کتاب مقدمه ای بر جستاری در زبان شناسی ریتم

کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم نوشته‌ مهدی منافی خیابانی کوشیده است پیوند میان زبان، موسیقی و ریتم را از زاویه‌ای تحلیلی و آموزشی بررسی کند. نویسنده که خود نوازنده‌ی تنبک است با تکیه‌ بر تجربه‌ی عملی و مطالعات نظری مفاهیم پایه‌ی زبان، سیستم، نقش‌های زبان، انواع وزن شعری و ساخت موسیقی و ریتم را کنار هم قرار داده است. نشر یاشنا این کتاب را منتشر کرده است و متن حاضر نسخه‌ای است که برای مطالعه‌ی مفاهیم نظری زبان، عروض و ریتم در کنار هم تدوین شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مقدمه ای بر جستاری در زبان شناسی ریتم

کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم از همان صفحات آغازین با طرح یک پرسش شخصی از سوی مهدی منافی خیابانی شروع می‌شود؛ این‌که یک نوازنده به‌ویژه نوازنده‌ی سازهای کوبه‌ای چگونه اندیشه و احساس خود را با زبان موسیقی بیان می‌کند. مهدی منافی خیابانی در ادامه این دغدغه را به مسیری پژوهشی تبدیل کرده و کوشیده است زبان و ریتم را در کنار هم و با رویکردی تطبیقی بررسی کند. 

در کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم ابتدا مفاهیم پایه‌ای زبان مانند تعریف زبان، سیستم، انواع سیستم، نمود آوایی و نوشتاری، واحدهای زبانی (واج، هجا، تکواژ، واژه، گروه، جمله) و نقش‌های زبان (ارتباطی، بیان فکر، مافی‌الضمیر، زیبایی‌آفرینی و نقش‌های جانبی) توضیح داده شده است؛ سپس مهدی منافی خیابانی به انواع زبان، زبان ادبی، تعریف عروض، وزن و گونه‌های مختلف وزن در زبان‌های گوناگون می‌پردازد و آن‌ها را با موسیقی و ریتم کنار هم قرار می‌دهد. 

در ادامه‌ی کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم مفاهیم موسیقی، تعریف ریتم، نمودهای گفتاری و نوشتاری در زبان و موسیقی، برتری گفتار نسبت به نوشتار، نقش‌های مشترک زبان و ریتم، ساخت سلسله‌مراتبی زبان و ریتم، تکیه و آکسان، لحن و نوآنس و در نهایت پیوند ریتم و عروض و نمونه‌هایی از بحور و اوزان مختلف بررسی شده است. مهدی منافی خیابانی در فصل‌های پایانی با آوردن مثال‌های متعدد از تنبک‌نوازی نقش اجتماعی و فرهنگی ریتم و سازهای کوبه‌ای را نیز برجسته کرده است.

خلاصه کتاب مقدمه ای بر جستاری در زبان شناسی ریتم

کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم بر این ایده استوار است که زبان و ریتم هر دو سیستم‌هایی با اجزا، قواعد و نقش‌های مشخص هستند و می‌توان آن‌ها را در یک چهارچوب مشترک فهمید. نویسنده ابتدا زبان را به‌عنوان نظامی از علائم آوایی و نوشتاری معرفی می‌کند که برای ارتباط، بیان فکر، بروز احساسات و آفرینش زیبایی به کار می‌رود. همین منطق را به موسیقی و به‌ویژه ریتم نیز تعمیم می‌دهد. 

در کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم ساخت سلسله‌مراتبی زبان (از واج تا جمله) با ساخت سلسله‌مراتبی ریتم (از صدا تا موتیف و جمله‌ی ریتمیک) مقایسه شده است. نقش‌های زبان در سطح ارتباطی، فکری، مافی‌الضمیر و زیبایی‌آفرینی به نقش‌های متناظر در ریتم و تنبک‌نوازی پیوند داده شده و نشان داده شده است که ریتم نیز می‌تواند حامل پیام، اندیشه و احساس باشد. بخش مهمی از کتاب به پیوند ریتم و عروض، انواع وزن در زبان‌های مختلف و نمونه‌های عملی از بحور و ادوار عروضی اختصاص یافته است.

چرا باید کتاب مقدمه ای بر جستاری در زبان شناسی ریتم را بخوانیم؟

کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم فرصتی فراهم کرده است تا مفاهیم زبان‌شناسی، عروض و موسیقی در یک قاب واحد دیده شوند. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند درک عمیق‌تری از نقش ریتم در زبان و موسیقی، جایگاه سازهای کوبه‌ای و نسبت وزن شعری با ساخت ریتمیک به دست آورد و نگاه تحلیلی‌تری به تنبک‌نوازی و ریتم پیدا کند.

خواندن کتاب مقدمه ای بر جستاری در زبان شناسی ریتم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب مقدمه‌ ای بر جستاری در زبان‌ شناسی ریتم به دانشجویان و علاقه‌مندان موسیقی ایرانی، نوازندگان سازهای کوبه‌ای، هنرجویان تنبک و کسانی که به مباحث زبان‌شناسی، عروض و پیوند شعر و موسیقی علاقه دارند پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که به‌دنبال نگاهی تحلیلی‌تر به مفهوم ریتم هستند.