کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ

کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ نوشته‌ی شایان ستار با ویراستاری امید خسروی به بررسی مبانی و آثار فسخ و انفساخ قراردادها در حقوق ایران و ایالات متحده آمریکا می‌پردازد. در این کتاب مفاهیم پایه‌ای تعهد، فسخ، انفساخ، اصل لزوم قراردادها و ضمانت‌اجراهای نقض تعهدات با رویکردی تحلیلی و تطبیقی بررسی شده است. نویسنده با اتکا به منابع فقهی، قانون مدنی ایران، حقوق کامن‌لا و به‌ویژه حقوق آمریکا تلاش کرده است تصویر روشنی از جایگاه فسخ و انفساخ در نظام تعهدات ارائه کند. نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ

کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ اثری پژوهشی در حوزه حقوق قراردادها است که با تمرکز بر دو نظام حقوقی ایران و آمریکا نوشته شده است. شایان ستار در این کتاب ابتدا در مقدمه نشان می‌دهد که تعهدات قراردادی چگونه «سنگ بنای ثبات اقتصادی و تجاری» به‌شمار می‌آیند و چرا سازوکارهای انحلال قرارداد مانند فسخ و انفساخ می‌توانند تعادل تعهدات و امنیت معاملاتی را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار دهند. در همین بخش، تفاوت‌های ساختاری حقوق ایران به‌عنوان نظامی مبتنی بر سیویل‌لا و حقوق آمریکا در چارچوب کامن‌لا توضیح داده شده است. در ادامه کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ در سه فصل اصلی تنظیم شده است. فصل اول به مفاهیم پایه‌ای مانند تعریف فسخ و انفساخ، تاریخچه فسخ در حقوق اسلام، ایران و حقوق خارجی، پیدایش نظریه فسخ، اصل لزوم قراردادها، مبانی فقهی و عقلی این اصل و نیز تحلیل اقتصادی ضمانت‌اجراهای قراردادی می‌پردازد. در این فصل، نویسنده علاوه‌بر مبانی سنتی، از مفاهیمی مانند «اصل بی‌تفاوتی»، «اصل اتکای به قرارداد» و «اصل خوداتکایی متعهدله» برای تحلیل کارآیی تقدم اجرای عین تعهد یا فسخ استفاده کرده است. در فصل دوم کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ حق فسخ در حقوق ایران و آمریکا بررسی شده است. ماهیت و مبنای فسخ، مقایسه فسخ با اقاله، رجوع و رد، شرایط اعمال حق فسخ (قصد، رضا، اهلیت، موضوع و جهت مشروع)، شیوه اعلام اراده، آثار فسخ نسبت به تعهدات و تصرفات پیش و پس از فسخ و نیز جایگاه شرط خیار در عقود مختلف از مباحث محوری این فصل است. در بخش پایانی فصل، نویسنده به حذف تدریجی اصطلاح فسخ و ظهور نهاد استرداد در حقوق آمریکا و ارتباط آن با خسارت مورد انتظار می‌پردازد. فصل سوم کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ به انفساخ در حقوق ایران و آمریکا اختصاص دارد. در این فصل، ماهیت انفساخ به‌عنوان انحلال قهری قرارداد، اسباب انحلال قهری، شروط فاسخ و قلمرو آن‌ها، تفاوت شرط فاسخ با شرط خیار و شرط تعلیقی، امکان درج شروط فاسخ در عقود لازم و جایز و نیز تحلیل انفساخ در حقوق آمریکا در قالب دکترین‌هایی مانند عدم امکان اجرا و مشقت غیرمعقول بررسی شده است. در بخش پایانی، مفهوم استرداد، مبانی و شرایط آن، نسبت استرداد با سایر انواع خسارت و چند رأی قضایی در حقوق آمریکا تحلیل شده تا تصویر تطبیقی کامل‌تری از سرنوشت تعهدات پس از فسخ یا انفساخ ارائه شود.

خلاصه کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ

این کتاب با تمرکز بر تعهدات ناشی از قرارداد نشان می‌دهد که فسخ و انفساخ فقط پایان رابطه قراردادی نیستند بلکه بر نحوه اجرای تعهدات باقیمانده، شیوه جبران خسارت و حتی سیاست‌های اقتصادی اثر می‌گذارند. نویسنده ابتدا مفهوم فسخ را در فقه و حقوق ایران و نیز در حقوق خارجی تبیین می‌کند، آن را از بطلان، اقاله، رجوع و رد تفکیک می‌کند و سپس شرایط اعمال حق فسخ و آثار آن را توضیح می‌دهد. در بخش بعد، انفساخ به‌عنوان انحلال قهری و غیرارادی قرارداد بررسی شده و نقش شروط فاسخ و تغییر اوضاع و احوال در ایجاد آن تحلیل شده است. در سراسر کتاب، حقوق ایران با حقوق آمریکا مقایسه شده تا تفاوت رویکردها در اصل لزوم قراردادها، دکترین عدم امکان اجرا، مشقت غیرمعقول، خسارت مورد انتظار و نهاد استرداد روشن شود و در نهایت الگویی برای اصلاح و روزآمدسازی حقوق ایران پیشنهاد شده است.

چرا باید کتاب تعهدات قراردادی در پرتو فسخ و انفساخ را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از فسخ و انفساخ در تعهدات قراردادی ارائه کرده است و آن‌ها را هم‌زمان از منظر فقه، قانون مدنی، تحلیل اقتصادی حقوق و حقوق تطبیقی بررسی کرده است. خواننده با مطالعه آن می‌تواند هم مبانی نظری و فقهی این نهادها را بشناسد و هم با دکترین‌های معاصر در حقوق آمریکا و نسبت آن‌ها با حقوق ایران آشنا شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حقوق خصوصی، وکلا و مشاوران حقوقی فعال در حوزه قراردادها و داوری، و نیز به کسانی پیشنهاد می‌شود که در مباحثی مانند فسخ، انفساخ، خسارت قراردادی و تحلیل اقتصادی حقوق به‌دنبال منبعی تحلیلی و تطبیقی هستند.