کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم)

کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم) (کشکول ترس؛ مطالب جامانده و تکمیلی) نوشته‌ محمد قنبری نصرآبادی به‌ کوشش انتشارات سیدآقا منتشر شده است. این کتاب بخشی از مجموعه‌ی کشکول ترس؛ مطالب جامانده و تکمیلی است و به موضوع ترس، ذهنیت ترسناک، ژانر وحشت و پیامدهای فردی و اجتماعی آن می‌پردازد. نویسنده در این جلد ترکیبی از یادداشت‌های شخصی، توضیح‌های نظری، مثال‌های روزمره، روایت‌های کوتاه، نقل‌قول‌ها و توضیح‌های تحلیلی را کنار هم قرار داده است تا نوعی کشکول از ایده‌ها و مصداق‌های ترس بسازد. کتاب فصل‌بندی کلاسیک ندارد و بیشتر شبیه دفتر یادداشت گسترده‌ای است که برای نویسندگان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به ترس و وحشت گردآوری شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم)

کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم) ادامه‌ی پروژه‌ای است که محمد قنبری نصرآبادی آن را با عنوان کشکول ترس؛ مطالب جامانده و تکمیلی پیش برده است. محمد قنبری نصرآبادی در مقدمه توضیح داده است که علاقه‌اش به مفهوم ترس، ژانر وحشت و ایده‌ی داده‌کاوی در حوزه‌ی ترس باعث شده است به‌سراغ جمع‌آوری و طبقه‌بندی گسترده‌ی مصداق‌ها و روایت‌ها برود. در این کتاب متن‌ها از دل وب، شبکه‌های اجتماعی، گفت‌وگوهای روزمره، کانال‌های تلگرامی، توییت‌ها، منابع علمی، ویکی‌پدیا و حتی گپ‌وگفت با هوش مصنوعی گردآوری شده و سپس در قالب یادداشت‌هایی درباره‌ی ترس بازنویسی و کنار هم چیده شده است. 

کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم) ساختار خطی و فصل‌بندی کلاسیک ندارد و خود محمد قنبری نصرآبادی تأکید کرده است که عامدانه از نظم منطقی دور شده تا حس سردرگمی، بی‌ثباتی و اضطراب را که جزئی از زیست ترس است، بازآفرینی کند. در بخش‌هایی از کتاب مقدمه‌ی ناشر و مقدمه‌ی نویسنده دیده می‌شود که در آن‌ها از نسبت ترس با رشد، تغییر، اراده، آزادی، اقتدار حکومت مرکزی، امنیت ملی و تجربه‌های تاریخی سخن گفته شده است. در ادامه کتاب وارد بحث‌های متنوعی مانند مرگ جادویی، اثر پلاسیبو و نو-سیبو، ترس‌های ده‌گانه‌ی انسان، سیستم‌های هم‌سان‌ساز، قهرمان راستین و قهرمان مطلق، نیاز به معنا و جایگاه، برهه‌های زندگی، کمدی گروتسک و نمونه‌های ادبی و سینمایی مرتبط می‌شود. 

کتاب در کنار این بحث‌های نظری پر است از روایت‌های کوتاه روزمره؛ از ظلم به حیوان، سوءاستفاده در روابط خانوادگی، تجربه‌های خرید، دورهمی‌های کاری، خاطرات کودکی، کلاس‌های نویسندگی و مثال‌هایی از فضای مجازی. این روایت‌ها به‌عنوان خوراک ذهنی برای نویسندگان ژانر ترس و وحشت استفاده شده‌اند تا نشان دهند چگونه ترس در جزئیات زندگی روزمره، روابط، اقتصاد، سیاست، بدن، زبان و حتی شوخی‌ها حضور دارد. محمد قنبری نصرآبادی بارها تأکید کرده است که هدف اصلی این کتاب ایجاد ذهنیت و فراهم‌کردن مواد خام برای نوشتن داستان‌ها و متن‌های ترسناک است؛ نه ارائه‌ی یک نظریه‌ی نهایی و بسته درباره‌ی ترس.

