورتکس) و پیوند آن با هیجان، غریزه و تفکر انتزاعی شرح داده شده است. در پایان نیز تجربههای نزدیک به مرگ، احساس خروج از بدن و پرسش از تداوم آگاهی در لحظات مرگ بررسی شده است.
چرا باید کتاب مغز و معمای خودآگاهی را بخوانیم؟
به خواندن کتاب مغز و معمای خودآگاهی کسانی علاقهمند میشوند که میخواهند در یک متن واحد، هم با نظریههای فلسفهی ذهن و هم با ایدههای فیزیک کوانتوم دربارهی هوشیاری آشنا شوند. این اثر امکان مقایسهی دیدگاههای کلاسیک و مدلهای تازهی مغز، از مغز سهگانه تا مغز کوانتومی و تجربههای نزدیک به مرگ را فراهم کرده است.
خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
خواندن کتاب مغز و معمای خودآگاهی به دانشجویان و علاقهمندان فلسفهی ذهن، عصبشناسی، فیزیک نظری و کسانی پیشنهاد میشود که پرسشهایی جدی دربارهی ماهیت آگاهی، رابطهی مغز و ذهن و تجربههای مرزی مانند نزدیک به مرگ دارند و میخواهند با طیفی از نظریهها روبهرو شوند.