کتاب بود؛ نبود (جلد اول)

کتاب بود؛ نبود (جلد اول) گردآوری و ویرایش مرضیه کهرانی است که نشر نامه مهر آن را منتشر کرده است. این کتاب مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه فارسی است که نویسندگان مختلفی آن‌ها را نوشته‌اند و هرکدام با زاویه‌ی دید و لحن خود به موضوع «اولین‌ها» و تجربه‌های مرگ، فقدان، رفتن و ماندن پرداخته‌اند. در کنار داستان‌ها، متن‌های کوتاهی از مرضیه کهرانی درباره‌ی هر نویسنده و لحظه‌ی آشنایی با او آمده که حال‌وهوای کارگاهی و جمعی کتاب را پررنگ کرده است. بود؛ نبود (جلد اول) تصویری از یک گروه نویسندگی است که سال‌ها کنار هم نوشته و رشد کرده‌اند و حالا بخشی از مسیر خود را در قالب این کتاب ثبت کرده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بود؛ نبود (جلد اول)

کتاب بود؛ نبود (جلد اول) با گردآوری مرضیه کهرانی شکل گرفته و در دل خود مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه فارسی را جای داده است که در یک گروه نویسندگی و کارگاهی نوشته و پرورش یافته‌اند. در متن کتاب بارها به سال‌های طولانی همراهی اعضای گروه، رفت‌وآمدها، سختی‌های مسیر نوشتن و «پیراسته‌شدن» جمع اشاره شده است و همین موضوع به آن کتاب حال‌وهوای یک کار مشترک و جمعی می‌دهد نه صرفاً یک آنتولوژی تصادفی. در کتاب بود؛ نبود (جلد اول) هر داستان با یک مقدمه‌ی کوتاه از مرضیه کهرانی همراه است؛ مقدمه‌هایی که لحظه‌ی اولین دیدار با نویسنده، ویژگی‌های شخصیتی او، سن‌وسال، پشتکار، و نوع نگاهش به نوشتن را روایت کرده است. این متن‌های میان‌پرده، خواندن کتاب را به نوعی آشنایی تدریجی با یک خانواده‌ی بزرگ نویسندگان تبدیل کرده است؛ خانواده‌ای که از نوجوان متولد ۱۳۸۰ و ۱۳۸۴ تا نویسنده‌ی متولد ۱۳۳۷ را در بر می‌گیرد. کتاب بود؛ نبود (جلد اول) از نظر ساختار، مجموعه‌ای از داستان‌ها و روایت‌هاست که اغلب حول محور «اولین‌ها» و به‌طور خاص «اولین مرگ» می‌چرخند؛ از «پسری روی خاکریز» در دل جنگ و مواجهه‌ی او با مرگ و خاطره‌ی مادربزرگ و پدر، تا «نفرین» که در آن رطوبت، حشرات، آپارتمان‌ها و اتاق‌های سفید درمانگاه در هم تنیده شده‌اند. داستان «اولین‌های ادامه‌دار» مرگ خودخواسته و بازگشت به زندگی را با نگاهی پر از شوخی تلخ و پرنده‌ها و فاخته‌ها کنار پنجره پی می‌گیرد و «درخت ننه» جهان ذهنی یعقوب را در بیابانی محصور با درخت‌ها و قصر خیالی ننه‌اش تصویر کرده است. در ادامه‌ی کتاب بود؛ نبود (جلد اول) داستان‌هایی مانند «نفرین»، «تاول روی تاول» و «دار خاکستری» هرکدام شکل دیگری از رنج، خشونت، خانواده‌ی ازهم‌گسیخته، اعتیاد، بیماری روان، مهاجرت، عدالت و انتقام را پیش می‌کشند. در «تاول روی تاول» صدای یک دختر نوجوان در خانه‌ای شلوغ و پرتنش شنیده می‌شود که میان مراقبت از مادر بیمار، پدری بی‌اعتنا و خواهر و برادرهای کوچک، هم‌زمان درگیر عشق، درس و فرسودگی است و در نهایت به مرگی می‌رسد که دیگران آن را «زوری» می‌نامند. «دار خاکستری» با شخصیت هابیل گودرج و امان‌فیل‌بان، مرگ کودکی زیر پای فیلی رم‌کرده و کشمکش میان بخشش و عدالت را در فضای دادگاه دنبال کرده است. کتاب بود؛ نبود (جلد اول) با کنار هم گذاشتن این صداهای متنوع، تصویری از جامعه‌ای پر از مرگ‌های ناگهانی، سوگ‌های طولانی، مهاجرت، فقر عاطفی و تلاش برای معنا دادن به رنج می‌سازد؛ در عین حال در لابه‌لای همین تلخی‌ها، لحظه‌های شوخ‌طبعی، مهر، دوستی و میل به نوشتن هم دیده می‌شود.

