کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) نوشته جواد رحمانی و لیلا رحمانی، اثری پژوهشی درباره‌ی گذشته‌ی اجتماعی، فرهنگی و زبانی شهر تاکستان است که نشر گیوا آن را منتشر کرده است. نویسندگان با تکیه‌ بر روایت‌های شفاهی ریش‌سفیدان، کشاورزان، پیشه‌وران و اهالی محلات مختلف، تصویری زنده از تاریخ محلی، ساختار اجتماعی، زبان تاتی، کشاورزی، تقسیم اراضی، قنات‌ها و تجربه‌های جمعی مردم این شهر ارائه داده‌اند. در این جلد، از موقعیت جغرافیایی و اقلیمی و تاریخ سیاسی تاکستان تا سفرنامه‌های اروپایی، اصلاحات ارضی، حضور نیروهای بیگانه و نهادهای آموزشی و فرهنگی محلی بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) اثری است که بر پایه مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی محلی نوشته شده و تلاش کرده لایه‌های مختلف زندگی در این شهر را از دل روایت‌های شفاهی بیرون بکشد. جواد رحمانی و لیلا رحمانی در این کتاب، تاکستان را نه‌فقط به‌ عنوان یک واحد اداری، بلکه به‌ مثابه‌ی زیست‌جهانی با زبان، حافظه‌ی تاریخی و ساختار اجتماعی ویژه ترسیم کرده‌اند. 

در فصل اول کتاب، تاریخچه‌ی شهر با توصیفی از طبیعت، موقعیت جغرافیایی، آب‌وهوا، بادها، منابع آب، مسیرهای ارتباطی، صنایع و معادن، زبان مردم، مشاغل و روند رشد و توسعه‌ی شهری دنبال می‌شود. در ادامه پیشینه‌ی تاریخی و زبانی شهر، نام کهن سیادن، روایت‌های اسطوره‌ای و مردمی درباره‌ی نام و گذشته منطقه، جایگاه تاکستان در دوره‌ی مادها، ساسانیان، هخامنشیان، اشکانیان، صفویان، قاجار و پهلوی و نقش آن در جاده‌ی ابریشم و نبردهای سیاسی بررسی شده است. 

بخش مهمی از بحث جواد رحمانی و لیلا رحمانی به سفرنامه‌های اروپایی مانند فلاندن، ایستویک، ژوبر و کنت دو سرسی اختصاص دارد که تصویر بیرونی از تاکستان دوره‌ی قاجار ارائه می‌دهند. 

در بخش‌های بعدی کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) ساختار زمین‌داری، املاک سلطنتی، نقش مباشر، کدخدا و پاکار، اصلاحات ارضی، شیوه‌ی قرعه‌کشی زمین‌ها، طبقات اجتماعی، زارعان و صاحبان حِرَف و اختلافات مرزی اراضی تشریح شده است. همچنین حضور نیروهای روس و هندی در جنگ جهانی، اجرای طرح‌های سپاه دانش و سپاه ترویج و آبادانی، خانه‌ی فرهنگ روستایی، سازمان پیشاهنگی و شبکه‌ی قنات‌ها به‌ عنوان عناصر مهم در حافظه‌ی جمعی و تحول اجتماعی تاکستان روایت شده‌اند.

خلاصه کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

این کتاب بر محور ثبت و تحلیل روایت‌های شفاهی درباره‌ی شهر تاکستان شکل گرفته است. نویسندگان ابتدا اهمیت فرهنگ عامه، زبان تاتی و میراث نامکتوب را توضیح داده‌اند و سپس با اتکا به گفت‌وگو با ریش‌سفیدان و اهالی، تاریخ محلی را از زاویه‌ای درونی بازسازی کرده‌اند. در کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) از جغرافیا، بادها، منابع آب، قنات‌ها و کشاورزی تا ساختار طبقاتی، نقش مباشر و کدخدا، املاک سلطنتی، اصلاحات ارضی و شیوه‌ی تقسیم زمین‌ها دنبال می‌شود. 

کتاب، پیشینه‌ی نام سیادن، جایگاه شهر در دوره‌های ماد، ساسانی، صفوی و قاجار، حضور در مسیر جاده‌ی ابریشم و روایت سیاحان اروپایی را در کنار تجربه‌های مردم از اشغال نظامی، قحطی، طرح‌های آموزشی و توسعه‌ی روستایی قرار داده است. نتیجه، تصویری چندوجهی از شهری است که هویت آن بر زبان تاتی، باغ‌های انگور و حافظه‌ی تاریخی مشترک استوار است.

چرا باید کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) را بخوانیم؟

این کتاب تصویری جزئی‌نگر از تاریخ، فرهنگ و ساختار اجتماعی تاکستان ارائه می‌دهد که در منابع رسمی کمتر دیده شده است. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند از خلال روایت‌های شفاهی، به درکی نزدیک‌تر از زندگی روزمره، کشاورزی، تقسیم اراضی، زبان تاتی و تجربه‌های جمعی مردم این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی برسد.

خواندن کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) به پژوهشگران تاریخ محلی، دانشجویان علوم اجتماعی، علاقه‌مندان به فرهنگ عامه و زبان‌های ایرانی و کسانی که در حوزه‌ی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، توسعه‌ی روستایی یا مطالعات قزوین و تاکستان فعالیت دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

«شهرستان تاکستان با موقعیتی استراتژیک در غرب استان قزوین، یکی از مهم‌ترین شهرستان‌های این استان از نظر جغرافیایی، اقتصادی و فرهنگی به‌شمار می‌رود. این شهرستان با مساحتی حدود ۲۵۰۰ کیلومتر مربع در شمال‌غربی فلات مرکزی ایران واقع شده و به‌دلیل قرارگیری در مسیر شاهراه ارتباطی غرب به مرکز کشور، دارای اهمیت ترانزیتی قابل توجهی است. تاکستان در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری از مرکز استان (شهر قزوین) واقع شده و از طریق جاده‌های اصلی همچون محور قزوین–همدان (جاده قدیم) و آزادراه قزوین–زنجان، به سایر مناطق کشور از جمله استان‌های زنجان، همدان، آذربایجان شرقی و غربی، کردستان، تهران و مرکزی متصل است. همین ویژگی ارتباطی، این شهرستان را به یکی از نقاط مهم در ترانزیت کالا و جابه‌جایی مسافر در کشور تبدیل کرده است. از لحاظ همسایگی، شهرستان تاکستان از:

شمال و شمال‌شرق: با شهرستان قزوین (مرکز استان قزوین)

شرق: با شهرستان آوج (که خود در جنوب‌غربی استان قزوین واقع است)

جنوب: با شهرستان بوئین‌زهرا

غرب: با شهرستان ابهر از توابع استان زنجان»