کتاب تاریخ رشیدی (دفتر اول)

کتاب «تاریخ رشیدی (دفتر اول)» تألیف میرزامحمدحیدر دوغلات و تصحیح اسلام چمنی است و انتشارات اوغوزخان آن را منتشر کرده است. کتاب تاریخ رشیدی از ۲ دفتر تشکیل شده است و این کتاب دفتر اول تاریخ رشیدی را در بر می‌گیرد.

درباره کتاب تاریخ رشیدی (دفتر اول)

تاریخ رشیدی تاریخ فرزندان چنگیزخان را از زمان به تخت نشاندن توغلوقتمورخان پسر ایسان بوغاخان توسط امیر بولاتجی دوغلات در سال ۱۳۴۷ تا زمان به سلطنت رسیدن رشید سلطان پسر سعیدخان در سال ۱۵۳۳ و همچنین حوادث هندوستان در زمان تبعید میرزا حیدر توسط رشیدخان تا سال ۱۵۴۱ زمان حاکم شدنش در کشمیر را در برمی‌گیرد و بین سال‌های۱۵۴۲ تا ۱۵۴۶ تحت تأثیر بابرنامۀ ظهیرالدین محمد بابر با استفاده از منابع معتبر تاریخی همچون تاریخ جهانگشای عطاملک جوینی، جامع التواریخ رشیدالدین فضل‌الله، ظفرنامۀ شرفالدین علی یزدی، تاریخ گزیدۀ حمدالله مستوفی و الوس اربعۀ اولوغ بیک و دیگر منابع معتبر نوشته شده است. 

میرزامحمدحیدر دوغلات از نوشتن این کتاب چند هدف داشته است. هدف اول ثبت تاریخ بازماندگان نسل چنگیزخان است تا از یادها فراموش نشود و سندی کتبی از تاریخ آنان براي آیندگانشان باقی بماند. هدف دوم این است که چون او اعتقاد شدیدی به دین اسلام داشته، علاقه‌مند بود که تاریخ خود را از اولین مسلمان نسل چنگیزی که اثرات بسیار مثبت و پایداری در مسلمان‌شدن بازماندگان مغول ایفا کرده است آغاز کند؛ هدف سوم از نوشتن کتاب بیان زندگی خودِ نویسنده و وابستگان قومی‌اش بود درواقع میرزاحیدر در تمام وقایع تاریخی کتاب حضور غیرمستقیم دارد. هدف چهارم در نوشتن کتاب نمایش زندگی روزمره، رفتار و کردار، عادات و رسوم، قابلیت‌های سلاطین، خان‌ها و یا وابستگان آنها، امیران بنام و تأثیرگذار بر امورات سیاسی و یا افرادی است که به‌گونه‌ای با سلاطین و خان‌ها در رابطه بودند.

تاریخ رشیدی از ۲ دفتر تشکیل شده است، دفتر اول، شامل هفتاد گفتار و دفتر دوم، یک‌صد و هفده گفتار را در برمی‌گیرد. از مجموعه گفتارهاي ۲ دفتر، ۶ گفتار آن، اطلاعات مفیدي دربارۀ تشکیل خانات قزاق و شیوه و آداب رسوم زندگی صحرانشینی قزاق‌ها ارائه شده است که عبارت‌اند از «ذکر مخالفت امرا به ایسان بوغا خان و آنچه در آن ایام واقع شد (گفتار سی و نه دفتر اول) و پنج گفتار دیگر دربارۀ قزاق‌ها در دفتر دوم کتاب رقم خورده است که عناوین آنها چنین است: گفتار اول: «آغاز دفتر ثانی از تاریخ رشیدی و آنچه بعد از سنه تسعمایه به تفاریق در اولوس مغول و ازبک و جغتاي واقع شد» و گفتار بیستم: «رفتن شاهی بیک خان به قزاق و ذکر اختلال کار او» و گفتار سی و سوم: «ذکر خصوصیت احوال قزاق و سلاطین او و سبب آنکه این نام بر ایشان اطلاق رفته و عواقب کار ایشان» و گفتار سی و چهارم: «ذکر وقایع که بعد از محاربه سیوینجک خان روي نمود و رفتن سلطان سعید خان به قزاق پیش قاسم خان» و گفتار هفتاد و سوم: «ذکر رخصت دادن خواجه تاج‌الدین را به‌طرف طرفان و آشتی طاهر خان قزاق ازبک و تقریر آنچه در آن ایام گذشته».

خواندن کتاب تاریخ رشیدی (دفتر اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به علاقه‌مندان به کتاب‌های تاریخی و دوستداران آشنایی با تاریخ ترکان و تاریخ جهان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تاریخ رشیدی (دفتر اول)

«افتتاح تاریخ جهان‌داری و ابتدای ظهور بختیاري را به حمد و ستایش پادشاهی تواند بود که به مقتضای « قل اللهم مالک الملک » ساحت مملکتش از سمت تغییر و زوال محروس و مصون است؛ و عرصه بارگاهش از وصمت انتقال محفوظ و مأمون و «توتی الملک ممن تشاء» و نعت جلال احدیت اوست و «تنرع الملک ممن تشاء » وصف بقاي مملکت او.»

«عظمت کبرایش مبرّا از تنازع مشارك و معارض و جلال جبروتش معرّا از دعوی مخالف و منازع. ملکی که سلاطین روزگار بر درگاه عزتش روی عجز و افتقار بر خاك مذّلت و انکسار نهاده‌اند و خواقین گردون اقتدار بر آستان عتبه الوهیتش دست تضرع و سؤال به تخشّع و ابتهال گشاده.»