کتاب بانکداری کریپتو

کتاب بانکداری کریپتو نوشته‌ی دومان سهند و به‌کوشش نشر زرنوشت منتشر شده است. این کتاب به‌سراغ تلاقی دو جهان متفاوت رفته است؛ جهان بانکداری سنتی با همه‌ی زیرساخت‌ها و مقررات جاافتاده‌اش و جهان دارایی‌های کریپتو، بلاک‌چین و امور مالی غیرمتمرکز. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که هدف اصلی، پرکردن خلأ دانشی میان این دو فضا و ارائه‌ی یک نقشه‌ی راه ساختاریافته برای طراحی و پیاده‌سازی نسل تازه‌ای از خدمات مالی است؛ خدماتی که بر شفافیت، کارایی و دسترسی‌پذیری گسترده استوار هستند. ساختار کتاب از مبانی نظری و تاریخی شروع شده و به‌تدریج به مباحث فنی، معماری سامانه‌ها، طراحی محصولات، عملیات روزمره، رگولاتوری، مدیریت ریسک و درنهایت روندهای آینده می‌رسد. در فصل‌های مختلف، هم مفاهیم پایه‌ای مانند تکامل پول، بلاک‌چین و قراردادهای هوشمند تشریح شده و هم موضوعات تخصصی‌تری مثل معماری میکروسرویس‌محور برای بانک کریپتویی، مدیریت کلید، اثبات ذخایر، چارچوب‌های قانونی و مدل‌های درآمدی بررسی شده است. کتاب برای مدیران و کارشناسان بانکی، توسعه‌دهندگان، کارآفرینان، پژوهشگران و سیاست‌گذاران حوزه مالی و فناوری نوشته شده و در عین حال به خواننده هشدار می‌دهد که فعالیت در این حوزه با ریسک‌های جدی همراه است و تصمیم‌های مالی بر عهده‌ی خود افراد خواهد بود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بانکداری کریپتو

کتاب بانکداری کریپتو با تمرکز بر تجربه و نگاه تحلیلی دومان سهند، از همان پیشگفتار نشان می‌دهد که صرفا به معرفی چند اصطلاح کریپتویی بسنده نکرده است. نویسنده ابتدا از ناکارآمدی‌ها و نقاط اصطکاک نظام مالی سنتی می‌گوید؛ از حاکمیت متمرکز، کندی تسویه، هزینه‌های بالا، محرومیت مالی و عدم شفافیت تا بحران مالی ۲۰۰۸ و شکنندگی ساختارهایی که بر اعتماد به نهادهای متمرکز تکیه کرده‌اند. سپس مسیر تکامل پول از مبادله‌ی کالا‌به‌کالا و پول کالایی تا پول نماینده، استاندارد طلا، پول فیات و در نهایت پول دیجیتال سنتی را مرور کرده است تا تفاوت بنیادین میان «نمایش دیجیتال پول فیات» و «ارز دیجیتال بومی شبکه» روشن شود. در ادامه، بیت‌کوین و بلاک‌چین به‌عنوان پاسخی فنی به مسأله‌ی خرج‌کردن دوباره و بحران اعتماد معرفی شده‌اند و مفاهیمی مانند دفترکل توزیع‌شده، هش، زنجیره‌سازی بلاک‌ها، مکانیسم‌های اجماع و قراردادهای هوشمند به‌تفصیل توضیح داده شده است. در همین بخش‌ها، واکنش اولیه‌ی بانک‌ها به کریپتو، شعار «بلاک‌چین نه بیت‌کوین»، نمونه‌هایی از موضع‌گیری مدیران بانکی و حرکت تدریجی به‌سمت بلاک‌چین‌های خصوصی و کنسرسیومی نیز روایت شده است. کتاب بانکداری کریپتو در ادامه وارد لایه‌ی اکوسیستم و سپس لایه‌ی طراحی و اجرا می‌شود. فصل اول تا سوم به مبانی نظری، اکوسیستم مالی کریپتو، بازیگران، زیرساخت‌ها و انواع دارایی‌ها اختصاص دارد؛ از استیبل‌کوین‌ها، ارزهای دیجیتال بانک مرکزی، صرافی‌های متمرکز و پروتکل‌های دیفای تا کیف‌پول‌ها، کاستدی، تحلیل آن‌چین و سازمان‌های خودگردان غیرمتمرکز. فصل سوم مبانی فنی بلاک‌چین برای کاربردهای بانکی را باز می‌کند؛ از ساختار داده، هش، مدل‌های دفترکل، مکانیسم‌های اجماع، قراردادهای هوشمند، سه‌گانه‌ی مقیاس‌پذیری–امنیت–تمرکززدایی و مفهوم نهایی‌شدن تراکنش. در فصل چهارم و پنجم، معماری سامانه‌ی بانک کریپتویی، طراحی هسته‌ی دفترکل دوگانه، مدیریت کلید، اتصال به شبکه، ماژول انطباق، موتور نقدینگی، درگاه‌های فیات و کریپتو، پایش و امنیت چندلایه و سپس چرخه‌ی توسعه‌ی امن نرم‌افزار، انتخاب پشته‌ی فناوری، پیاده‌سازی قراردادهای هوشمند، APIهای بانکی، تست، ممیزی کد و استقرار تشریح شده است. فصل ششم و هفتم به سبد محصولات و مدیریت عملیات می‌پردازد؛ از حساب، پرداخت، رمیتنس، وام کریپتویی، استیکینگ، مدیریت ثروت، کارت‌های متصل به کریپتو و توکنیزه‌سازی دارایی تا ساختار تیم‌ها، خزانه‌داری، تسویه، پشتیبانی، آموزش مشتریان، CRM و اثبات ذخایر. فصل هشتم و نهم چارچوب‌های قانونی، مجوزها، KYC و AML، رگ‌تک، بیمه، مدیریت ریسک بازار، نقدینگی، ریسک سایبری، حسابداری و حاکمیت شرکتی را پوشش می‌دهد و فصل دهم به روندهای آینده مانند همگرایی هوش مصنوعی و بلاک‌چین، تعامل با نهادهای سنتی و خدمات بانکی در متاورس اختصاص یافته است.