خلاصه داستان بود؛ نبود (جلد اول)

کتاب بود؛ نبود (جلد اول) حول ایده‌ی «اولین‌ها» به‌ویژه «اولین مرگ» شکل گرفته است. در بسیاری از داستان‌ها شخصیت‌ها در لحظه‌ای مرزی میان زندگی و مرگ، یا در مواجهه با نخستین تجربه‌ی فقدان، به گذشته و حال خود نگاه می‌کنند. در «پسری روی خاکریز» رزمنده‌ای خسته روی خاکریز، زیر باران خمپاره و صدای تانک‌ها، از مرگ رفیقش تا مرگ مادربزرگ و پدر و عشق ازدست‌رفته‌اش را مرور می‌کند و به این فکر می‌رسد که شاید فراموشی، خودِ مرگ واقعی باشد. در «اولین‌های ادامه‌دار» راوی از تصمیم برای خودکشی، آرایش‌کردن برای مرگ، و بازگشت از «برزخ» می‌گوید و این روایت را با حضور دو فاخته روی گلدان‌های پنجره و خاطره‌ی اولین داستان و اولین کتابش گره می‌زند. در داستان‌هایی مثل «نفرین» و «تاول روی تاول» فضای آپارتمان‌ها، اتاق‌های سفید، حشرات، رطوبت، اعتیاد، خشونت خانگی و فقر، بستری برای شکل‌گیری مرگ‌های تدریجی و سوختن‌های پیاپی است. «درخت ننه» جهان ذهنی یعقوب را در بیابانی محصور با درخت‌ها و قصر خیالی ننه‌اش نشان می‌دهد و «دار خاکستری» با هابیل گودرج و امان‌فیل‌بان، مرگ یک کودک زیر پای فیل و جدال میان بخشش و عدالت را در دادگاه دنبال کرده است. در مجموع، کتاب به این سؤال پرداخته است که مرگ از کجا در زندگی وارد می‌شود و چگونه هر بار شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد.

چرا باید کتاب بود؛ نبود (جلد اول) را بخوانیم؟

کتاب بود؛ نبود (جلد اول) مجموعه‌ای از صداهای متفاوت است که هرکدام از زاویه‌ای تازه به مرگ، فقدان، خانواده، جنگ، مهاجرت و فرسودگی روزمره نگاه کرده‌اند. ترکیب داستان‌ها با مقدمه‌های کوتاه مرضیه کهرانی، امکان دیدن پشت‌صحنه‌ی شکل‌گیری این متن‌ها را فراهم کرده است. خواندن آن کتاب فرصتی برای همراهی با نسل‌ها و تجربه‌های مختلف نویسندگان و لمس طیفی از رنج، شوخ‌طبعی، خشم و امید در متن زندگی روزمره است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب بود؛ نبود (جلد اول) به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های کوتاه فارسی، روایت‌های شخصی از مرگ و سوگ، و فضاهای خانوادگی و شهری پرتنش علاقه‌مند هستند. همچنین به علاقه‌مندان کارگاه‌های نویسندگی و فرایند رشد نویسندگان جوان پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند نمونه‌هایی از این مسیر را در قالب داستان ببینند.