کتاب فقه المقاومه (جلد اول)

کتاب فقه المقاومه (جلد اول) تقریرات درس خارج فقه سید احمد علم‌الهدی است که با تحقیق و تنظیم مرتضی فخارشاکری و سیدمهدی مرویان حسینی منتشر شده و انتشارات صالحیه نواب آن را منتشر کرده است.

این اثر مقاومت را فقط یک عنوان سیاسی نمی‌بیند، بلکه می‌کوشد آن را به‌عنوان مفهومی فقهی از دل قرآن، حدیث، اجماع و عقل بررسی کند. تمرکز جلد اول بر سه محور است: مفهوم‌شناسی مقاومت، حکم‌شناسی آن و بررسی امر به معروف و نهی از منکر به‌عنوان یکی از مصادیق عینی مقاومت. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فقه المقاومه (جلد اول)

کتاب فقه المقاومه (جلد اول) نوشته سید احمد علم‌الهدی از دل یک مسئله‌ی محوری شکل گرفته است: اگر مقاومت در زندگی دینی و اجتماعی جایگاهی جدی دارد، فقه چگونه باید آن را تعریف کند و حکم آن را به‌دست آورد؟ متن کتاب از همان آغاز نشان می‌دهد که بحث فقط بر سر یک شعار یا عنوان عمومی نیست، بلکه بر سر تنقیح دقیق موضوعی است که بدون روشن‌شدن معنای آن، استنباط حکم شرعی‌اش ممکن نیست. به همین دلیل نویسنده بحث را از مفهوم‌شناسی آغاز می‌کند و سراغ واژه‌ها و مفاهیمی می‌رود که در قرآن و حدیث با مقاومت نسبت دارند؛ از جمله استقامت، صبر و قوامین.

کتاب فقه المقاومه (جلد اول) در سه فصل سامان یافته است: مفهوم‌شناسی مقاومت، حکم‌شناسی مقاومت و مصداق‌شناسی مقاومت. در فصل نخست، نسبت مقاومت با واژگان مشابه در لغت، آیات قرآن، روایات و حتی مبانی کلامی، به‌ویژه توحید، بررسی می‌شود. در فصل دوم، کتاب مسیر استنباط حکم شرعی مقاومت را از منظر قرآن، سنت، اجماع و عقل دنبال می‌کند و در کنار آن به بحث‌هایی مثل دلالت امر بر وجوب، اشکال‌های دلالی آیات، حجیت دلیل عقل و مسئله‌ی تزاحم مقاومت با واجبات دیگر می‌پردازد. فصل سوم هم به موضوع‌شناسی می‌رسد و با یک مطالعه‌ی موردی، امر به معروف و نهی از منکر را به‌عنوان مصداق عینی مقاومت تحلیل می‌کند.

کتاب فقه المقاومه (جلد اول) از نظر حال‌وهوا بیشتر به یک درس فقهی استدلالی نزدیک است تا متنی صرفاً گزارشی. بخش‌های مختلف آن بر تعریف دقیق مفاهیم، بررسی دلالت آیات و روایات و تفکیک میان عنوان عام مقاومت و مصادیق خارجی آن تکیه دارد. در این میان، موضوع‌شناسی جایگاه مهمی پیدا می‌کند؛ چون کتاب نشان می‌دهد که بدون تشخیص درست موضوع، فرایند اجتهاد ناقص می‌ماند. همین ویژگی باعث شده اثر حاضر فقط به بیان حکم بسنده نکند و به مبادی استنباط، شیوه‌ی فهم ادله و نسبت میان مفاهیم فقهی و واقعیت‌های اجتماعی هم بپردازد.

خلاصه کتاب فقه المقاومه (جلد اول)

این کتاب مقاومت را به‌عنوان یک عنوان فقهی مستقل بررسی می‌کند و می‌پرسد این مفهوم در منابع دینی چه معنایی دارد و چه حکمی بر آن مترتب است. مسیر بحث از معناشناسی آغاز می‌شود؛ جایی که واژه‌هایی مانند استقامت، صبر و قوامین برای نزدیک‌شدن به مفهوم مقاومت تحلیل می‌شوند. سپس کتاب سراغ ادله‌ی شرعی می‌رود و از قرآن، سنت، اجماع و عقل برای بررسی حکم مقاومت استفاده می‌کند.

در ادامه، بحث از سطح مفهوم فراتر می‌رود و به مصداق‌شناسی می‌رسد. در این بخش، امر به معروف و نهی از منکر به‌عنوان نمونه‌ای روشن از مقاومت واکاوی می‌شود تا نسبت میان عنوان کلی مقاومت و نمودهای عملی آن روشن‌تر شود. نتیجه‌ی کلی کتاب، ترسیم چارچوبی اجتهادی برای فهم این مسئله است.

چرا باید کتاب فقه المقاومه (جلد اول) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فقه المقاومه (جلد اول) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مقاومت را از سطح کاربردهای عمومی بیرون می‌آورد و معنای فقهی آن را با تکیه‌بر منابع استنباط بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند نسبت میان مفاهیمی مانند صبر، استقامت، قوامین و مقاومت را دقیق‌تر بفهمد.
• این اثر مسیر استنباط حکم شرعی مقاومت را از چهار جهت قرآن، سنت، اجماع و عقل کنار هم قرار می‌دهد.
• کتاب به بحث‌های مهمی مانند تزاحم مقاومت با واجبات دیگر و شبهات مصداقی آن هم پرداخته است.
• بخش مربوط به امر به معروف و نهی از منکر نشان می‌دهد که کتاب فقط در سطح تعریف باقی نمی‌ماند و به مصداق‌شناسی هم می‌رسد.
• مطالعه‌ی آن برای کسانی که می‌خواهند با شیوه‌ی استدلال فقهی در مسائل نوپدید آشنا شوند، اطلاعات روشنی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فقه المقاومه (جلد اول) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• طلاب و پژوهشگران فقه که می‌خواهند با یک نمونه‌ی استدلالی در موضوع مقاومت آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی جایگاه مقاومت در قرآن و حدیث سؤال‌های جدی دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان امر به معروف و نهی از منکر و مفهوم مقاومت را دقیق‌تر بررسی کنند.
• مخاطبانی که به مباحث فقه سیاسی و موضوع‌شناسی در فرایند اجتهاد علاقه دارند.
• پژوهشگرانی که دنبال بررسی ادله‌ی شرعی یک مسئله از منظر قرآن، سنت، اجماع و عقل هستند.