کتاب موسیقایی بیاندیشیم

کتاب موسیقایی بیاندیشیم (Thinking musically)، نوشته بانی سی وید، موسیقی را از دریچه‌ی زندگی مردم بررسی می‌کند؛ از کسانی که آواز می‌خوانند و ساز می‌نوازند تا شنوندگانی که به صداها معنا می‌بخشند. پرسش اصلی این است که مردم چگونه موسیقی را می‌آموزند، تجربه می‌کنند و در زندگی به کار می‌گیرند. لیلا رسولی و مرجان جنت سرشت این کتاب را ترجمه کرده‌اند و نشر ماهور آن را منتشر کرده است. نویسنده علاوه‌بر معرفی مؤلفه‌های موسیقی نشان می‌دهد که چرا تعریف موسیقی یا معیار زیبایی صدا در همه‌ی جوامع یکسان نیست. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب موسیقایی بیاندیشیم

کتاب موسیقایی بیاندیشیم (تجربه موسیقی، بازنمود فرهنگ)، به قلم بانی سی وید (Bonnie C. Wade)، مقدمه‌ای بر قوم‌موسیقی‌شناسی است که شناخت صدا را از شناخت سازندگان و شنوندگان جدا نمی‌داند. نویسنده به‌جای مرتب‌کردن موسیقی‌های جهان در قالب سفری از کشوری به کشور دیگر، موضوعاتی مشترک را مبنای مقایسه قرار داده است. این موضوعات امکان بررسی تفاوت‌ها را فراهم می‌کنند، بی‌آنکه همه‌ی سنت‌ها با معیارهای یک نظام موسیقایی سنجیده شود.

این کتاب در مجموعه‌ی موسیقی جهان نقش چارچوبی برای پژوهش‌های موردی را دارد. مردم در مرکز این چارچوب قرار دارند و مفاهیمی مانند فرهنگ، هویت و اصالت نیز در پیوند با رفتار و تجربه‌ی آنان بررسی می‌شود. بانی سی وید درباره‌ی تعمیم‌های گسترده احتیاط می‌کند؛ زیرا مرزهای یک کشور یا منطقه لزوماً گویای تنوع تجربه‌های موسیقایی مردم نیست. موسیقی در این کتاب هم حاصل تخیل و مهارت در نظر گرفته شده است و هم فعالیتی که روابط اجتماعی، باورها و ارزش‌ها در شکل‌گیری آن سهیمند.

موسیقایی بیاندیشیم هفت فصل دارد. فصل نخست از شرح موسیقی‌سازان و شنوندگان آغاز می‌شود و به تعریف موسیقی، زیبایی‌شناسی، معنا، کاربرد و انتقال دانش می‌انجامد. فصل دوم ساز را نه‌فقط ابزار تولید صدا، بلکه شیئی دارای جایگاه فرهنگی، تداعی‌های معنوی و جنسیتی و ارتباط با فناوری دانسته است. فصل‌های سوم و چهارم به سازمان‌دهی زمان و زیروبمی اختصاص دارند. تجربه‌ی تدریس نویسنده نشان داده است که دانشجویان غیرمتخصص راحت‌تر با ریتم ارتباط برقرار می‌کنند.

فصل پنجم کتاب موسیقایی بیاندیشیم موضوع شکل‌دادن به قطعه‌های موسیقی را دنبال می‌کند. فصل ششم برخی مباحث قوم‌موسیقی‌شناسی را مطرح کرده و فصل هفتم راهنمایی را برای تحقیق میدانی دانشجویان ارائه داده است. تمرین‌ها، پرسش‌ها و ارجاع به نمونه‌های شنیداری نیز بخشی از مطالب کتاب حاضرند. بانی سی وید از مخاطب می‌خواهد مشاهده‌ها و دریافت‌های شنیداری خود را ثبت کند. نمونه‌های متعلق به سنت‌های گوناگون نیز چندبار در این اثر مطرح شده و هربار وجه دیگری از موسیقی را روشن کرده‌اند.

خلاصه کتاب موسیقایی بیاندیشیم

مردم در زندگی خود برای موسیقی معنا و کاربرد می‌سازند. بنابراین شناخت موسیقی به تشخیص ملودی، ریتم یا ساز محدود نمی‌شود؛ شرایط اجرا، نقش شنونده و شیوه‌ی یادگیری نیز اهمیت دارند. نویسنده نشان می‌دهد که حتی نامیدن یک صدای آهنگین به‌عنوان موسیقی به برداشت مردم و زمینه‌ی فرهنگی وابسته است. معنای یک قطعه نیز همواره در مواد صوتی یا کلام نهفته نیست؛ خاطره، تجربه‌ی جمعی و موقعیت شنیدن می‌توانند به صدا معنایی متفاوت بدهند. این کتاب عناصر بنیادین موسیقی را در کنار ایده‌ها و دانش‌های عملیِ سنت‌های مختلف بررسی می‌کند. موضوع انتقال دانش نیز میان آموزش شفاهی، یادگیری شنیداری، مشاهده، لمس و نت‌نویسی تمایز می‌گذارد.

چرا باید کتاب موسیقایی بیاندیشیم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب موسیقایی بیاندیشیم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مفاهیمی مانند ریتم، زیروبمی و ساز را در پیوند با سنت‌های مختلف معرفی می‌کند.
• پرسش‌های ارائه‌شده پیش‌فرض‌های رایج درباره‌ی استعداد موسیقی و زیبایی صدا را بررسی می‌کند.
• تمرین‌های حاضر فرصتی را برای ثبت مشاهدات و دقیق‌‌شنیدن فراهم می‌کنند.
• این کتاب رابطه‌ی موسیقی با هویت، قدرت و زندگی اجتماعی را تبیین کرده است.

خواندن کتاب موسیقایی بیاندیشیم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب موسیقایی بیاندیشیم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویانی که باید به‌طور مقدماتی با قوم‌موسیقی‌شناسی آشنا شوند.
• مدرسان موسیقی که به شیوه‌های گوناگون یادگیری علاقه دارند.
• شنوندگانی که درباره‌ی تفاوت سنت‌های موسیقایی کنجکاوند.
• علاقه‌مندان به بررسی پیوند موسیقی، فرهنگ و هویت.

درباره بانی سی وید

بانی سی وید (Bonnie C. Wade) استاد و رئیس بخش موسیقی در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی بوده است. او که یکی از دو سرویراستار مجموعه‌ی «موسیقی جهانی» (Global Music Series) به شمار می‌رود. این نویسنده کتاب‌های موسیقایی بیاندیشیم (Thinking musically) و «موسیقی در ژاپن» (انتشارات دانشگاه آکسفورد، ۲۰۰۵) را به رشته‌ی تحریر در آورده است.