کتاب وصال خونین

کتاب وصال خونین (روایتی از شهید عبدالحسین خلیلی تنها شهید ترور انقلاب اسلامی در داراب) نوشته‌ زکیه حسینی که توسط نشر تبصیر منتشر شده، روایتی مفصل از زندگی و شهادت عبدالحسین خلیلی است. نویسنده در این اثر تلاش کرده از دل گفت‌وگوها، مصاحبه‌ها و خاطرات خانواده، دوستان، هم‌رزمان و بازاریان قدیمی شهر داراب، تصویری زنده از یک جوان مؤمن، کاسب خوش‌نام و فعال انقلابی ارائه کند. متن کتاب میان توصیف‌های امروزی نویسنده از روند تحقیق و بازسازی فضای قدیم داراب و نقل مستقیم خاطرات شاهدان عینی جابه‌جا می‌شود و همین رفت‌وبرگشت، حال‌وهوای خاصی به اثر بخشیده است. کتاب وصال خونین بیش از آنکه صرفاً ثبت چند خاطره‌ی پراکنده باشد، تلاشی است برای کنارهم‌گذاشتن تکه‌های یک زندگی: کودکی عبدالحسین در خانه‌ی پرجمعیت و مذهبی، نوجوانی‌اش در بازار، مبارزه با بهائیت، نقش‌آفرینی‌اش در تظاهرات و شکل‌گیری انقلاب در داراب، حضورش در کمک‌رسانی و پشتیبانی جنگ و در نهایت ترور او به‌عنوان فرزند انقلاب. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب وصال خونین

کتاب وصال خونین از همان سطرهای آغازین با مقدمه‌ی زکیه حسینی شروع می‌شود، مقدمه‌ای که در آن نویسنده از بی‌خوابی سحرگاهی، وضو، نماز دو رکعتی به نیت شهید و اضطراب و شوق نوشتن درباره‌ی عبدالحسین خلیلی می‌گوید. در ادامه، مسیر تحقیق و نگارش کتاب قدم‌به‌قدم روایت شده است: از اولین مصاحبه‌ی حضوری با خانواده و نزدیکان شهید تا سرزدن به بازار قدیم داراب، نشستن روی لبه‌ی سیمانی مغازه‌ی حاج سید عبدالحسین خضرایی، شنیدن خاطرات حاج‌ عباس پدر شهید و بازاریان قدیمی و بعد گفت‌وگو با خواهر بزرگ شهید، حاجیه علیا و دوستان و هم‌رزمانش مثل حاج خسرو ستوده، حاج محمد فرخ‌ زاد، محمد لطف، حاج محسن ارجمند و دیگران. 

کتاب وصال خونین اثر زکیه حسینی هم فضای اجتماعی و مذهبی داراب را در سال‌های پیش و پس از انقلاب نشان می‌دهد و هم به‌تدریج چهره‌ی عبدالحسین را از دل روایت‌ها بیرون می‌کشد. در ساختار کتاب چند محور اصلی به‌ چشم می‌آید که در فصل‌ها و بخش‌های مختلف دنبال شده است: نخست، بازگشت به ریشه‌های خانوادگی شهید با تمرکز بر شخصیت حاج‌ عباس و حاجیه فاطمه، خانه‌ی قدیمی محله‌ی بازار، مکتب‌خانه، قرآن‌خواندن پدر در مغازه‌ی پارچه‌فروشی، امانت‌داری و اعتماد مردم، و فضای همدلی و دین‌داری بازار قدیم داراب، سپس فصل‌هایی که کودکی و نوجوانی عبدالحسین را از زبان خواهرش و دیگران بازگو می‌کند، از بازی‌های کوچه، نان گرده‌ی مادر، تقسیم لقمه‌ی کوچک میان خواهر و برادرها، تا ترک زودهنگام مدرسه و رفتن به بازار برای کمک به معاش خانواده. 

بخش دیگری از کتاب به مبارزه‌ی او و دوستانش با فرقه‌ی بهائیت در داراب اختصاص دارد، شکستن شیشه‌ی مغازه‌ها با ترفند زمین‌خوردن، پخش شب‌نامه‌ها، دستگیری و شکنجه توسط ساواک و نقش روحانیانی مانند آیت‌الله نسابه و خاندان عندلیبی در هدایت این مبارزه. در فصل‌های بعدی، نقش عبدالحسین در جلسات دعای ندبه، شکل‌گیری هسته‌های انقلابی، تظاهرات، پایین‌کشیدن مجسمه‌ی شاه در میدان شهر، اداره‌ی شهر در ماه‌های منتهی به پیروزی انقلاب و سپس حضورش در کمیته‌ی انقلاب و ستاد پشتیبانی جنگ روایت شده است. در پایان نیز کتاب به فضای پرالتهاب سال ۱۳۶۰، اوج‌گیری ترورها و اینکه چگونه عبدالحسین خلیلی به‌عنوان تنها شهید ترور انقلاب اسلامی در داراب شناخته شده، نزدیک می‌شود.

