کتاب لکان در باب عشق

کتاب لکان در باب عشق (Lacan on Love: An Exploration of Lacan's Seminar VIII, Transference) نوشته بروس فینک و ترجمه سید محمدرضا میرشاه علی است و انتشارات متخصصان در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این اثر پرسشی قدیمی را مطرح می‌کند: عشق دقیقاً چیست و چرا می‌تواند با میل، حسادت، رنج، وابستگی و خیال درآمیزد؟ نویسنده باتکیه‌بر آرای فروید و لکان، عشق را نه به‌عنوان احساسی یکدست، بلکه به‌صورت تجربه‌ای پیچیده و چندوجهی بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چرا بسیاری از رابطه‌ها در سطحی عمیق‌تر از آنچه به نظر می‌رسد، شکل می‌گیرند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب لکان در باب عشق اثر بروس فینک

کتاب لکان در باب عشق، نوشته‌ی بروس فینک، به یکی از دشوارترین و درعین‌حال آشناترین موضوعات تجربه‌ی انسانی می‌پردازد: عشق. نویسنده نشان می‌دهد که عشق در سنت‌های فکری و ادبی همیشه معنایی یکسان نداشته است و گاه به‌صورت رنج، گاه به‌صورت کمال، گاه همچون فریب و گاه به‌عنوان نیرویی دگرگون‌کننده فهمیده شده است. او این پراکندگی معناها را جدی می‌گیرد و به‌جای ارائه‌ی تعریفی قطعی، به سراغ این می‌رود که فروید و لکان هرکدام چگونه با مسئله‌ی عشق درگیر شده‌اند. در این مسیر، مفاهیمی مانند خودشیفتگی، میل، سائق، ژوئیسانس، انتقال و سه ساحت خیالی، نمادین و واقعی به‌تدریج وارد بحث می‌شوند.

بروس فینک در کتاب لکان در باب عشق، به تعریف عشق بسنده نمی‌کند و نشان می‌دهد که چرا شکایت‌های عاشقانه تا این اندازه متنوع‌ هستند: عشق بی‌پاسخ، حسادت، ترسِ ازدست‌دادن معشوق، ناتوانی در رسیدن به صمیمیت پایدار یا تجربه‌ی دوست‌داشته‌نشدن به‌خاطر خودِ واقعی. فینک این وضعیت‌ها را از منظر روانکاوی بررسی می‌کند و توضیح می‌دهد که پشت بسیاری از آن‌ها ساختارهای تکرارشونده وجود دارد. بخشی از کتاب به مثلث‌های عشقی در خوانش فرویدی اختصاص دارد و از خلال آن، الگوهای وسواسی و هیستریک را در رابطه‌ها بررسی می‌کند. در ادامه، بحث به ناسازگاری یا تنش میان عشق و میل می‌رسد؛ همان جایی که رابطه‌ی عاطفی، کشش جنسی، تصویر ذهنی از دیگری و جایگاه فرد در خواستِ دیگری به مسئله تبدیل می‌شوند.

کتاب لکان در باب عشق از نظر روند پیش‌برد بحث نیز قابل‌توجه است. بروس فینک ابتدا به فروید می‌پردازد، سپس به لکان نزدیک می‌شود و دوباره میان این دو رفت‌وآمد می‌کند تا نشان دهد هیچ نظریه‌ی یکپارچه و ساده‌ای درباره‌ی عشق وجود ندارد. او به افلاطون و ضیافت و به شماری از نویسندگان و متفکران دیگر نیز اشاره می‌کند تا روشن شود عشق فقط یک موضوع روانکاوانه نیست، بلکه گره‌گاهی میان فلسفه، ادبیات و تجربه‌ی زیسته است. حاصل این رویکرد کتابی است که به‌جای ارائه‌ی پاسخ‌های قطعی، زبان دقیقی برای فهم پیچیدگی روابط در اختیار خواننده می‌گذارد.

خلاصه کتاب لکان در باب عشق

کتاب لکان در باب عشق می‌کوشد تا نشان دهد عشق یک احساس ساده و یکدست نیست، بلکه از لایه‌های مختلفی مانند میل، کمبود، خیال، رقابت، حسادت و طلبِ شناخته‌شدن ساخته شده است. بروس فینک با مرور دیدگاه‌های فروید و لکان، توضیح می‌دهد که چرا انسان‌ها در رابطه‌های عاشقانه الگوهای مشابهی را تکرار می‌کنند و چرا آنچه عشق نامیده می‌شود همیشه با خواستن، نخواستن، فاصله و سوءتفاهم همراه است. کتاب از نمونه‌های بالینی، ارجاع‌های فلسفی و تحلیل مفاهیم کلیدی استفاده می‌کند تا نشان دهد چگونه عشق در ساحت نمادین، خیالی و واقعی شکل می‌گیرد و چرا فهم آن بدون توجه به ساختار روانی فرد ممکن نیست.

چرا باید کتاب لکان در باب عشق را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب لکان در باب عشق را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کمک می‌کند تا تفاوت میان عشق، میل، دلبستگی و کشش جنسی دقیق‌تر فهمیده شود.
• نویسنده بسیاری از شکایت‌های رایج در رابطه‌ها را از زاویه‌ی روانکاوی بررسی می‌کند.
• کتاب نشان می‌دهد که حسادت، مثلث‌های عشقی و عشق بی‌پاسخ رخدادهایی پراکنده نیستند و می‌توان آن‌ها را در قالب الگوهای روانی بررسی کرد.
• خواننده با مفاهیم مهمی از اندیشه‌ی فروید و لکان آشنا می‌شود که در فهم رابطه‌های عاطفی کاربرد دارند.
• این اثر برای کسانی که می‌خواهند درباره‌ی پیوند میان عشق و ساختار روانی بیشتر بدانند، مفید است.

