کتاب سلوک النفس (جلد سوم)

کتاب سلوک النفس (جلد سوم) نوشته‌ی حیدر ضیایی است که محمدرضا حیدری نقدعلی تعلیق، تصحیح و نگارش آن را برعهده داشته است. انتشارات وصال آوای توحید آن را منتشر کرده است. این کتاب ادامه‌ی مجموعه‌ی دروس معرفت نفس بر پایه‌ی آثار و تقریرات علامه حسن‌زاده آملی است و مباحث عمیق فلسفه‌ی اسلامی، نفس‌شناسی، مراتب عقل و حرکت جوهری را پی می‌گیرد. متن کتاب بر محور درس‌ها، نقل عبارات حکما و شرح و بسط آن‌ها تنظیم شده و خواننده را از مباحث مقدماتی‌تر به بحث‌های پیچیده‌تری مانند فوق‌تجرد نفس، عقول مفارقه و نسبت نفس و بدن می‌برد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سلوک النفس (جلد سوم)

کتاب سلوک النفس (جلد سوم) سومین حلقه از مجموعه‌ی دروس معرفت نفس است که حیدر ضیایی آن را بر اساس آثار و تقریرات علامه حسن‌زاده آملی تنظیم کرده و محمدرضا حیدری نقدعلی تعلیق و تصحیح آن را برعهده گرفته است. در این جلد، مباحث به‌تدریج از توضیح تجرد نفس ناطقه عبور می‌کند و به اثبات «فوق‌تجرد» نفس، مراتب عقل نظری و عملی و نسبت نفس با عقول مفارقه می‌رسد. ساختار کتاب درس‌محور است و هر درس با نقل عبارات عربی یا فارسی از حکما و سپس شرح و تحلیل مفصل همراه شده است. در کتاب سلوک النفس (جلد سوم) فصل‌های متعددی دیده می‌شود که هرکدام به یک گره مهم در فلسفه‌ی نفس می‌پردازد؛ از تقسیم مرکبات به صناعی و طبیعی و تبیین تعریف نفس در حکمت ارسطویی تا شرح دیدگاه ابن‌سینا در اشارات و خواجه نصیر در شرح آن. در ادامه، مباحثی مانند مراتب عقل هیولانی، عقل بالملکه، عقل بالفعل و عقل بالمستفاد، تبیین عقل نظری و عقل عملی، و توضیح حرکت جوهری نفس از «جسمانیه‌الحدوث» تا «روحانیه‌البقاء» طرح شده است. کتاب سلوک النفس (جلد سوم) در درس‌های بعدی به برهان‌های فارابی برای اثبات عقول مفارقه، تحلیل امکان ذاتی و امکان استعدادی، بررسی حدوث و قدم نفس، و شرح مقام «لایقفی» نفس انسانی می‌پردازد. نقل اشعار مولوی، ناصرخسرو، شبستری و ابیات خود علامه حسن‌زاده آملی در متن، فضای کتاب را از یک متن صرفاً خشک فلسفی فراتر می‌برد و پیوند میان برهان عقلی و ذوق عرفانی را نشان می‌دهد. در پایان هر بخش نیز اصولی شماره‌گذاری شده که چکیده‌ی استدلال‌ها و نتایج بحث را به‌شکل فشرده جمع‌بندی کرده است.

خلاصه کتاب سلوک النفس (جلد سوم)

کتاب سلوک النفس (جلد سوم) مسیر تکامل نفس انسانی را از نقطه‌ی آغازین جسمانی تا مراتب عالی تجرد و فوق‌تجرد دنبال می‌کند. نویسنده با تکیه بر تقریرات علامه حسن‌زاده آملی نشان می‌دهد نفس ناطقه ابتدا در دل ماده و نطفه پدید می‌آید، به‌تدریج مراتب نباتی و حیوانی را پشت‌سر می‌گذارد و به مرحله‌ی انسانیت و ادراک کلیات می‌رسد. سپس مراتب عقل نظری از عقل هیولانی تا عقل بالفعل و عقل بالمستفاد توضیح داده می‌شود و روشن می‌گردد که چگونه نفس می‌تواند به جایی برسد که حقایق را بی‌نیاز از استدلال صوری مشاهده کند. در ادامه‌ی کتاب سلوک النفس (جلد سوم) نسبت نفس با بدن، معنای حقیقی مرگ، تمایز مفارقات و مقارنات، و برهان‌های فارابی بر وجود عقول مفارقه بررسی شده است. بحث امکان ذاتی و امکان استعدادی، تشکیک در وجود، و اصولی مانند «النفس جسمانیه‌الحدوث و روحانیه‌البقاء» و «مقام لایقفی نفس» چارچوب نظری کتاب را شکل می‌دهد و نشان می‌دهد که چرا مسیر کمال انسان بن‌بست ندارد.

چرا باید کتاب سلوک النفس (جلد سوم) را بخوانیم؟

کتاب سلوک النفس (جلد سوم) تصویری منسجم از نفس انسانی در حکمت اسلامی ارائه کرده است؛ از پیدایش در نطفه تا مراتب عقل و فوق‌تجرد. خواننده با مفاهیم کلیدی مانند مراتب عقل، حرکت جوهری، امکان ذاتی و استعدادی و عقول مفارقه آشنا می‌شود و می‌تواند نسبت میان فلسفه، عرفان و تفسیر آیات و روایات درباره‌ی معرفت نفس را دقیق‌تر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سلوک النفس (جلد سوم) به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی اسلامی، علاقه‌مندان به آثار علامه حسن‌زاده آملی، طلابی که مباحث نفس و معرفت نفس را پی می‌گیرند و کسانی که در پی فهم عمیق‌تری از جایگاه انسان، مرگ، تجرد نفس و مراتب عقل هستند پیشنهاد می‌شود.