کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون

کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون نوشته‌ی محمد ایزانلو اثری آموزشی برای یادگیری گام‌به‌گام زبان پایتون است که نشر زبان علم آن را منتشر کرده است و نسخه‌ی الکترونیکی آن در طاقچه با نام ناشر سنجاق عرضه شده است. نویسنده در دیباچه توضیح داده است که چرا در «عصر طلایی فن‌آوری» مهارت برنامه‌نویسی از یک توانایی لوکس به یک ضرورت روزمره تبدیل شده و چگونه تسلط بر پایتون می‌تواند فاصله‌ی میان «مصرف‌کننده‌ی فن‌آوری» و «آفریننده‌ی ابزارهای جدید» را پر کند. ساختار کتاب از نصب پایتون و آماده‌سازی محیط کار در ویندوز شروع می‌شود و سپس به‌تدریج مفاهیم پایه‌ای مثل متغیر، نوع داده، عملگرها، تصمیم‌گیری، حلقه‌ها، توابع، فضای نام، شی‌گرایی، مدیریت خطا و کار با فایل را پوشش می‌دهد. در میانه‌ی راه، فصل‌های جداگانه‌ای به انواع داده‌های پرکاربرد پایتون مثل فهرست، چندتایی و واژه‌نامه اختصاص یافته است و در فصل‌های پایانی، مفاهیم پیشرفته‌تری مانند کلاس، ارث‌بری و استثناهای سفارشی مطرح شده است. متن کتاب با مثال‌های متعدد، قطعه‌کدهای واقعی و توضیح‌های فنی درباره‌ی مفاهیمی مانند مفسر، کامپایلر، استاندارد اسکی و یونیکد همراه شده تا خواننده تنها با دستورها آشنا نشود و منطق پشت آن‌ها را هم درک کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون

کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون با تمرکز بر آموزش زبان پایتون در محیط ویندوز نوشته شده و محمد ایزانلو در آن تلاش کرده است از نقطه‌ی صفر یعنی نصب مفسر تا مفاهیم نسبتاً پیشرفته‌تر مثل شی‌گرایی و مدیریت خطا را در قالب فصل‌های پیوسته توضیح دهد. کتاب با دیباچه‌ای آغاز می‌شود که در آن نویسنده جایگاه برنامه‌نویسی را در دنیای امروز و تفاوت «چیرگی بر فن‌آوری» با «مصرف ساده‌ی آن» شرح داده است. سپس در فصل اول، نصب پایتون، روش نصب پیش‌فرض و نصب سفارشی، تنظیم متغیر محیطی PATH، استفاده از خط فرمان ویندوز و آشنایی با محیط‌های توسعه‌ی یکپارچه مانند IDLE، PyCharm و VS Code توضیح داده شده است. در همین فصل، کار با خط فرمان تعاملی پایتون، اجرای اسکریپت‌های ‎.py‎ و استفاده از ویرایشگرهایی مثل Notepad++ برای نوشتن کد معرفی شده است. در ادامه‌ی کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون، فصل دوم به مفاهیم بنیادی دنیای برنامه‌نویسی اختصاص یافته است: تفاوت زبان ماشین و زبان‌های سطح بالا، نقش مفسر و همگردان، تعریف متغیر، نوع داده، مقدار، دامنه‌ی دید (محلی و سراسری) و اصول نام‌گذاری متغیرها در پایتون. فصل سوم به مستندسازی کد و اهمیت توضیح‌نویسی می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه با استفاده از علامت ‎#‎، توضیحات چندخطی و رشته‌های بدون انتساب، می‌توان کد را قابل‌فهم نگه داشت. در همین فصل، دستور print، تابع type و مفهوم انواع داده معرفی شده است. فصل‌های بعدی به‌ترتیب به عملگرها و اولویت آن‌ها، تصمیم‌گیری با if و elif و else، عملگرهای عضویت و تبدیل نوع، حلقه‌های for و while و دستورات break و continue، و سپس انواع داده‌ی توکار پایتون مانند فهرست، چندتایی و واژه‌نامه اختصاص یافته است؛ در هرکدام، روش دسترسی به عناصر، برش، به‌روزرسانی، پیمایش، مرتب‌سازی، نسخه‌برداری و پیوندزدن ساختارها با مثال‌های متعدد نشان داده شده است. در فصل‌های پایانی، توابع، آرگومان‌های نامحدود، پارامترهای نام‌دار و پیش‌فرض، فضای نام و دامنه، شی‌گرایی (کلاس، سازنده، صفت، شگرد، ارث‌بری و ارث‌بری چندگانه)، مدیریت خطا و استثناهای سفارشی و در نهایت کار با فایل‌های متنی، خواندن و نوشتن، بستن خودکار فایل و استفاده از ساختار with تشریح شده است.

