کتاب نقد و بررسی دادنامه دادگاه مبنی بر جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق

کتاب نقد و بررسی دادنامه دادگاه مبنی بر جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق اثری پژوهشی است که به کوشش پژوهشکده حقوق و قانون ایران تهیه و تنظیم شده است. این کتاب با مدیریت اجرایی محمدجواد درویش‌ زاده و ویراستاری علمی امیرمحمد سلیمانی توسط انتشارات داد و دانش منتشر شده است. موضوع اصلی این اثر بررسی و تحلیل یک دادنامه‌ی دادگاه است که محور آن نقش اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق در نظام حقوقی ایران است. کتاب حاضر با گردآوری دیدگاه‌های ارائه‌کننده، دو ناقد و مدیر جلسه به واکاوی ابعاد مختلف این اصل در داوری و تفسیر قوانین می‌پردازد و تلاش می‌کند با نقد و تحلیل آرای قضایی جایگاه و حدود حاکمیت اراده را در مواجهه با قوانین امری و تکمیلی روشن کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نقد و بررسی دادنامه دادگاه مبنی بر جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق

کتاب نقد و بررسی دادنامه دادگاه مبنی بر جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق با محوریت یک جلسه‌ی علمی و نقد یک رأی داوری به بررسی عمیق جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق می‌پردازد. این کتاب با مشارکت چندین استاد و پژوهشگر حقوق ساختاری منظم دارد که شامل مقدمه، چکیده، مطالب مدیر جلسه، ارائه‌کننده و دو ناقد است. در این اثر ابتدا دادنامه‌ای که موضوع بحث است معرفی می‌شود و سپس هریک از شرکت‌کنندگان از منظر تخصصی خود به تحلیل و نقد رأی صادره می‌پردازند. 

مباحث اصلی حول محورهایی چون تقسیم‌بندی قوانین به امری و تکمیلی، نقش اراده طرفین در قراردادها و داوری، استقلال یا تبعیت شرط داوری از عقد اصلی و تفسیر قوانین موجد حق شکل گرفته است. نویسندگان با استناد به مواد مختلف قانون آیین دادرسی مدنی و نمونه‌های عملی تلاش کرده‌اند تصویری روشن از چالش‌های نظری و عملی اصل حاکمیت اراده در نظام حقوقی ایران ارائه دهند. این کتاب برای علاقه‌مندان به مباحث داوری، حقوق قراردادها و تفسیر قوانین منبعی تحلیلی و کاربردی به‌ شمار می‌آید.

خلاصه کتاب نقد و بررسی دادنامه دادگاه مبنی بر جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق

در این کتاب ابتدا دادنامه‌ای که موضوع بحث است به‌عنوان نمونه‌ای از آرای داوری مورد توجه قرار می‌گیرد. ارائه‌کننده (دکتر احمد همتی) با اشاره به دو نکته‌ی کلیدی بحث را آغاز می‌کند؛ نخست دسته‌بندی قوانین موجد حق و رابطه‌ی آن با حاکمیت اراده‌ی طرفین؛ دوم موضوع تبعیت یا استقلال شرط داوری از عقد اصلی. او توضیح می‌دهد که قوانین موجد حق به دو دسته‌ی امری و تکمیلی تقسیم می‌شوند و رأی داوری نباید با هیچ‌یک از این قوانین در تضاد باشد. او تأکید می‌کند که قرارداد میان طرفین می‌تواند در برخی موارد بر قانون تکمیلی مقدم باشد و اگر داور برخلاف قرارداد رأی دهد این امر می‌تواند مصداق مخالفت با قوانین موجد حق تلقی شود. 

در ادامه ناقد اول (دکتر محمدجواد شریعت باقری) به ابهام موجود در مفهوم قوانین موجد حق اشاره می‌کند و معتقد است قانون‌گذار با واگذاری تفسیر این اصطلاح به دادگاه‌ها و حقوق‌دانان راه را برای اجتهاد و رویه‌ی قضایی باز گذاشته است. او بر محوریت اراده‌ی طرفین در داوری تأکید دارد و معتقد است که نظام حقوقی باید به توافقات خصوصی احترام بگذارد، مگر در مواردی که با قواعد آمره تعارض داشته باشد. ناقد دوم (دکتر عباس کریمی) نیز با بررسی جایگاه اصل حاکمیت اراده در توصیف و ایجاد قوانین موجد حق به این نتیجه می‌رسد که اراده‌ی طرفین می‌تواند در برخی موارد مقررات قراردادی را در ردیف قوانین موجد حق قرار دهد. 

او همچنین به تفاوت داوری داخلی و بین‌المللی در استقلال شرط داوری از عقد اصلی اشاره می‌کند و معتقد است که در حقوق ایران هنوز چالش‌هایی در این زمینه وجود دارد. در بخش‌های پایانی مباحثی درباره‌ی نقش شرط داوری، امکان ایجاد قوانین امری توسط اراده‌ی طرفین و تأثیر نظم عمومی و قواعد فقهی بر اعتبار شروط قراردادی مطرح می‌شود. درمجموع کتاب با جمع‌بندی دیدگاه‌ها و تأکید بر ضرورت اصلاح و شفاف‌سازی مفاهیم قانونی به پایان می‌رسد.

چرا باید کتاب نقد و بررسی دادنامه دادگاه مبنی بر جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی به یکی از مهم‌ترین مباحث حقوق قراردادها و داوری می‌پردازد؛ جایگاه اصل حاکمیت اراده در تفسیر قوانین موجد حق. ویژگی شاخص این اثر گردآوری دیدگاه‌های متنوع از اساتید و پژوهشگران حقوق است که هریک از زاویه‌ای متفاوت به موضوع نگاه کرده‌اند. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با چالش‌های عملی و نظری تفسیر قوانین موجد حق، تفاوت قوانین امری و تکمیلی و نقش اراده‌ی طرفین در قراردادها و داوری آشنا می‌شود. نمونه‌های واقعی و استناد به مواد قانونی امکان درک بهتر مسائل پیچیده‌ی حقوقی را فراهم می‌کند. این کتاب فرصتی برای آشنایی با رویه‌های قضایی و نقدهای علمی در حوزه‌ی داوری و قراردادهاست و می‌تواند به ارتقای دانش حقوقی و قدرت تحلیل مسائل حقوقی کمک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حقوق، وکلا، داوران، قضات و علاقه‌مندان به مباحث داوری و حقوق قراردادها پیشنهاد می‌شود. این کتاب می‌تواند برای کسانی که با چالش‌های تفسیر قوانین و نقش اراده‌ی طرفین در قراردادها و داوری مواجه‌ هستند راهگشا باشد.