خلاصه کتاب بانکداری کریپتو

نقطه‌ی عزیمت بانکداری کریپتو نقد دقیق نظام مالی سنتی است. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد که چگونه شبکه‌ی عظیم بانک‌های مرکزی، بانک‌های تجاری، اتاق‌های پایاپای و نهادهای پرداخت با وجود نقش مهم در ثبات اقتصادی، به‌دلیل معماری متمرکز و زیرساخت‌های قدیمی، کند، پرهزینه و مستعد ریسک سیستمی است. مثال‌هایی از حجم تسویه‌ی روزانه در سامانه‌های بزرگ، کارمزدهای بالای رمیتنس، محرومیت مالی میلیون‌ها نفر «بدون بانک» و بحران ۲۰۰۸، تصویر روشنی از این ناکارآمدی‌ها ارائه کرده است. سپس تکامل پول از کالایی تا فیات و پول دیجیتال سنتی مرور می‌شود تا تفاوت میان «عددهای ثبت‌شده در پایگاه‌داده‌ی بانک» و «دارایی دیجیتال بومی شبکه» روشن شود. در این چارچوب، بیت‌کوین و بلاک‌چین به‌عنوان پاسخی به مسأله‌ی خرج‌کردن دوباره و بی‌اعتمادی به نهادهای متمرکز معرفی شده‌اند و مفاهیم دفترکل توزیع‌شده، هش، زنجیره‌ی بلاک‌ها و مکانیسم اجماع توضیح داده شده است. در گام بعد، کتاب وارد اکوسیستم مالی کریپتو می‌شود: انواع دارایی‌های دیجیتال، استیبل‌کوین‌ها و نقش آن‌ها به‌عنوان پل میان فیات و کریپتو، ارزهای دیجیتال بانک مرکزی، صرافی‌های متمرکز و غیرمتمرکز، پروتکل‌های دیفای، مدل‌های کاستدی، کیف‌پول‌ها، تحلیل آن‌چین و DAOها. سپس سه پارادایم بانکداری سنتی، دیفای و بانکداری کریپتو کنار هم قرار می‌گیرند تا تفاوت در مدل اعتماد، حاکمیت، دسترسی، هویت مشتری و حضانت دارایی روشن شود. نویسنده استدلال کرده است که حتی با وجود دیفای، نیاز به بانکداری کریپتو باقی می‌ماند؛ چون بسیاری از کاربران و نهادها به لایه‌ای نیاز دارند که هم با مقررات و نظارت سازگار باشد و هم از مزایای بلاک‌چین بهره ببرد. از این‌جا به بعد، کتاب به‌سمت طراحی یک بانک کریپتویی حرکت می‌کند: انتخاب مدل دفترکل، معماری میکروسرویس‌محور و رویدادمحور، مدیریت کلید و نود، ماژول انطباق و گزارش‌دهی، موتور نقدینگی، درگاه‌های فیات و کریپتو، پایش و امنیت چندلایه. چرخه‌ی توسعه‌ی امن نرم‌افزار، انتخاب بلاک‌چین پایه، طراحی قراردادهای هوشمند، APIها، تست، ممیزی کد و استقرار نیز به‌عنوان بخش عملی این نقشه‌ی راه آمده است. در ادامه، سبد محصولات و خدمات (حساب، پرداخت، رمیتنس، وام کریپتویی، استیکینگ، مدیریت ثروت، کارت‌های متصل به کریپتو، توکنیزه‌سازی دارایی) و سپس مدیریت عملیات روزانه، ساختار تیم‌ها، تسویه، پشتیبانی، آموزش، CRM و اثبات ذخایر تشریح شده است. فصل‌های پایانی به مجوزها، KYC و AML، رگ‌تک، بیمه، مدیریت ریسک بازار و نقدینگی، ریسک سایبری، حسابداری و حاکمیت شرکتی و در نهایت روندهای آینده اختصاص دارد.

