کتاب فقط یک نگاه

کتاب فقط یک نگاه نوشته‌ی کریس هوتن با ترجمه‌ی نیلوفر کشتیاری روایتی تصویری درباره‌ی وسوسه، کنجکاوی و پیامدهای تصمیم‌های عجولانه در دنیای چند بچه‌میمون است. نشر برکه آن را منتشر کرده است. این کتاب تصویری با متنی کوتاه و ساده و تصاویری پررنگ و پرتحرک، ماجرای بچه‌میمون‌هایی را دنبال می‌کند که عاشق انبه هستند و برای رسیدن به یک انبه‌ی وسوسه‌انگیز، هشدارهای مادرشان را نادیده می‌گیرند و خود را در موقعیتی پرخطر قرار می‌دهند. در این کتاب، متن تنها بخشی از داستان را روایت کرده است و بخش مهمی از ماجرا در تصاویر شکل می‌گیرد؛ به همین دلیل همزمان هم برای بلندخوانی مناسب است هم برای تمرین مهارت تصویرخوانی و گفت‌وگو با کودک. مترجم در یادداشت خود توضیح داده است که چگونه می‌توان از این داستان کوتاه برای تقویت تفکر نقادانه، مهارت گوش‌دادن، توجه و تمرکز و نیز رشد هیجانی کودک استفاده کرد. فقط یک نگاه علاوه‌بر روایت ماجرای وسوسه‌ی بچه‌میمون‌ها، به‌طور غیرمستقیم به موضوعاتی مثل تصمیم‌گیری، ارزیابی خطر، گوش‌دادن به هشدارهای مراقبان و تفاوت میان میل لحظه‌ای و امنیت می‌پردازد و زمینه‌ای فراهم می‌کند تا کودک و بزرگسال در کنار هم درباره‌ی این موضوع‌ها صحبت کنند و از خواندن و تکرار داستان لذت ببرند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فقط یک نگاه

کتاب فقط یک نگاه اثری از کریس هوتن است که هم نویسنده است هم تصویرگر داستان. در این کتاب، هوتن چند بچه‌میمون را در مرکز ماجرا قرار داده است؛ میمون‌هایی که شیفته‌ی انبه هستند و در جنگلی پررمزوراز زندگی می‌کنند. مادر آن‌ها بارها درباره‌ی خطر ببر هشدار داده است و از آن‌ها خواسته است از درخت پایین نروند. اما یک انبه‌ی زرد و شیرین درست همان‌جایی ظاهر می‌شود که نباید باشد و همین میوه‌ی کوچک، نقطه‌ی شروع کشمکش اصلی داستان می‌شود. روایت کتاب خطی، کوتاه و سرراست است و در چند صحنه‌ی متوالی، گفت‌وگوها و تصمیم‌های بچه‌میمون‌ها را نشان می‌دهد؛ از لحظه‌ی دیدن انبه تا برنامه‌ریزی برای پایین‌رفتن از درخت و توجیه‌کردن خودشان که «این اطراف اصلاً ببر نیست» و «همه جا کاملاً امن و امان است». در کتاب فقط یک نگاه متن و تصویر در کنار هم پیش می‌روند و هر صفحه تنها چند جمله‌ی کوتاه دارد که بیشتر نقش راهنما را برای خواندن تصاویر بازی می‌کند. مترجم در یادداشت مفصل خود در ابتدای کتاب توضیح داده است که این اثر چگونه می‌تواند به رشد تفکر نقادانه کمک کند؛ تفکری که بر تصمیم‌گیری بر پایه‌ی شواهد و استدلال تکیه دارد نه صرفاً احساسات لحظه‌ای. در ادامه‌ی همان یادداشت، به نکته‌هایی درباره‌ی بلندخوانی، گفت‌وگو با کودک، استفاده از تغییر لحن صدا و حالت چهره برای انتقال احساسات شخصیت‌ها، تمرین تصویرخوانی، تقویت مهارت گوش‌دادن و حتی پیشنهادهایی برای بازی پس از خواندن داستان مثل ساختن شخصیت‌ها با خمیر بازی پرداخته شده است. ساختار کتاب از چند صحنه‌ی اصلی تشکیل شده است که در آن‌ها بچه‌میمون‌ها نقشه می‌کشند، خطر را انکار می‌کنند، درباره‌ی ببر حرف می‌زنند و برای رسیدن «در یک چشم به هم زدن» به انبه برنامه می‌ریزند. این ترکیب متن کم‌حجم، تصاویر پرجزئیات و یادداشت آموزشی مترجم، کتاب را به اثری تبدیل کرده است که هم برای لذت‌بردن از داستان مناسب است هم برای کار آموزشی و گفت‌وگو در خانه یا محیط‌های آموزشی.

