کتاب ابومسلم خراسانی و بنی امیه

«ابومسلم خراسانی و بنی امیه» از مجموعه دانستنی‌های نوجوانان و نوشته فرید فرش‌باف ابریشمی (-۱۳۵۷) است. در بخشی ازاین کتاب می‌خوانید: چون خلافت به آل عباس رسید، ابومسلم در خراسان مقام داشت و بر ایالات شرقی و مرکزی ایران فرمان می‌راند و نفوذ خود را به سرعت تا اقصی نقاط ماوراءالنهر می‌گسترانید. سفاح خلیفه هم که ظهور دولت نوبنیاد عباسی و دوام آن را در آن وقت در گرو تدبیر و قدرت هراس‌انگیز این سردار بی‌رقیب می‌دید، لااقل در اوایل خلافتش آن دلیری نداشت که بی‌رأی او دست به کاری خطیر زند. خاصه که ابراهیم امام چندان به او اعتماد داشت که وی مردی از «اهل بیت» خود خوانده بود (طبری، ۷/۳۵۵؛ مقریزی، النزاع، ۹۵) و سفاح و برادرش ابوجعفر او را به چشم عموی خود می‌نگریستند (الامامۀ، ۲/۱۲۱) و نیز سفاح را یکی از یاران معتمد ابومسلم به نام ابوالجهم بن عطیه پس از مرگ ابراهیم از نهانگاه درآورده و با او بیعت کرده بود (بلاذری، ۳/۱۴۰؛ العیون، ۲۰۹). راستی آنکه بررسی دقیق این دوره از زندگی ابومسلم وحوادثی که به قتل او انجامید، به رغم انبوه منابع، به سبب ناسازگاری روایات که به نظر می‌رسد بعدها به انگیزه‌های قومی یا به جانبداری از عباسیان بر ساخته‌اند، تا نقش ابومسلم را در دگرگونی عظیمی که خود موجد آن بود، ناچیز جلوه دهند، خالی از دشواریها نیست. بازتاب این تناقضات را به ویژه در برخی از آثار متأخر که هر یک به سویی گراییده‌اند، آشکارا می‌توان دید؛ اما انکار نمی‌توان کرد که این مایه چیرگی ابومسلم، کسانی را که از او بیمی در دل داشتند، بر ضدش برمی‌انگیخت. چنانکه وقتی میان سفاح و ابوجعفر منصور و یارانشان دربارۀ گرایش ابوسلمۀ خلّال به علویان بحث شد، کسی از آن میان کار ابوسلمه را به تحریک ابومسلم دانست.