خلاصه کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم)

این کتاب مجموعه‌ای از مقدمه‌ها، یادداشت‌ها، توضیح‌های تحلیلی و روایت‌های پراکنده درباره‌ی ترس است. نویسنده ابتدا مرام‌نامه‌ای فکری طرح کرده است که در آن از ضرورت اقتدار حکومت مرکزی، حفظ تمامیت ارضی و توازن میان آزادی و امنیت سخن گفته و سپس این چهارچوب را به بحث ترس پیوند زده است. در ادامه مقدمه‌ی ناشر و مقدمه‌ی نویسنده ترس را به‌عنوان نیرویی دوگانه معرفی کرده‌اند که هم می‌تواند عامل رشد و دوراندیشی باشد و هم سرچشمه‌ی سقوط، انفعال و شکست. 

در بدنه‌ی کتاب مفاهیمی مانند مرگ جادویی، اثر پلاسیبو و نو-سیبو، ترس‌های بزرگ انسان، رابطه‌ی ترس و خشم، سیستم‌های هم‌سان‌ساز، قهرمان راستین و قهرمان مطلق، نیاز به معنا و جایگاه، برهه‌های زندگی و کمدی گروتسک توضیح داده شده است. در کنار این توضیح‌ها روایت‌های کوتاه و مثال‌های روزمره از خانواده، کار، خرید، حیوانات، شبکه‌های اجتماعی و کلاس‌های نویسندگی آمده است تا نشان دهد ترس چگونه در لایه‌های مختلف زندگی و فرهنگ رسوخ کرده است. کتاب در مجموع ذهنیتی چندوجهی از ترس به‌ دست می‌دهد و مواد خام فراوانی برای نوشتن و اندیشیدن درباره‌ی ترس فراهم می‌کند.

چرا باید کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم) را بخوانیم؟

این کتاب به‌جای ارائه‌ی یک تعریف واحد از ترس شبکه‌ای از مثال‌ها، روایت‌ها و تحلیل‌ها را کنار هم قرار داده است تا نشان دهد ترس چگونه در بدن، ذهن، جامعه، سیاست، هنر و زبان حضور دارد. خواندن این کتاب به درک عمیق‌تر ترس‌های شخصی و جمعی کمک می‌کند، ذهن را برای خلق ایده‌های تازه در ژانر وحشت آماده می‌سازد و نگاه را نسبت به رابطه‌ی ترس با قدرت، معنا، قهرمانی و زندگی روزمره حساس‌تر می‌کند.

خواندن کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان ژانر ترس و وحشت، نویسندگان و هنرجویان داستان‌نویسی، دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های روان‌شناسی، علوم اجتماعی و مطالعات فرهنگی و همچنین کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند ترس‌های فردی و اجتماعی را بهتر بشناسند و از آن‌ها در کار خلاقه یا تحلیل ذهنیت معاصر استفاده کنند. 

بخشی از کتاب اهل و نااهل؟ برسد فقط! (جلد پنجم، فصل پنجم)

«وقتی از آن سوی دنیا برای این آب‌وخاک دندان تیز می‌کنند، به‌طریق اولی کشورهای نزدیک‌تر فرصت را بیش از پیش مغتنم خواهند شمرد. ازاین‌رو، در چنین زمانه و اوضاعی، باید حکومت مرکزی را همواره مقتدر خواست و برای توانمندسازی آن کوشید؛ زیرا به‌گواه تاریخ، در روزگار ضعف حکومت مرکزی، دوست و دشمن کمر به غارت ایران می‌بندند و بر این سرزمین می‌تازند و ترسی آمیخته با خواری دامن مردم را می‌گیرد. نمونه‌های این مدعا را در سخنان و اندیشهٔ ملک‌الشعرای بهار می‌توان یافت. آنجایی که روشن می‌شود اقتدار حکومت مرکزی در فرازونشیب قرون، سپر ایران بوده و غفلت از آن، راه را برای هجوم بیگانگان و آزمندی سوداگران گشوده است.»