کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل گمش

کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل‌گمش نوشته‌ی مهناز اله‌وردی میگونی پژوهشی است درباره‌ی مفهوم جاودانگی و رویین‌تنی در دو متن مهم حماسی، یعنی شاهنامه‌ی فردوسی و حماسه‌ی گیل‌گمش. نویسنده با تکیه‌بر متون اوستایی، پهلوی و نسخه‌های مختلف گیل‌گمش، سیر تاریخی و اسطوره‌ای آرزوی بی‌مرگی انسان را دنبال کرده است. در این اثر، هم به ساختار و محتوای حماسه‌ی گیل‌گمش پرداخته شده و هم جایگاه جاودانگان و پهلوانان رویین‌تن در شاهنامه و سنت ایرانی بررسی شده است. نشر داروگ آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل گمش

کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل‌گمش با طرح این پرسش آغاز می‌شود که انسان مرگ‌اندیش چگونه از دل ترس از نیستی، رؤیای جاودانگی را ساخته است. مهناز اله‌وردی میگونی در این کتاب، جاودانگی را هم در قالب زندگی دنیوی اساطیری و هم در هیأت رستگاری پس از مرگ دنبال کرده و نشان داده است که این دغدغه از اسطوره‌های سومری تا متون دینی و حماسی ایرانی امتداد یافته است. در کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل‌گمش ابتدا مفهوم نامیرایی و رویین‌تنی در اسطوره‌های جهان، از سومر و بابل تا یونان و ادبیات اروپایی، مرور می‌شود؛ سپس حماسه‌ی گیل‌گمش معرفی و ساختار دوازده لوح آن، سرودهای سومری و تاریخ کشف و ترجمه‌ی این متن توضیح داده شده است. در ادامه، شاهنامه و زندگی فردوسی، سه بخش اصلی شاهنامه (اساطیری، پهلوانی، تاریخی) و محورهای فکری آن مانند خرد، اخلاق و قانون زرین اخلاق بررسی شده است. در کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل‌گمش بخش مهمی به معرفی جاودانگان و پهلوانان رویین‌تن اختصاص دارد: از اسفندیار و روایت‌های مختلف رویین‌تنی او تا کیخسرو، گودرز، گیو، طوس، سام، گرشاسپ، پشوتن، سوشیانت و دیگر بی‌مرگان در اوستا و متون پهلوی. نویسنده ضمن برشمردن ساختار پژوهش در چند فصل (معرفی گیل‌گمش، معرفی شاهنامه، تبیین مفهوم جاودانگی، دلایل پیدایش اندیشه‌ی خلود و درنهایت تطبیق دو اثر) نشان داده است که چگونه میل به جاودانگی در رفتار قهرمانان، طرح داستان‌ها و جهان‌بینی دو فرهنگ ایران و میان‌رودان بازتاب یافته است.

خلاصه کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل گمش

این کتاب با طرح این ایده پیش می‌رود که ترس از مرگ، انسان را به خلق اسطوره‌های جاودانگی و قهرمانان رویین‌تن واداشته است. نویسنده ابتدا مفهوم «انوشگی» و نامیرایی را در اسطوره‌های سومری، بابلی، یونانی و نمونه‌های متأخرتر ادبی نشان می‌دهد و سپس به سراغ حماسه‌ی گیل‌گمش می‌رود؛ جایی که گیل‌گمش پس از مرگ انکیدو در جست‌وجوی راز حیات ابدی راهی سفری پرمخاطره می‌شود و با اوت‌نه‌پیشتیم و گیاه جاودانگی روبه‌رو می‌شود. در ادامه، کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل‌گمش شاهنامه را به‌عنوان حماسه‌ای مبتنی بر یکتاپرستی، خرد و اخلاق معرفی می‌کند و نشان می‌دهد که در این متن، جاودانگی هم در قالب رویین‌تنی پهلوانانی چون اسفندیار و هم در قالب جاودانگی نام و یاد، و نیز حضور بی‌مرگان اسطوره‌ای مانند کیخسرو، گیو، طوس و گرشاسپ مطرح است. در فصل پایانی، شباهت‌ها و تفاوت‌های دو حماسه در زمینه‌ی جهان‌بینی، شیوه‌ی نبرد، هدف سفر قهرمان و نوع مواجهه با مرگ و خلود تحلیل شده است.

چرا باید کتاب بررسی تطبیقی جاودانگی در شاهنامه و گیل گمش را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از سیر اندیشه‌ی جاودانگی از سومر تا ایران ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه ترس از مرگ در قالب اسطوره، حماسه و دین صورت‌بندی شده است. خواننده با ساختار حماسه‌ی گیل‌گمش، لایه‌های فکری شاهنامه و جایگاه جاودانگان و رویین‌تنان در سنت ایرانی آشنا می‌شود و می‌تواند تفاوت دو جهان‌بینی چندخدایی میان‌رودان و یکتاپرستانه‌ی ایران را در آینه‌ی دو قهرمان حماسی مقایسه کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان ادبیات حماسی، اسطوره‌شناسی، مطالعات تطبیقی و فرهنگ ایران و میان‌رودان پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی مناسب است که می‌خواهند مفهوم جاودانگی و رویین‌تنی را در پیوند با شاهنامه و حماسه‌ی گیل‌گمش عمیق‌تر بشناسند.