کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم نوشته حسن بشیری و فاطمه دهقان، اثری است که به خطاهای رایج در فرایند مشاوره و روان‌درمانی می‌پردازد و آن‌ها را با زبانی روشن و مثال‌های متعدد بررسی می‌کند. نویسندگان در این کتاب، مرز میان رفتار حرفه‌ای درمانگر و واکنش‌های شتاب‌زده، قضاوت‌گرانه یا نمایشی را نشان می‌دهند و از خلال موقعیت‌های واقعی و فرضی، به ریزه‌کاری‌های کار درمان اشاره می‌کنند. این کتاب از سوی انتشارات ارجمند منتشر شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم نوشته حسن بشیری و فاطمه دهقان، بر یکی از مسئله‌های مهم در کار مشاوره دست گذاشته است: فاصله‌ی میان دانستنِ کلیات روان‌شناسی و توانایی عمل‌کردن به‌عنوان درمانگر. نویسندگان از همان ابتدا با طرح ایده‌ی عمه‌درمانگری، به نوعی رفتار حرفه‌ای‌نما اشاره می‌کنند که در آن درمانگر به‌جای شنیدن دقیق، ارزیابی سنجیده و حفظ مرزهای درمان، به نصیحت، قضاوت، خودنمایی، شتاب‌زدگی و نسخه‌پیچی فوری رو می‌آورد. متن کتاب فقط به هشدارهای کلی بسنده نمی‌کند، بلکه با مثال‌های کوتاه و موقعیت‌های آشنا نشان می‌دهد که خطاهای کوچک در گفتار، لحن، سکوت، پرسش‌گری، تشخیص‌گذاری و حتی چیدمان جلسه چگونه می‌توانند رابطه‌ی درمانی را مخدوش کنند.
کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم در فصل‌های متعدد، طیفی گسترده از خطاها را کنار هم می‌گذارد؛ از درمانگری بدون آمادگی کافی و فرافکنی تجربه‌های شخصی گرفته تا تشخیص‌گذاری عجولانه، خودآشکارسازی افراطی، بدگویی از همکاران، وابستگی بیش از حد به آزمون‌ها، صمیمیت بی‌جا، نصیحت‌درمانی، ارجاع نادرست و دخالت دادن باورهای شخصی در جلسه. یکی از نکته‌های جالب این کتاب این است که فقط به رفتار درمانگر در اتاق مشاوره محدود نمی‌ماند و به جزئیاتی مثل نقش منشی، وقت‌دهی، فضای فیزیکی مرکز، استفاده از تلفن همراه، پذیرایی، حفظ رازداری و حتی نوع نگاه کردن به مراجع هم توجه دارد. همین گستردگی باعث می‌شود کتاب تصویری ریزبینانه از حرفه‌ای‌بودن ارائه دهد؛ تصویری که در آن مهارت درمان فقط به دانستن نظریه‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه به مجموعه‌ای از دقت‌ها، مرزبندی‌ها و حساسیت‌های رفتاری وابسته است.

خلاصه کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم مجموعه‌ای از نکته‌ها، مثال‌ها و هشدارها درباره‌ی خطاهایی است که درمانگران تازه‌کار یا حتی باتجربه ممکن است در فرایند مشاوره مرتکب شوند. نویسندگان با طرح موقعیت‌های گوناگون نشان می‌دهند که چگونه رفتارهایی مثل عجله در تشخیص، نصیحت کردن، مقایسه کردن مراجعان، افراط در خودآشکارسازی، شکستن مرزهای حرفه‌ای، استفاده‌ی نادرست از آزمون‌ها و واکنش‌های هیجانی نامتناسب، درمان را از مسیر اصلی خارج می‌کند. محور اصلی کتاب، حفظ احترام مراجع و جدی گرفتن ظرافت‌های رابطه‌ی درمانی است؛ از شیوه‌ی سؤال پرسیدن و سکوت کردن تا ارجاع دادن، رازداری و مدیریت جلسه.

چرا باید کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب خطاهای رایج در مشاوره را با مثال‌های مشخص و قابل تشخیص نشان می‌دهد.
• این کتاب به درک مرز میان رفتار حرفه‌ای و واکنش‌های شتاب‌زده یا قضاوت‌گرانه کمک می‌کند.
• خواننده از خلال موقعیت‌های متعدد، به اهمیت لحن، پرسش، سکوت، رازداری و مدیریت جلسه توجه بیشتری پیدا می‌کند.
• این کتاب فقط به نظریه بسنده نمی‌کند و جزئیات عملیِ فضای درمان را هم وارد بحث می‌کند.
• مطالعه‌ی آن برای کاهش خطاهای ارتباطی و رفتاری در کار با مراجع سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که می‌خواهند با خطاهای آغاز کار درمان آشنا شوند.
• درمانگران تازه‌کار که به‌دنبال شناخت دقیق‌تر مرزهای حرفه‌ای در جلسه هستند.
• مشاورانی که می‌خواهند در مورد لحن، پرسش‌گری، تشخیص‌گذاری و رازداری حساس‌تر عمل کنند.
• مخاطبانی که به اخلاق حرفه‌ای و کیفیت رابطه‌ی درمانی در مشاوره علاقه دارند.
• کسانی که در محیط‌های مشاوره و روان‌درمانی کار می‌کنند و می‌خواهند نقش جزئیات اجرایی را بهتر بفهمند.

بخشی از کتاب چگونه عمه درمانگر نباشیم

«شما روان‌درمانی را شبیه چه می‌دانید؟ چیدن جورچین؟ غواصی در درون ناهشیار؟ و یا کارگردانی یک فیلم هیجان‌انگیز؟ همهٔ این‌ها درست به‌نظر می‌رسند اما من شخصاً بیشتر با جراحی موافق‌ترم. جراحی از نوع روان.
مراجعان ما مصدومان روحی و روانی هستند، برخی یک خراش کوچک دارند؛ برخی‌ها مصدومیتی بزرگ و برخی‌ها دردهای عضلانی عمیق؛ عده‌ای هم هستند که نمی‌دانند به‌طور دقیق کجای جسم‌شان دچار ناهماهنگی و اختلال شده است؛ برخی‌هایشان باید مدت‌های مدیدی با عصا و یا با ویلچر حرکت کنند.
پس می‌بینیم روان‌شناس به‌مثابهٔ یک جراح هست که هر مریضی را در سطح خاصی درمان و جراحی می‌کند.
همان‌طور که در اتاق عمل و کار جراحی، ابزارهای مختلفی برای جراح آماده ‌شده است، روان‌درمانگر هم باید مجهز به فنون و مهارت‌هایی باشد که جراحی دقیق و اصولی انجام دهد.
ما در این کتاب بر مجموعهٔ مسائل و فنون اجرایی و ریزه‌کاری‌های روان‌درمانی تأکید می‌کنیم که برای تازه‌کارانی (مانند خودم) مفیدتر خواهد بود.»