کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) نوشته‌ی جواد رحمانی و لیلا رحمانی اثری پژوهشی درباره گذشته‌ی اجتماعی، فرهنگی و زبانی شهر تاکستان است که نشر گیوا آن را منتشر کرده است. نویسندگان با تکیه‌بر روایت‌های شفاهی ریش‌سفیدان، کشاورزان، پیشه‌وران و اهالی محلات مختلف، تصویری زنده از تاریخ محلی، ساختار اجتماعی، زبان تاتی، کشاورزی، تقسیم اراضی، قنات‌ها و تجربه‌های جمعی مردم این شهر ارائه داده‌اند. در این جلد، از موقعیت جغرافیایی و اقلیمی و تاریخ سیاسی تاکستان تا سفرنامه‌های اروپایی، اصلاحات ارضی، حضور نیروهای بیگانه و نهادهای آموزشی و فرهنگی محلی بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) اثری است که بر پایه مردم‌شناسی و جامعه‌شناسی محلی نوشته شده و تلاش کرده است لایه‌های مختلف زندگی در این شهر را از دل روایت‌های شفاهی بیرون بکشد. جواد رحمانی و لیلا رحمانی در این کتاب، تاکستان را نه فقط به‌عنوان یک واحد اداری، بلکه به‌عنوان زیست‌جهانی با زبان، حافظه تاریخی و ساختار اجتماعی ویژه ترسیم کرده‌اند. در کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) ابتدا در دیباچه و پیشگفتار، اهمیت ثبت فرهنگ عامه، سنت‌ها، زبان تاتی و خاطرات نسل‌های قدیمی توضیح داده شده و جایگاه این شهر در مطالعات ایران‌شناسی و فرهنگ بومی روشن شده است. سپس در فصل اول، تاریخچه شهر با توصیفی از طبیعت، موقعیت جغرافیایی، آب‌وهوا، بادها، منابع آب، مسیرهای ارتباطی، صنایع و معادن، زبان مردم، مشاغل و روند رشد و توسعه شهری دنبال می‌شود. در ادامه کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) پیشینه تاریخی و زبانی شهر، نام کهن سیادن، روایت‌های اسطوره‌ای و مردمی درباره نام و گذشته منطقه، جایگاه تاکستان در دوره مادها، ساسانیان، هخامنشیان، اشکانیان، صفویان، قاجار و پهلوی، و نقش آن در جاده ابریشم و نبردهای سیاسی بررسی شده است. بخش مهمی از کتاب به سفرنامه‌های اروپایی مانند فلاندن، ایستویک، ژوبر و کنت دو سرسی اختصاص دارد که تصویر بیرونی از تاکستان دوره قاجار ارائه می‌دهند. در بخش‌های بعدی کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) ساختار زمین‌داری، املاک سلطنتی، نقش مباشر، کدخدا و پاکار، اصلاحات ارضی، شیوه قرعه‌کشی زمین‌ها، طبقات اجتماعی، زارعان و صاحبان حِرَف، و اختلافات مرزی اراضی تشریح شده است. همچنین حضور نیروهای روس و هندی در جنگ جهانی، اجرای طرح‌های سپاه دانش و سپاه ترویج و آبادانی، خانه فرهنگ روستایی، سازمان پیشاهنگی و شبکه قنات‌ها به‌عنوان عناصر مهم در حافظه جمعی و تحول اجتماعی تاکستان روایت شده‌اند.