خلاصه کتاب وصال خونین

کتاب وصال خونین با وارد کردن فرایند نوشتن و جست‌وجوی نویسنده در دل متن آغاز می‌شود، از حضور در بازار قدیم داراب، امامزاده ابوالقاسم و گفت‌وگو با بازاریان تا بازسازی خاطرات خانواده‌ی خلیلی و تاریخ محلی شهر. این لایه‌ی جست‌وجو در سراسر کتاب ادامه دارد و به شکل‌گیری روایت زندگی عبدالحسین خلیلی کمک می‌کند. در ادامه، کتاب به زندگی او از کودکی تا بزرگ‌سالی می‌پردازد، از تولد در خانواده‌ای مذهبی و پرجمعیت، ازدست‌دادن‌ پدر و ترک تحصیل تا شاگردی در مغازه‌ها و سپس راه‌اندازی کسب‌وکار شخصی. مغازه‌ی بستنی‌فروشی او به محلی اجتماعی و مذهبی تبدیل می‌شود که هم پاتوق جوانان انقلابی است و هم محل تبادل خبر و فعالیت‌های مردمی.

در بخش‌های بعدی، روایت به فضای پیش از انقلاب می‌رسد، حضور در جلسات دعای ندبه، نقش روحانیون، شکل‌گیری فعالیت‌های سیاسی و مذهبی و مقابله با نفوذ بهائیت در داراب. عبدالحسین در کنار گروهی از جوانان در پخش اعلامیه، اعتراض‌ها و اقدامات انقلابی نقش دارد و مغازه‌اش به یکی از پایگاه‌های مهم ارتباطی تبدیل می‌شود. در ادامه، کتاب به روزهای انقلاب و پس از آن می‌پردازد، از نقش مردم داراب در تسخیر شهر و فعالیت‌های شبانه‌ی نگهبانی تا شکل‌گیری ستادهای مردمی و کمک‌رسانی به مناطق دیگر. در همین دوره، عبدالحسین در پشتیبانی جنگ و کمک به نیازمندان بسیار فعال است و کمک‌هایش را اغلب بی‌نام انجام می‌دهد.

در پایان، با ورود به فضای پرتنش سال ۱۳۶۰، کتاب وصا خونین به ترورهای سیاسی اشاره می‌کند و عبدالحسین خلیلی را به‌عنوان یکی از چهره‌های تأثیرگذار و در نهایت تنها شهید ترور انقلاب در داراب معرفی می‌کند، فردی که مسیر زندگی‌اش از یک کاسب مردمی تا فعال انقلابی ادامه یافته و با شهادت به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب وصال خونین را بخوانیم؟

کتاب وصال خونین از دل روایت‌های پراکنده‌ی خانواده، دوستان، بازاریان و هم‌رزمان، تصویری نسبتاً کامل از یک انسان معمولی اما استوار در ایمان و مسئولیت‌پذیری می‌سازد، کسی که در خانه، بازار، مسجد، خیابان و میدان مبارزه یکدست و یک‌جور رفتار کرده است. این کتاب نشان می‌دهد چگونه یک نوجوان بازاری، بدون تحصیلات و بدون تریبون رسمی، می‌تواند در مبارزه با فرقه‌های منحرف، شکل‌گیری هسته‌های انقلابی، اداره‌ی شهر در روزهای پرآشوب و پشتیبانی از جبهه و محرومان نقش محوری داشته باشد. 

 خواندن این اثر فرصتی است برای دیدن جزئیات زندگی روزمره در شهری مثل داراب در سال‌های پیش و پس از انقلاب، از فضای بازار سرپوشیده، مکتب‌خانه‌ها، خانه‌های حوض‌دار و بازی‌های کودکی تا جلسات دعای ندبه، مبارزه با بهائیت، تظاهرات تاسوعا و عاشورا و شکل‌گیری کمیته‌ی انقلاب. کتاب وصال خونین در عین روایت زندگی یک شهید، به‌نوعی تاریخ محلی داراب را هم از زاویه‌ی مردم عادی ثبت کرده است؛ همچنین شیوه‌ی کار نویسنده در جمع‌آوری خاطرات، رفت‌وآمد میان مکان‌ها و آدم‌ها و نشان‌دادن دشواری‌های ثبت زندگی کسی که سال‌ها از شهادتش گذشته، برای کسانی که به نوشتن زندگی‌نامه‌ها و تاریخ شفاهی علاقه‌مند هستند، تجربه‌ای آموزنده خواهد بود.

خواندن کتاب وصال خونین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب وصال خونین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به زندگی شهدا، تاریخ انقلاب اسلامی و فضای اجتماعی شهرهای کوچک مثل داراب علاقه‌مند هستند. این اثر همچنین به پژوهشگران و دانشجویانی که در حوزه‌ی تاریخ شفاهی، مطالعات محلی و فرهنگ بازار کار می‌کنند و به خوانندگانی که به‌دنبال شناختن چهره‌های کمترشناخته‌شده‌ی انقلاب و ترورهای سال ۱۳۶۰ هستند، توصیه می‌شود.