خلاصه کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون

این کتاب از یک ایده‌ی محوری شروع می‌کند: در دنیایی که «فن‌آوری محاسبات و پردازش اطلاعات دیجیتال» در همه‌چیز حضور دارد، برنامه‌نویسی مهارتی است که انسان را از مصرف‌کننده‌ی صرف به طراح و آفریننده تبدیل می‌کند. نویسنده برای رسیدن به این هدف، پایتون را به‌عنوان زبانی «همه‌منظوره، ساده و افزونه‌پذیر» انتخاب کرده است و در دیباچه توضیح داده است که چرا معماری «هسته‌ی کوچک و افزونه‌پذیر» پایتون و وجود کتابخانه‌های گسترده در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی و علم داده، آن را به گزینه‌ای مناسب برای شروع و ادامه‌ی مسیر برنامه‌نویسی تبدیل کرده است. در فصل‌های آغازین، خواننده با نصب پایتون، تنظیم PATH، کار با خط فرمان تعاملی و نوشتن اسکریپت‌های ساده آشنا می‌شود. سپس مفاهیم پایه‌ای مانند متغیر، نوع داده، مقداردهی، دامنه‌ی دید و اصول نام‌گذاری در پایتون مطرح شده است. نویسنده تفاوت زبان ماشین و زبان‌های سطح بالا را توضیح داده است و نقش مفسر را در اجرای خط‌به‌خط کد پایتون روشن کرده است. در فصل‌های بعد، انواع داده‌ی اصلی (اعداد صحیح، اعشاری، مختلط، منطقی و رشته‌ها) معرفی شده و با استفاده از تابع type و مثال‌های متعدد، نحوه‌ی تشخیص و تعیین نوع داده نشان داده شده است. بخش مفصلی از کتاب به رشته‌ها، استاندارد اسکی، محدودیت‌های آن و سپس استاندارد یونیکد و روش رمزگذاری UTF-8 اختصاص یافته است تا روشن شود که چرا پایتون می‌تواند با متن‌های فارسی و دیگر زبان‌ها به‌خوبی کار کند. در ادامه، عملگرهای حسابی، مقایسه‌ای، منطقی، انتساب ترکیبی و عملگرهای عضویت معرفی شده و سپس ساختارهای کنترلی مانند if، elif، else، حلقه‌های for و while، حلقه‌های تودرتو و دستورات break و continue توضیح داده شده است. پس از آن، انواع داده‌ی ساخت‌یافته‌ی پایتون مثل فهرست، چندتایی و واژه‌نامه به‌صورت فصل‌های جداگانه بررسی شده‌اند: روش دسترسی به عناصر، برش، به‌روزرسانی، افزودن و حذف عناصر، پیمایش، مرتب‌سازی، نسخه‌برداری، پیوندزدن و استفاده از شگردهای پرکاربرد هرکدام با مثال‌های کدنویسی همراه شده است. در فصل‌های پایانی، کتاب به توابع، آرگومان‌های نامحدود، پارامترهای نام‌دار و پیش‌فرض، فضای نام (محلی، غیرمحلی و سراسری)، شی‌گرایی (کلاس، سازنده، صفت، شگرد، ارث‌بری و ارث‌بری چندگانه)، مدیریت خطا با try و except و finally و تعریف استثناهای سفارشی می‌پردازد و در نهایت کار با فایل‌های متنی، خواندن و نوشتن، بستن خودکار فایل‌ها و استفاده از ساختار with را توضیح داده است.