خواندن کتاب لکان در باب عشق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب لکان در باب عشق به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به روانکاوی که می‌خواهند مفهوم عشق را در اندیشه‌ی فروید و لکان دنبال کنند.
• خوانندگانی که در پی فهم دقیق‌تر حسادت، میل، وابستگی و تکرار الگوهای عاطفی هستند.
• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های روان‌شناسی، فلسفه و مطالعات فرهنگی که با مسئله‌ی عشق سروکار دارند.
• کسانی که می‌خواهند از تعریف‌های رایج عشق عبور کنند و با لایه‌های پیچیده‌تر آن آشنا شوند.
• مخاطبانی که از کتاب‌های مفهومی و تحلیلی درباره‌ی رابطه‌های انسانی استقبال می‌کنند.

درباره بروس فینک

بروس فینک روان‌کاو آمریکاییِ پیرو مکتب لکان و از مترجمان مهم آثار ژاک لکان است. او کتاب‌های متعددی درباره‌ی لکان و روان‌کاوی لکانی نوشته است. فینک پس از گذراندن دوره‌ی مطالعات دانشگاهی و فارغ‌التحصیلی از دانشگاه کرنل در سال ۱۹۷۶، تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه پاریس ۸ ادامه داد. او در این دانشگاه زیر نظر آلن بدیو، فیلسوف برجسته‌ی فرانسوی، پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد خود را در رشته‌ی فلسفه نوشت. فینک در سال ۱۹۸۷ دکترای روان‌کاوی گرفت و رساله‌ی دکتری‌اش را به بررسی اندیشه و آثار لکان اختصاص داد. پس از آن نیز در برنامه‌ی آموزش روان‌کاوی مدرسه‌ی علت فرویدی، یکی از مؤسسات مهم روان‌کاوی فرانسه، پذیرفته شد. او در دوران تحصیل در پاریس ۸ در سمینار ژاک‌ـ‌آلن میلر، از مهم‌ترین مفسران آثار لکان، نیز شرکت می‌کرد.

فینک از نویسندگان پرکار در حوزه‌ی روان‌کاوی لکانی است و ده‌ها مقاله‌ی علمی درباره‌ی نظریه‌ی لکان و روش‌های بالینی او منتشر کرده است. ترجمه‌ی انگلیسی او از کتاب نوشتارها، اثر لکان، یکی از معتبرترین و شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های این اثر به شمار می‌رود. او همچنین شماری از سمینارهای متأخر لکان را به انگلیسی ترجمه کرده و از سال ۱۹۸۶ تاکنون درباره‌ی مباحث نظری و بالینی روان‌کاوی سخنرانی کرده است.

بخشی از کتاب لکان در باب عشق

«آن‌گونه که فروید به ما می‌گوید، زنان بخصوصی هستند که خودشان را به‌صورت ویژه‌ای با ابراز هرگونه توجه ازسوی معشوقشان نسبت به زنی دیگر وفق می‌دهند (اولین نمونه‌ای که فروید مثال می‌زند همان فرد هیستریک بذله‌گویی است که در تفسیر رویاها از آن نام می‌برد). اگر این‌طور به نظر برسد که آن مرد زنی را می‌شناسد، ارج می‌نهد، تحسین می‌کند و یا محترم می‌شمارد، چه در محل کارش و چه در هر جای دیگر، و این‌هارا با ملایم‌ترین واژه‌ها بیان می‌کند، سلسله‌ای از واکنش‌ها را در آن زن موجب می‌شود؛ عاشق مدنظر ما حسادت می‌کند، حتی دیوانه‌وار، و مصرّانه دربارهٔ آن زن پرس‌وجو می‌کند تا بفهمد معشوقش احتمالاً چه چیزی را در آن زن دیده است. ازآنجاکه زنان با وسواس و برخی مردان نیز با هیستریا بیگانه نیستند، فرد می‌تواند چنین هماهنگی دقیقی را درمورد ابراز علاقهٔ شریکش به فردی دیگر، چه در مردان و چه در زنان، ببیند. مشابه آنچه که در زوج‌های دگرجنس‌گرا و هم‌جنس‌گرا می‌شود دید. براساس آنچه لکان گفته است، سؤالی که زن هیستریک را برمی‌انگیزد این است که «چگونه زنی دیگر می‌تواند دوست داشته شود؟»؛ به بیان دیگر، چگونه این مردی که اقرار می‌کند عاشق من است چیزی را برای دوست‌داشتن در زنی دیگر پیدا کرده است؟ او (مرد) مدعی است که با من کاملاً خشنود است؛ بااین‌حال، فردی پیدا شده که هیچ چیزش شبیه به من نیست ولی او چیزهای زیادی در آن زن برای تحسین می‌بیند. این اثبات می‌کند که من دیگر همه‌چیز زندگی او نیستم، پس باید راهی پیدا کنم تا جایگاهی را که شایستهٔ آن هستم دوباره به دست بیاورم. سؤال «چگونه زن دیگر می‌تواند دوست داشته شود؟» می‌تواند به شکلی عامیانه این‌گونه صورت‌بندی شود که «او چه دارد که من ندارم؟». احتمالاً اگر آن زن را دقیق بررسی کنم و همه‌چیز را دربارهٔ او بدانم، می‌توانم راز او را درک کنم و هم‌زمان با آن بفهمم دلیل نامعلوم علاقهٔ مسلّم معشوق من به آن زن چیست.»