کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی

کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه‌ی جمال الهی نوشته‌ی مرضیه محمدزاده و بتول حاجی غفاری، تلاشی است برای بازخوانی جایگاه زن در قرآن و بازسازی چهره‌ی بانوان اثرگذار تاریخ وحی. نویسندگان در این اثر با رجوع مستقیم به آیات و سپس روایات و تاریخ، زندگی زنانی چون حوّا، ساره، هاجر، ملکه‌ی سبا، مریم (س)، آسیه و دیگر بانوان قرآنی را بررسی کرده‌اند. نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است و متن کتاب بر محور مفاهیمی مانند زوجیّت، خلافت انسان، سعی، عشق و اقتدار سامان یافته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی

کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه‌ی جمال الهی با طرح این گزاره آغاز می‌شود که همه‌ی شخصیت‌های مطرح در قرآن، بُعدی از وجود انسان را نمایندگی می‌کنند و روایت آن‌ها صرفاً قصه‌گویی نیست، بلکه ارائه‌ی الگوهای رفتاری است. نویسندگان در مقدمه، زن را مظهر وجه جمالی پروردگار معرفی کرده‌اند و با تکیه‌بر آیات خلافت انسان، امانت الهی و تعلیم اسماء، بر هم‌ارز بودن زن و مرد در ساحت انسانیت و مسئولیت تأکید کرده‌اند. کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه‌ی جمال الهی در دو فصل تنظیم شده است. فصل اول به هستی‌شناسی وجود زن از نگاه قرآن می‌پردازد؛ از آفرینش بر پایه‌ی حب الهی و امانت‌داری انسان تا بحث نفس واحده، زوجیت، عدالت، تقوا و آیات مربوط به برابری زن و مرد در خطاب‌های قرآنی. در این فصل، آیات متعددی درباره‌ی خلقت، مسئولیت اجتماعی، معیار کرامت و نسبت جنسیت با حقیقت انسان تحلیل شده است. در فصل دوم کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه‌ی جمال الهی، زندگانی بانوان قرآنی با رویکرد «زوجیّت با یک حقیقت» بررسی شده است؛ مانند حوّا (زوجیّت با زوج)، ملکه‌ی سبا/بلقیس (زوجیّت با اقتدار)، ساره (زوجیّت با قیام)، هاجر (زوجیّت با سعی) و زلیخا (زوجیّت با عشق). در هر بخش، ابتدا آیات مربوط به آن بانو خوانده و تفسیر می‌شود، سپس روایات اسلامی، عهد عتیق، عهد جدید و اسرائیلیات مرور و با معیار قرآن نقد می‌شود تا چهره‌ای نزدیک‌تر به متن وحی از این زنان ارائه شود.

خلاصه کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی

نویسندگان در این کتاب، از آفرینش انسان و امانت الهی آغاز می‌کنند و نشان می‌دهند که در منطق قرآن، زن و مرد بر محور «نفس واحده» و معیارهایی چون تقوا، عمل صالح و قیام به قسط سنجیده می‌شوند نه بر اساس جنسیت. سپس مفهوم زوجیّت را از سطح صرفاً همسری فراتر می‌برند و آن را به‌معنای قرین‌شدن انسان با یک حقیقت عالی معنوی توضیح می‌دهند. در ادامه، هر بانوی قرآنی به‌عنوان تجلی یک حقیقت معرفی می‌شود: حوّا به‌عنوان مادر همه‌ی انسان‌ها و همراه آدم در مقام خلافت، ملکه‌ی سبا به‌عنوان نمونه‌ی زن سیاستمدار خردمند، ساره به‌عنوان اهل‌بیت ابراهیم و قائم در کنار او، هاجر به‌عنوان مظهر سعی و توکل در وادی لم‌یزرع و زلیخا به‌عنوان چهره‌ای که از لغزش عشق نفسانی به اعتراف، توبه و شناخت نفس می‌رسد. کتاب در هر مورد، فاصله‌ی تصویر قرآنی این زنان را با روایت‌های تحریف‌شده‌ی تاریخی و اسرائیلیات نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی را بخوانیم؟

این کتاب با تکیه‌بر آیات قرآن، بسیاری از تصویرهای رایج و تحریف‌شده درباره‌ی زن را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد بانوان قرآنی چگونه در متن تاریخ توحید، نقش خلیفه‌اللهی و هدایت‌گر داشته‌اند. خواننده با مفاهیمی مانند زوجیّت، سعی، قیام و اقتدار در قالب زندگی زنان آشنا می‌شود و می‌تواند نسبت خود را با این الگوها بازاندیشی کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان مطالعات قرآنی، پژوهشگران حوزه‌ی زن و خانواده، طلاب و دانشجویان الهیات و کسانی که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی جایگاه زن در متون دینی هستند پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه افرادی که می‌خواهند تصویر بانوان قرآنی را مستقیماً از دل آیات بازخوانی کنند.

بخشی از کتاب تصویر بانوان قرآنی در آینه جمال الهی

«ما بر این باوریم که تمامی شخصیت‌های مطرح در کتاب آسمانی، بُعدی از وجود ما را نمایندگی می‌کند. هدف هرگز قصه‌گویی نیست. بیان داستان و مثال از این شخصیت‌ها، به جهت بیان حقایق و به منظور ایجاد الگوی رفتاری برای مخاطب قرآنی است. ما بر اساس این نگرش، بر آن شدیم تا به‌قدر وسعمان، به این موضوع بپردازیم و حقایق ناب زندگی آنان را بیان نماییم. شخصیت‌هایی چون حوّا، بلقیس، ساره، هاجر، مادر و خواهر موسی، آسیه، دختران شعیب، مادر مریم، مادر یحیی نبی، مریم (س) و فاطمه (س). در فهرست از کلمه زوجیّت درباره این بانوان استفاده شده است. زوجیّت در لغت به معنای قرین گشتن و همراه بودن است و قانون زوجیّت به معنای رابطه میان دو چیز است که براساس برنامه‌ای معین، هدف خاصی را دنبال می‌کند. قانون زوجیّت تنها مربوط به قرابت در جنس نیست و مراتب گوناگونی را در زندگی انسان پوشش می‌دهد و چون انسان موجودی بسیار پیچیده است و ابعاد و مراتب وجودی متفاوتی را داراست، می‌تواند در مسیر رشد و تعالی خود به جایگاهی برسد که با مرتبه‌ای از حقیقتی عالی به زوجیّت در آید و متخلق به آن حقیقت شود و تجلی جلوه‌ای بسیار باشکوه از آن گردد و آن را به‌نمایش بگذارد. در بررسی جایگاه بانوان قرآنی در سیره و روش آنان مراتب وجودی ایشان را به نظاره می‌نشینیم که هرکدام چگونه با به زوجیّت رسیدن با حقایق عالی معنوی و روحانی، خود تجلی آن حقیقت گشتند. لازم به ذکر است که ما هرکدام از بانوان قرآنی را با توجه به حقیقتی که از وجودشان ظهور یافته بود در قالب لفظ (زوجیّت با...) به تصویر کشیدیم. این کتاب در دو فصل به بررسی موضوع زن می‌پردازد: در فصل اول به هستی‌شناسی وجود زن از نگاه قرآن و در فصل دوم به بررسی زندگانی بانوان قرآنی و تطبیق آن با روایات و تاریخ پرداخته شده است.»