چرا باید کتاب بانکداری کریپتو را بخوانیم؟

بانکداری کریپتو برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق از پیوند میان بانکداری و فناوری بلاک‌چین هستند، یک نقشه‌ی راه مرحله‌به‌مرحله ارائه کرده است. این کتاب از سطح مفاهیم پایه‌ای مانند تکامل پول، دفترکل توزیع‌شده، مکانیسم اجماع و قرارداد هوشمند عبور کرده و به سطحی می‌رسد که در آن معماری یک بانک کریپتویی، طراحی هسته‌ی دفترکل، مدیریت کلید، اتصال به شبکه‌های مختلف، ماژول‌های انطباق، موتور نقدینگی و زیرساخت پایش و امنیت چندلایه به‌صورت منسجم توضیح داده شده است. خواننده می‌تواند ببیند که یک ایده‌ی کلی مثل «بانک کریپتویی» چگونه به اجزای فنی، عملیاتی، حقوقی و محصولی خرد می‌شود. این کتاب همچنین تصویری ۳۶۰ درجه از اکوسیستم کریپتو و جایگاه بانکداری کریپتو در کنار بانکداری سنتی و دیفای ترسیم کرده است. از یک سو، ناکارآمدی‌ها و ریسک‌های نظام مالی سنتی و محدودیت‌های دیفای بدون واسطه تشریح شده و از سوی دیگر، نشان داده شده است که بانک کریپتویی چگونه می‌تواند میان شفافیت و دسترسی‌پذیری بلاک‌چین و الزامات رگولاتوری، KYC، AML، بیمه، حسابداری و حاکمیت شرکتی تعادل ایجاد کند. برای مدیران بانکی، این کتاب ابزاری برای فهم تهدیدها و فرصت‌های تحول دیجیتال مبتنی‌بر کریپتو است؛ برای توسعه‌دهندگان و معماران سیستم، یک مرجع برای طراحی و پیاده‌سازی سامانه‌های بانکی بلاک‌چینی؛ برای کارآفرینان، چارچوبی برای طراحی مدل کسب‌وکار و سبد محصولات؛ و برای پژوهشگران و سیاست‌گذاران، بستری برای تحلیل پیامدهای حقوقی، رگولاتوری و ریسک‌های این گذار. تأکید مکرر بر ریسک‌ها، هشدارهای قانونی و ضرورت رویکرد مسئولانه نیز باعث شده است که متن صرفا جنبه‌ی تبلیغی نداشته باشد و به جنبه‌های چالش‌برانگیز این حوزه هم بپردازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به مدیران و کارشناسان بانک‌ها و مؤسسات مالی که درگیر تحول دیجیتال و استراتژی‌های مرتبط با کریپتو هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین به توسعه‌دهندگان نرم‌افزار، معماران سیستم و متخصصان امنیت که قصد طراحی یا ارزیابی سامانه‌های بانکی مبتنی‌بر بلاک‌چین را دارند توصیه می‌شود. کارآفرینان و سرمایه‌گذاران فعال در فین‌تک و کریپتو، پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های مالی و فناوری، و سیاست‌گذاران و رگولاتورهایی که با موضوع مجوز، KYC، AML و چارچوب‌های قانونی دارایی‌های دیجیتال سروکار دارند نیز می‌توانند از این کتاب بهره‌مند شوند.