کتاب درآمدی بر فلسفه علم برای الهی دانان

کتاب درآمدی بر فلسفه‌ی علم برای الهی‌دانان نوشته‌ی خیسبرت وان دن برینک اثری است که به رابطه‌ی میان علم، فلسفه‌ی علم و الهیات می‌پردازد. انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد آن را منتشر کرده است و علی حقی ترجمه‌ی فارسی آن کتاب را فراهم کرده است. نویسنده در متن به سیر شکل‌گیری فلسفه‌ی علم، از حلقه‌ی وین تا نقدهای متأخر، و نسبت این تحولات با الهیات مسیحی و جایگاه دانشگاهی الهیات پرداخته است. این کتاب در قالب متنی آموزشی و تحلیلی برای دانشجویان الهیات و مطالعات دینی نوشته شده و کوشیده است بحث‌های فلسفه‌ی علم را به زبان قابل‌استفاده در فضای الهیاتی عرضه کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب درآمدی بر فلسفه علم برای الهی دانان

کتاب درآمدی بر فلسفه‌ی علم برای الهی‌دانان اثری است که خیسبرت وان دن برینک بر پایه‌ی سال‌ها تدریس «نظریه‌ی علم» در دانشکده‌ی الهیات دانشگاهی در هلند نوشته است. نویسنده در پیشگفتار توضیح داده است که انگیزه‌ی اصلی او، خلأ چشم‌گیر در ادبیات مربوط به نسبت فلسفه‌ی علم و الهیات بوده است؛ به‌ویژه این‌که بسیاری از آثار فلسفه‌ی علم، الهیات را جدی نگرفته‌اند یا آن را در حاشیه نشانده‌اند. در آن کتاب، برینک می‌کوشد نشان دهد بحث‌های امروزین درباره‌ی شأن دانشگاهی الهیات، بدون توجه به دستاوردهای فلسفه‌ی علم ناقص می‌ماند. کتاب درآمدی بر فلسفه‌ی علم برای الهی‌دانان در چند فصل پیوسته تنظیم شده است. فصل ۱ با عنوان «علم، دین، جامعه» از مجادله‌ی ایمان و علم، نقش «عامل‌های بی‌خدایی‌گستری» مانند شر، تحولات فلسفی و علم، و بازگشت دین در فضای عمومی سخن گفته است. فصل ۲ به «علم و اندیشه‌ی پیشرفت» می‌پردازد و تصویری را که فرهنگ مدرن از علم ساخته است، با سه مؤلفه‌ی پیشرفت خطی، محوریت علوم طبیعی و الگوی روش‌شناختی «از امر واقع به نظریه» تحلیل کرده است. در ادامه، نویسنده تاریخ فشرده‌ای از فلسفه‌ی علم، از پوزیتیویسم منطقی و حلقه‌ی وین تا عقل‌انگاری انتقادی و نقد اصل تحقیق، عرضه کرده است. در فصل‌های بعدی کتاب درآمدی بر فلسفه‌ی علم برای الهی‌دانان، برینک به «واقعیت چندرنگی» علوم، نسبت علوم طبیعی و علوم انسانی، مفهوم «علم» به‌عنوان مفهومی خانوادگی، و ایده‌ی «مشاهده‌ی نظریه‌بار» می‌پردازد و نشان می‌دهد تصویر استاندارد از علم تا چه حد ساده‌ساز است. سپس در فصل‌های ۵ و ۶، پیامدهای فلسفه‌ی علم کهن‌تر و نوتر برای الهیات بررسی شده است؛ از مقایسه‌ی الهیات با علوم دیگر تا بحث درباره‌ی الهیات در فضای پوزیتیویستی و نیز خوانش‌هایی از پانن‌برگ و ننسی مورفی. فصل ۷ با استفاده از رده‌بندی چهارگانه‌ی ایان باربور، مدل‌های تعارض، استقلال، گفت‌وگو و ادغام میان علم و دین را مرور کرده است و فصل ۸ به جایگاه الهیات در کلیسا و جامعه و دانشگاه می‌پردازد.

خلاصه کتاب درآمدی بر فلسفه علم برای الهی دانان

کتاب درآمدی بر فلسفه‌ی علم برای الهی‌دانان می‌کوشد نشان دهد فهم امروزین از علم، بدون آشنایی با فلسفه‌ی علم، برای الهیات گمراه‌کننده است. نویسنده از این‌جا آغاز کرده است که علم در فرهنگ مدرن به‌عنوان نیرویی پیش‌رونده، یگانه معیار عقلانیت و رقیب دین تصویر شده است. سپس با مرور تاریخ فلسفه‌ی علم، از پوزیتیویسم منطقی و اصل تحقیق تا نقدهای متأخر، نشان داده است این تصویر چقدر ناقص است. در آن کتاب، مفاهیمی مانند پیشرفت علمی، تمایز علوم طبیعی و انسانی، نظریه‌باربودن مشاهده، و نقش پارادایم‌ها در علم توضیح داده شده است تا روشن شود علم یک‌دست، خطی و بی‌خطا نیست. برینک بر پایه‌ی این تحلیل‌ها استدلال کرده است که الهیات می‌تواند و باید به‌عنوان رشته‌ای دانشگاهیِ عمومی فهم شود؛ رشته‌ای که در گفت‌وگو با علوم طبیعی و انسانی، پرسش‌های معنا، ارزش و حقیقت ایمان دینی را پی می‌گیرد، بی‌آن‌که به مدل تعارض یا انزوا تن دهد.

چرا باید کتاب درآمدی بر فلسفه علم برای الهی دانان را بخوانیم؟

این کتاب تصویری رایج از علم را که آن را رقیب قطعی ایمان می‌داند، به‌دقت باز می‌کند و نشان می‌دهد فلسفه‌ی علم چه افقی برای فهم تازه‌ی نسبت علم و الهیات می‌گشاید. خواننده با تاریخ و مفاهیم کلیدی فلسفه‌ی علم آشنا می‌شود و درعین‌حال می‌بیند چگونه می‌توان از دل همین مباحث، از شأن دانشگاهی الهیات و امکان گفت‌وگوی سازنده‌ی علم و دین دفاع کرد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران الهیات و مطالعات دینی، علاقه‌مندان فلسفه‌ی علم، و کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌های مربوط به تعارض یا گفت‌وگوی علم و دین هستند و می‌خواهند این بحث‌ها را بر پایه‌ی متون فلسفه‌ی علم معاصر بازاندیشی کنند.