کتاب عشق نامه های ایل قشقایی

کتاب عشق نامه های ایل قشقایی نوشته روح الله اژدری، مجموعه‌ای متشکل از سه قصه‌ی عاشقانه‌ی مشهور در فرهنگ قشقایی و آذربایجان است و می‌کوشد پلی میان ادبیات شفاهی، باورهای مذهبی و زیست ایلی برقرار کند. نویسنده با تکیه‌ بر روایت‌های شفاهی عاشق‌ها و سالخوردگان ایل، این قصه‌ها را گردآوری و بازنویسی کرده تا بخشی از میراث نامکتوب قشقایی حفظ شود. در این اثر، داستان‌های معروفی مانند «قریب و صنم»، «اصلی و کرم» و «سیدی‌خان و پری‌زاد» در قالب نثر فارسی روایت شده‌اند و در لابه‌لای آن‌ها شعرها و ترانه‌های ترکی نیز آمده است. نشر تخت‌ جمشید این مجموعه را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عشق نامه های ایل قشقایی

کتاب عشق نامه های ایل قشقایی با مقدمه‌ای مفصل از روح الله اژدری آغاز می‌شود که در آن به پیوند دیرینه‌ی ایل قشقایی و آذربایجان از راه زبان ترکی و ادبیات مشترک اشاره کرده است. نویسنده توضیح داده که چگونه قصه‌ها و عشق‌نامه‌های ترکی در طول نسل‌ها به‌ صورت شفاهی نقل شده‌اند و به‌ علت مکتوب‌نشدن، بخش‌هایی از آن‌ها فراموش یا دستخوش تغییر شده است. در همین مقدمه، عشق‌نامه‌های معروفی مانند کوراغلو، قریب و صنم و اصلی و کرم به‌ عنوان ذخیره‌ی فرهنگی توده‌های مردم معرفی شده‌اند که حامل پیام‌های اخلاقی و اجتماعی‌اند. 

خود کتاب سه داستان را در بر می‌گیرد: قریب و صنم، اصلی و کرم و سیدی‌خان و پری‌زاد. در هر سه داستان بن‌مایه‌ای مذهبی دیده می‌شود؛ دینداری، محبت به اهل‌بیت و توسل به آن‌ها در متن روایت‌ها حضور پررنگی دارد. روح الله اژدری توضیح داده که برای دو قصه‌ی اصلی و کرم و قریب و صنم روایت‌های مختلف قشقایی و آذربایجانی را با هم تطبیق داده و شکل کلی داستان را استخراج کرده است، اما قصه‌ی سیدی‌خان و پری‌زاد را بر اساس روایت ایل قشقایی نوشته است. 

در کتاب عشق نامه های ایل قشقایی علاوه‌بر روایت ماجراهای عاشقانه، به تقابل‌هایی مانند ثروت و نجابت، تحجر و تساهل دینی و زیبایی ظاهر و نیکویی باطن پرداخته شده است. شخصیت‌هایی چون قراملک کشیش، پری‌زاد، سیدی‌خان، عبید و ولید و نرگس‌خاتون هر یک نماد نوعی منش اخلاقی یا دینی‌اند. متن کتاب ترکیبی از نثر داستانی فارسی و ابیات و ترانه‌های ترکی است که در دل روایت‌ها آمده و فضای عاطفی و موسیقایی قصه‌ها را پررنگ‌تر کرده است.

خلاصه داستان عشق نامه های ایل قشقایی

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

در عشق نامه های ایل قشقایی دغدغه‌ی اصلی حفظ میراث شفاهی و نشان‌دادن چهره‌ی معنوی و عاطفی فرهنگ قشقایی است. نویسنده در قصه‌ی قریب و صنم سرگذشت عاشق نوازنده‌ای را روایت کرده که برای به‌ دست‌آوردن لیاقت همسری شاهزاده، هفت سال به سفر و تجارت می‌رود و در این میان با حسادت شاه‌ولد، توطئه، جدایی و آزمون وفاداری روبه‌رو می‌شود. 

در داستان اصلی و کرم، تقابل دو نگاه دینی تصویر شده؛ قراملک کشیش نماد تعصب خشک است که مانع سعادت دو دلداده می‌شود و سیب به‌ عنوان نماد آفرینش و همزادبودن اصلی و کرم مطرح شده است. 

در سیدی‌خان و پری‌زاد نیز بر برتری صفات درونی بر زیبایی ظاهری تأکید شده و شخصیت‌ها به دو قطب نیک‌سرشتی و بدسرشتی تقسیم شده‌اند. کتاب در مجموع عشق را در پیوند با ایمان، وفای به عهد و نجابت خانوادگی نشان داده است.

چرا باید کتاب عشق نامه های ایل قشقایی را بخوانیم؟

خواندن این کتاب فرصتی است برای آشنایی نزدیک با جهان عاطفی و معنوی ایل قشقایی و پیوند آن با ادبیات ترکی آذربایجان. این مجموعه نشان می‌دهد چگونه قصه‌های عاشقانه می‌توانند حامل مفاهیمی مانند وفاداری، دینداری، نقد تعصب و ارزش‌گذاری بر نجابت و نیک‌سرشتی باشند. ترکیب نثر فارسی با ترانه‌ها و ابیات ترکی نیز تجربه‌ای متفاوت از خواندن قصه‌های عاشقانه‌ی کلاسیک را فراهم کرده است.

خواندن کتاب عشق نامه های ایل قشقایی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن عشق نامه های ایل قشقایی به علاقه‌مندان به فرهنگ و فولکلور قشقایی، دوستداران قصه‌های عاشقانه‌ی کلاسیک، پژوهشگران ادبیات شفاهی و کسانی پیشنهاد می‌شود که به پیوند دین، اخلاق و عشق در روایت‌های مردمی کنجکاوند. این قصه‌های فولکلور همچنین برای کسانی که به موسیقی و سنت عاشق‌ها علاقه دارند، متن جذابی خواهد بود.