کتاب طراحی برنامه درسی

کتاب طراحی برنامه درسی نوشته محسن حاجی‌تبار فیروزجائی و توسط نشر سمت منتشر شده است. این کتاب به‌عنوان منبع اصلی برای دروس مرتبط با طراحی و تدوین برنامه درسی در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری رشته علوم تربیتی و مطالعات برنامه‌ریزی درسی تدوین شده است. نویسنده با رویکردی تحلیلی و جامع، مفاهیم بنیادین، ساختارها، اصول و الگوهای طراحی برنامه درسی را بررسی کرده و تلاش کرده است تا با تکیه‌بر پژوهش‌های علمی و تجارب آموزشی، راهنمایی کاربردی برای دانشجویان، معلمان، برنامه‌ریزان و علاقه‌مندان حوزه آموزش فراهم کند. ساختار کتاب به گونه‌ای است که هم به مبانی نظری و هم به جنبه‌های عملی طراحی برنامه درسی می‌پردازد و با ارائه مثال‌ها، فعالیت‌ها و پرسش‌های تفکر برانگیز، مخاطب را به مشارکت فعال در فرایند یادگیری و طراحی برنامه‌های آموزشی دعوت می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب طراحی برنامه درسی

کتاب طراحی برنامه درسی با تمرکز بر مفاهیم، ساختارها و فرایندهای برنامه‌ریزی آموزشی، به بررسی جامع و مرحله‌به‌مرحله طراحی برنامه‌های درسی می‌پردازد. محسن حاجی‌تبار فیروزجائی در این کتاب، ابتدا به ماهیت و تعاریف متنوع برنامه درسی پرداخته و سپس انواع برنامه‌های درسی (از جمله برنامه‌های صریح، پنهان و پوچ) را معرفی کرده است. ساختار کتاب در هشت فصل تنظیم شده که هر فصل به یکی از جنبه‌های کلیدی طراحی برنامه درسی اختصاص یافته است؛ از شاخص‌های برنامه مطلوب و مبانی فلسفی، روان‌شناختی و جامعه‌شناختی گرفته تا اجزا، عناصر، الگوها و معیارهای سازماندهی برنامه درسی. نویسنده با بهره‌گیری از دیدگاه‌های صاحب‌نظران داخلی و خارجی، تلاش کرده است تا پیچیدگی‌های تصمیم‌گیری، نقش ذی‌نفعان، اهمیت مشارکت و ضرورت بازنگری مستمر در برنامه‌های آموزشی را روشن کند. کتاب طراحی برنامه درسی علاوه‌بر ارائه مباحث نظری، با مثال‌ها و فعالیت‌های عملی، مخاطب را به تحلیل انتقادی و کاربردی برنامه‌های آموزشی تشویق می‌کند و به‌ویژه برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه علوم تربیتی و مطالعات برنامه‌ریزی درسی، منبعی قابل اتکا به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب طراحی برنامه درسی

