کتاب ورقه و گل شاه

کتاب ورقه و گل شاه نوشته‌ی صلاح‌الدین عیوقی و آناهیتا حسین‌زاده با مقدمه‌ی سیده‌زیبا بهروز روایتی منثور از یکی از مشهورترین منظومه‌های عاشقانه‌ی ادبیات فارسی است که نشر گروه مطالعات اندیشه‌ورزان آریا آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از مجموعه‌ی شاهکارهای منظوم فارسی است که در آن داستان ورقه و گل‌شاه از قالب مثنوی کهن به نثر امروز برگردانده شده است. مقدمه‌ی مفصل کتاب به خاستگاه داستان، جایگاه آن در سنت عشق عذری و نسبتش با روایت‌های عربی و اروپایی می‌پردازد و سپس متن منظومه به نثر بازگویی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ورقه و گل شاه

کتاب ورقه و گل شاه در مجموعه‌ی شاهکارهای منظوم فارسی جای گرفته و با بازنویسی آناهیتا حسین‌زاده کوشیده است منظومه‌ی عاشقانه‌ی عیوقی را از قالب مثنوی بحر متقارب به نثر امروزی منتقل کند. در مقدمه‌ی سیده‌زیبا بهروز، ابتدا جایگاه منظومه‌های عاشقانه در سنت فارسی و نسبت آن‌ها با حماسه، عرفان و فرهنگ قبیله‌ای عرب توضیح داده شده و سپس به‌طور خاص به زندگی و زمانه‌ی عیوقی و بحث‌های پژوهشگران درباره‌ی ممدوح او پرداخته شده است. در همین بخش، ساختار شعری ورقه و گل‌شاه، وزن، نوع توصیف‌ها، حضور غزل‌ها در میان مثنوی و جنبه‌های حماسی و رزمی اثر بررسی شده است. کتاب ورقه و گل شاه علاوه‌بر روایت منثور داستان، بخشی مفصل را به منشأ عربی قصه، پیوند آن با روایت عروه و عفرا و مفهوم حب عذری اختصاص داده است؛ عشقی عفیف و ناکام که با مرگ عاشق و معشوق و تبدیل مزارشان به نماد وفاداری گره می‌خورد. در ادامه، شباهت‌ها و تفاوت‌های این داستان با ویس و رامین، لیلی و مجنون، تریستان و ایزوت، ماجراهای هزار و یک شب، میاسه و مقداد، خسرو و شیرین و فلور و بلانشفلور بررسی شده است. در پایان مقدمه، روش برگردان منظومه به نثر، تکیه بر تصحیح ذبیح‌الله صفا و تلاش برای حفظ لحن و زاویه‌ی دید عیوقی توضیح داده شده و سپس متن منثور داستان از کودکی ورقه و گل‌شاه در مکتب تا فرازونشیب‌های عشق آن دو روایت می‌شود.

خلاصه داستان ورقه و گل شاه

کتاب ورقه و گل شاه داستان عشق ورقه و گل‌شاه، دختر و پسر دو سالار قبیله‌ی بنی‌شیبه، را روایت می‌کند که از کودکی در مکتب به هم دل می‌بندند و عشقشان در فضای قبیله‌ای عرب شکل می‌گیرد. پس‌از آشکارشدن این دلبستگی، خانواده‌ها در پی وصلت برمی‌آیند اما حمله‌ی قبیله‌ی دشمن، اسارت گل‌شاه، کشته‌شدن پدر ورقه و سپس فقر و بی‌چیزی، راه وصال را می‌بندد. ورقه برای فراهم‌کردن مال به یمن می‌رود و درگیر نبردها و دلاوری‌های بسیار می‌شود، درحالی‌که گل‌شاه زیر فشار خانواده به ازدواج شاه شام تن داده است. فریب، گور ساختگی، سفر پرخطر ورقه به شام، بازشناسی عاشقان از راه انگشتر و نظارت شاه بر عفت و وفاداری آن دو، در نهایت به عشقی می‌انجامد که در منطق حب عذری، مرگ را بر زندگی بی‌وصال ترجیح می‌دهد و از رنج، معنایی فراتر از کامیابی جسمانی می‌سازد.

چرا باید کتاب ورقه و گل شاه را بخوانیم؟

خواندن این کتاب امکان آشنایی نزدیک با یکی از مهم‌ترین عاشقانه‌های کهن فارسی را در قالب نثر فراهم می‌کند و در عین حال خواننده را با مفهوم حب عذری، پیوندهای میان ادبیات فارسی و عربی و شباهت‌های این داستان با روایت‌های اروپایی آشنا می‌سازد. ترکیب تحلیل مقدماتی و روایت منثور، هم برای لذت بردن از قصه و هم برای درک زمینه‌ی فکری و فرهنگی آن مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان ادبیات غنایی کلاسیک، دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی، دوستداران داستان‌های عاشقانه‌ی پررمزوراز و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند پیوند میان روایت‌های ایرانی، عربی و اروپایی را در یک نمونه‌ی مشخص دنبال کنند.