کتاب جغرافیای دستگرد

کتاب جغرافیای دستگرد نوشته‌ جعفر شعرباف و به‌کوشش حسین سعادتیان گردآوری شده است. عاطفه رسولی ویراستاری متن را بر عهده داشته و نشر متخصصان آن را منتشر کرده است. این کتاب به معرفی شهر تاریخی دستگرد در منطقه‌ی برخوار اصفهان می‌پردازد و از زاویه‌ی جغرافیای طبیعی، تاریخی، انسانی و اقتصادی آن را بررسی می‌کند. نویسنده با تکیه‌ بر داده‌های میدانی، آمار هواشناسی و مشاهدات محلی، تصویری نسبتاً دقیق از این شهر، محیط طبیعی و شیوه‌های زندگی ساکنان آن ارائه کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جغرافیای دستگرد

کتاب جغرافیای دستگرد اثری از جعفر شعرباف است که با گردآوری حسین سعادتیان شکل گرفته و به‌نوعی حاصل ترکیب تجربه‌ی زیسته‌ی محلی با نگاه تحلیلی جغرافیایی است. شهر دستگرد در این کتاب در دشت برخوار اصفهان به‌عنوان یک واحد جغرافیایی کامل بررسی شده و نویسنده کوشیده است پیوند میان طبیعت، تاریخ و زندگی امروز مردم را نشان دهد. کتاب جغرافیای دستگرد در چند فصل پیوسته تنظیم شده است.

در فصل اول با عنوان جغرافیای تاریخی، از نخستین ساکنان، کاروان‌سراهای کنار راه قدیمی تهران ــ اصفهان، نقش نادرشاه، سیلاب‌های ویرانگر و تبدیل تدریجی یک استقرار کوچک به شهر سخن رفته است. در فصل دوم، مطالعه‌ی جغرافیای طبیعی مطرح شده و موضوعاتی مانند موقعیت دقیق جغرافیایی، ناهمواری‌ها، ساختمان زمین‌شناسی، خاک، اقلیم، بادها، بارندگی، رودخانه‌ی سیلابی زمان‌آباد و پوشش گیاهی منطقه به‌تفصیل توضیح داده شده است.

در ادامه‌، فصل سوم به تأثیر عوامل طبیعی و موقعیت جغرافیایی بر اقتصاد منطقه می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه خاک آبرفتی، کم‌آبی، قنات‌ها، سیلاب‌ها و نزدیکی به کویر، الگوی کشاورزی، دامداری و مهاجرت را شکل داده است. در فصل‌های بعدی که در فهرست آمده‌اند، موضوعاتی مانند اقتصاد کشاورزی و صنعتی، مالکیت و اصلاحات ارضی، آبیاری، محصولات، وضعیت کارگران، بهداشت کارگاه‌ها، تجارت، جمعیت، سواد، فرهنگ، آموزش، مسکن، آداب‌ورسوم، مراسم عزاداری و عروسی، مشکلات بهداشتی شهر، ترافیک، شهرداری و پیشنهادهای اصلاحی بررسی شده است.

خلاصه کتاب جغرافیای دستگرد

کتاب جغرافیای دستگرد تصویری لایه‌به‌لایه از شهر دستگرد در دشت برخوار ارائه می‌کند. جعفر شعرباف ابتدا گذشته‌ی تاریخی منطقه را از دوره‌های پس از اسلام تا قاجاریه و پهلوی مرور کرده و نشان داده است که چگونه یک کاروان‌سرای بین‌راهی، هسته‌ی اولیه‌ی شهر امروزی شده است. سپس با توصیف موقعیت جغرافیایی، کوه‌های پیلار و خوراسگان، آبرفت‌های رودخانه‌ای، خاک‌های رسی و آهکی، اقلیم خشک، بادهای محلی، بارندگی اندک و رودخانه‌ی سیلابی زمان‌آباد، زمینه‌ی طبیعی زندگی در این شهر ترسیم شده است.

در ادامه، کتاب جغرافیای دستگرد رابطه‌ی این محیط طبیعی را با اقتصاد و جامعه بررسی کرده است؛ از نقش قنات‌ها، کمبود آب و فرسایش خاک تا الگوی کشت گندم، جو، صیفی‌جات و مهاجرت فصلی کشاورزان. مباحثی مانند ترکیب جمعیت، سواد، مدارس، مراکز فرهنگی، نوع مسکن، کاروان‌سراها، آداب‌ورسوم، مراسم عزاداری و عروسی و مشکلات بهداشتی و شهری، تصویر نسبتاً کاملی از زندگی در این شهر به‌ دست می‌دهد.

چرا باید کتاب جغرافیای دستگرد را بخوانیم؟

این کتاب برای شناخت یک شهر ایرانی در پیوند با تاریخ، طبیعت و زندگی روزمره‌ی مردم آن نوشته شده است. خواننده با مطالعه‌ی آن با جزئیات اقلیم، خاک، آب، کشاورزی، مهاجرت، فرهنگ محلی و آداب‌ورسوم دستگرد آشنا می‌شود و می‌تواند نمونه‌ای عینی از کاربرد مفاهیم جغرافیایی در تحلیل یک منطقه‌ی واقعی را ببیند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و علاقه‌مندان جغرافیا، برنامه‌ریزی شهری و روستایی، مطالعات منطقه‌ای و تاریخ محلی پیشنهاد می‌شود. همچنین به پژوهشگرانی که به فرهنگ و آداب‌ورسوم مناطق مرکزی ایران و نقش محیط طبیعی در شکل‌گیری اقتصاد و جامعه توجه دارند، توصیه می‌شود.