کتاب طراحی برنامه درسی با هدف تبیین اصول و فرایندهای طراحی برنامه‌های آموزشی، ابتدا به تعریف و تحلیل مفهوم برنامه درسی می‌پردازد و نشان می‌دهد که این مفهوم، فراتر از فهرست دروس یا محتوای آموزشی، شامل مجموعه‌ای از تجربیات، اهداف، ارزش‌ها و فعالیت‌هایی است که یادگیرندگان در محیط آموزشی کسب می‌کنند. نویسنده با اشاره به انواع برنامه‌های درسی (صریح، پنهان، پوچ، اجرایی و تجربه‌شده)، اهمیت توجه به ابعاد غیررسمی و مغفول آموزش را برجسته می‌کند و نقش عوامل شناختی، اجتماعی، فیزیکی و مدیریتی را در شکل‌گیری تجربه یادگیری بررسی می‌کند. در ادامه، شاخص‌های برنامه درسی مطلوب و ویژگی‌های فرایند تدوین آن مطرح می‌شود؛ از جمله ضرورت برنامه‌ریزی نظام‌مند، مشارکت ذی‌نفعان، هدایت متخصصان و پایداری و انعطاف‌پذیری برنامه‌ها. اصول کلیدی طراحی برنامه درسی در دو دسته مرتبط با یادگیرنده (توجه به تفاوت‌های فردی، یادگیری فعال، انگیزه، کاربردی بودن و توسعه مهارت‌های قرن بیست‌ویکم) و جامعه (ارتباط با محیط، فرهنگ، آینده‌نگری و مشارکت) دسته‌بندی شده‌اند. کتاب همچنین به مبانی فلسفی، جامعه‌شناختی و روان‌شناختی طراحی برنامه درسی می‌پردازد و تأثیر دیدگاه‌های مختلف (ایدئالیسم، رئالیسم، پراگماتیسم، اگزیستانسیالیسم و ...)، نظریه‌های یادگیری و ارزش‌های فرهنگی را بر ساختار و محتوای برنامه‌های آموزشی تحلیل می‌کند. اجزا و عناصر برنامه درسی (هدف، محتوا، سنجش، فعالیت‌های یادگیری، روش تدریس و منابع) به‌تفصیل شرح داده شده و الگوهای مختلف طراحی (سیستمی، منطقی، متمرکز، غیرمتمرکز، نتایج‌محور، فرایندمحور و ...) معرفی شده‌اند. در فصل‌های پایانی، معیارهای سازماندهی برنامه درسی (استمرار، توالی، انسجام و تعادل) و نقش چهارچوب‌ها و اسناد راهبردی در تدوین برنامه‌های آموزشی بررسی می‌شود. نویسنده با تأکید بر ضرورت بازنگری و به‌روزرسانی مستمر برنامه‌ها، اهمیت مشارکت معلمان، دانش‌آموزان، والدین و سایر ذی‌نفعان را در موفقیت برنامه‌های درسی برجسته می‌کند. در مجموع، کتاب طراحی برنامه درسی با رویکردی تحلیلی و کاربردی، راهنمایی جامع برای فهم، نقد و تدوین برنامه‌های آموزشی ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب طراحی برنامه درسی را بخوانیم؟

کتاب طراحی برنامه درسی با ارائه رویکردی جامع و تحلیلی، به مخاطب امکان می‌دهد تا با مفاهیم بنیادین، ساختارها و فرایندهای برنامه‌ریزی آموزشی آشنا شود و مهارت‌های لازم برای تحلیل، نقد و تدوین برنامه‌های درسی را کسب کند. یکی از ویژگی‌های شاخص این کتاب، توجه به ابعاد مختلف برنامه درسی (از جمله برنامه‌های پنهان و پوچ) و بررسی نقش عوامل اجتماعی، فرهنگی، روان‌شناختی و مدیریتی در شکل‌گیری تجربه یادگیری است. همچنین، کتاب با ارائه مثال‌ها، فعالیت‌ها و پرسش‌های تفکر برانگیز، مخاطب را به مشارکت فعال در فرایند یادگیری و طراحی برنامه‌های آموزشی تشویق می‌کند. ساختار مرحله‌به‌مرحله و پوشش مباحث نظری و عملی، این اثر را به منبعی مناسب برای دانشجویان، معلمان، برنامه‌ریزان و علاقه‌مندان حوزه آموزش تبدیل کرده است. مطالعه این کتاب به درک بهتر پیچیدگی‌های آموزش، شناخت چالش‌های برنامه‌ریزی درسی و ارتقای کیفیت یادگیری کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران رشته علوم تربیتی، مطالعات برنامه‌ریزی درسی، معلمان، مدیران آموزشی، برنامه‌ریزان و علاقه‌مندان به بهبود کیفیت آموزش و طراحی برنامه‌های آموزشی پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه ارتقای نظام آموزشی، تحلیل انتقادی برنامه‌های درسی یا مشارکت در تدوین و بازنگری برنامه‌های آموزشی را دارند، این کتاب مفید است.