چرا باید کتاب هنر برنامه نویسی با پایتون را بخوانیم؟

این کتاب برای کسانی که می‌خواهند از نقطه‌ی صفر وارد دنیای برنامه‌نویسی شوند و در عین حال تنها به حفظ دستورها راضی نیستند، یک مسیر نسبتاً کامل و پیوسته ترسیم کرده است. نویسنده در دیباچه و فصل‌های ابتدایی، زمینه‌ی مفهومی لازم را فراهم کرده است: تفاوت زبان ماشین و زبان سطح بالا، نقش مفسر و کامپایلر، مفهوم متغیر، نوع داده و دامنه‌ی دید. به این ترتیب خواننده تنها با «چگونه نوشتن» آشنا نمی‌شود بلکه «چرا این‌گونه کار می‌کند» را هم می‌بیند. ویژگی دیگر این اثر، پوشش منظم مفاهیم از مقدماتی تا نسبتاً پیشرفته در قالب فصل‌های جداگانه است: از نصب پایتون و کار با خط فرمان و ویرایشگر متن، تا حلقه‌ها، توابع، انواع داده‌ی ساخت‌یافته، شی‌گرایی، مدیریت خطا و کار با فایل. در میانه‌ی راه، کتاب به موضوعاتی می‌پردازد که معمولاً در منابع مقدماتی کمتر به‌صورت دقیق توضیح داده می‌شوند؛ مثل استاندارد اسکی، یونیکد، UTF-8، تفاوت مفسر و همگردان، و نقش محیط توسعه‌ی یکپارچه. این رویکرد باعث می‌شود خواننده درک عمیق‌تری از متن، رشته‌ها و نحوه‌ی ذخیره‌سازی داده در حافظه پیدا کند. همچنین در سراسر متن، مثال‌های کدنویسی واقعی، قطعه‌کدهای کوتاه و توضیح خط‌به‌خط آن‌ها دیده می‌شود؛ از نمونه‌های ساده‌ی print و تعریف متغیر تا مثال‌هایی که روی فهرست‌ها، چندتایی‌ها، واژه‌نامه‌ها، توابع و کلاس‌ها کار می‌کنند. تأکید مکرر بر مستندسازی کد، توضیح‌نویسی و انتخاب نام‌های معنادار برای متغیرها و توابع، خواننده را از همان ابتدا با عادت‌های حرفه‌ای برنامه‌نویسی آشنا می‌کند. در پایان مطالعه‌ی این کتاب، خواننده می‌تواند نه‌تنها اسکریپت‌های ساده، بلکه برنامه‌هایی با ساختار منظم، توابع جداگانه، کلاس‌ها، مدیریت خطا و کار با فایل را در پایتون پیاده‌سازی کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که هیچ پیش‌زمینه‌ای در برنامه‌نویسی ندارند و می‌خواهند از پایه با پایتون آشنا شوند، به دانشجویان و هنرجویان رشته‌های مرتبط با کامپیوتر که به‌دنبال منبعی فارسی برای یادگیری مفاهیم اصلی برنامه‌نویسی و ساختارهای پایتون هستند، به علاقه‌مندان حوزه‌هایی مانند علم داده، هوش مصنوعی و خودکارسازی کارهای روزمره که نیاز دارند ابتدا زبان پایتون را به‌صورت اصولی یاد بگیرند، و به افرادی که با مفاهیم کلی برنامه‌نویسی آشنا هستند اما می‌خواهند درک منسجم‌تری از انواع داده، رشته‌ها، یونیکد، شی‌گرایی و مدیریت خطا در پایتون به‌دست آورند.