خلاصه کتاب فقط یک نگاه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! داستان فقط یک نگاه با معرفی بچه‌میمون‌هایی آغاز می‌شود که در بالای درختی بلند زندگی می‌کنند. مادرشان بارها به آن‌ها هشدار داده است که در جنگل ببر وجود دارد و نباید از درخت پایین بروند. بچه‌میمون‌ها در ظاهر حرف مادر را می‌پذیرند اما همه‌چیز وقتی عوض می‌شود که چشمشان به یک انبه‌ی زرد و رسیده می‌افتد که پایین درخت افتاده است. از همین‌جا وسوسه آغاز می‌شود؛ آن‌ها شروع می‌کنند به توجیه‌کردن خودشان: این اطراف اصلاً ببر نیست، همه جا امن و امان است، اگر ببر بود حتماً تا حالا دیده بودیمش. بچه‌میمون‌ها نقشه می‌کشند که «در یک چشم به هم زدن» از درخت پایین بروند، انبه را بردارند و سریع برگردند بالا. در گفت‌وگوهایشان هم ترس و هم هیجان دیده می‌شود؛ از یک طرف هشدار مادر و خطر ببر را به یاد می‌آورند و از طرف دیگر شیرینی انبه و لذت رسیدن به آن را در ذهنشان بزرگ می‌کنند. متن کتاب این کشمکش درونی را با جملات کوتاه و تکرارشونده نشان می‌دهد و تصاویر، فضای جنگل، فاصله‌ی درخت تا زمین و حضور پنهان خطر را برجسته می‌کند. در طول داستان، خواننده همراه بچه‌میمون‌ها قدم‌به‌قدم به تصمیم نهایی نزدیک می‌شود و می‌بیند که چگونه یک میل لحظه‌ای می‌تواند آن‌ها را به نادیده‌گرفتن نشانه‌های خطر وادار کند. پایان داستان در کتاب نشان می‌دهد که این «فقط یک نگاه» و «فقط یک بار» چه پیامدهایی می‌تواند داشته باشد و زمینه‌ای فراهم می‌کند تا کودک و بزرگسال درباره‌ی وسوسه، احتیاط و گوش‌دادن به هشدارها با هم گفت‌وگو کنند.

چرا باید کتاب فقط یک نگاه را بخوانیم؟

فقط یک نگاه در ظاهر داستانی ساده درباره‌ی چند بچه‌میمون و یک انبه‌ی وسوسه‌انگیز است اما در لایه‌ی زیرین خود به موضوعی جدی‌تر یعنی وسوسه و تصمیم‌گیری می‌پردازد. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه یک خواسته‌ی کوچک می‌تواند باعث شود شخصیت‌ها هشدارها را نادیده بگیرند، خطر را کم‌اهمیت جلوه دهند و برای توجیه کار خود دلیل‌تراشی کنند. چنین موقعیتی شباهت زیادی به موقعیت‌هایی دارد که کودکان در زندگی روزمره تجربه می‌کنند؛ از بی‌توجهی به قوانین ایمنی گرفته تا انجام کارهایی که می‌دانند درست نیست اما جذاب است. یادداشت مترجم در ابتدای کتاب، آن را به منبعی برای کار آموزشی نیز تبدیل کرده است. در این یادداشت، راهکارهایی برای بلندخوانی، طرح سؤال، تمرین تصویرخوانی، تقویت مهارت گوش‌دادن و ادامه‌دادن کار با کتاب ازطریق بازی و نمایش پیشنهاد شده است. به این ترتیب، فقط یک نگاه هم برای لذت‌بردن از یک داستان کوتاه مناسب است هم برای کسانی که می‌خواهند در فضایی صمیمی درباره‌ی تفکر نقادانه، ارزیابی خطر، احساسات و پیامد تصمیم‌ها با کودکان گفت‌وگو کنند. ترکیب متن کم‌حجم، تصاویر گویا و امکان تکرار چندباره‌ی خواندن، این اثر را به گزینه‌ای مناسب برای کتاب‌خوانی مشترک کودک و بزرگسال تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن فقط یک نگاه به والدین، مربیان، تسهیلگران کتاب‌خوانی و همه‌ی کسانی پیشنهاد می‌شود که به رشد تفکر نقادانه، مهارت گوش‌دادن، توجه و تمرکز و سواد هیجانی کودکان علاقه‌مند هستند. این کتاب برای کار در مهدکودک‌ها، پیش‌دبستانی‌ها، کلاس‌های قصه‌گویی و همچنین برای بلندخوانی در خانه مناسب است؛ به‌ویژه برای کودکانی در سال‌های آغازین رشد زبانی و شناختی که از داستان‌های کوتاه تصویری و گفت‌وگو درباره‌ی احساسات و تصمیم‌ها لذت می‌برند.