خلاصه کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

این کتاب بر محور ثبت و تحلیل روایت‌های شفاهی درباره شهر تاکستان شکل گرفته است. نویسندگان ابتدا اهمیت فرهنگ عامه، زبان تاتی و میراث نامکتوب را توضیح داده‌اند و سپس با اتکا به گفت‌وگو با ریش‌سفیدان و اهالی، تاریخ محلی را از زاویه‌ای درونی بازسازی کرده‌اند. در تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) از جغرافیا، بادها، منابع آب، قنات‌ها و کشاورزی تا ساختار طبقاتی، نقش مباشر و کدخدا، املاک سلطنتی، اصلاحات ارضی و شیوه تقسیم زمین‌ها دنبال می‌شود. کتاب، پیشینه نام سیادن، جایگاه شهر در دوره‌های ماد، ساسانی، صفوی و قاجار، حضور در مسیر جاده ابریشم و روایت سیاحان اروپایی را کنار تجربه‌های مردم از اشغال نظامی، قحطی، طرح‌های آموزشی و توسعه روستایی قرار داده است. نتیجه، تصویری چندوجهی از شهری است که هویت آن بر زبان تاتی، باغ‌های انگور و حافظه تاریخی مشترک استوار است.

چرا باید کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول) را بخوانیم؟

این کتاب تصویری جزئی‌نگر از تاریخ، فرهنگ و ساختار اجتماعی تاکستان ارائه می‌دهد که در منابع رسمی کمتر دیده شده است. خواننده با مطالعه آن می‌تواند از خلال روایت‌های شفاهی، به درکی نزدیک‌تر از زندگی روزمره، کشاورزی، تقسیم اراضی، زبان تاتی و تجربه‌های جمعی مردم این شهر در دوره‌های مختلف تاریخی برسد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه این کتاب به پژوهشگران تاریخ محلی، دانشجویان علوم اجتماعی، علاقه‌مندان به فرهنگ عامه و زبان‌های ایرانی، و کسانی که در حوزه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، توسعه روستایی یا مطالعات قزوین و تاکستان فعالیت دارند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب تاریخ شفاهی تاکستان (جلد اول)

«مطالعهٔ ابعاد گوناگون زبان، فرهنگ، ادب و سنت‌های ایران‌زمین، از دوران باستان تا عصر معاصر، همواره یکی از محورهای اساسی در حوزه‌های ایران‌شناسی و زبان‌شناسی بوده است. در این میان، ثبت و شناخت میراث فرهنگی جوامع محلی، به‌ویژه در مناطق کمترشناخته‌شده، از جایگاهی ویژه برخوردار است. باید یادآور شد که میراث فرهنگی، تنها در آثار باستانی و ابنیهٔ تاریخی خلاصه نمی‌شود، بلکه سبک زندگی، آداب، آیین‌ها و سنت‌های مردمی نیز بخشی جدایی‌ناپذیر از این سرمایهٔ معنوی‌اند؛ سرمایه‌ای که با خاموشی نسل‌های پیشین، در معرض نابودی قرار دارد. ازاین‌رو، ثبت و مکتوب‌سازی خاطرات، روایت‌ها و سنت‌های بازمانده، وظیفه‌ای مهم در مسیر صیانت از هویت فرهنگی در برابر فراموشی و استحاله است. این کتاب با عنوان تاریخ شفاهی تاکستان حاصل پژوهشی میدانی و مطالعاتی است که به بررسی ابعاد گوناگون زبان، فرهنگ، تاریخ و ساختار اجتماعی شهر تاکستان می‌پردازد. اثر حاضر به قلم جواد رحمانی و لیلا رحمانی، استاد زبان و ادبیات فارسی، نگاشته شده و بخش عمده‌ای از داده‌های آن از طریق گفت‌وگو با ریش‌سفیدان، افراد مسن و میان‌سالان بومی، به شیوهٔ شفاهی گردآوری شده است. در این اثر، پس از مروری کوتاه بر ویژگی‌های جغرافیایی، طبیعی و تاریخی شهر تاکستان، فرهنگ عامهٔ این دیار در قالب ده فصل مستقل بررسی شده است. فصل نخست، تاریخچهٔ شهر را با تمرکز بر دیدگاه‌های مختلف دربارهٔ نام، قدمت و جایگاه تاریخی آن بیان می‌کند. فصل دوم به موضوع زراعت و ادوات کشاورزی اختصاص دارد و شیوه‌های سنتی کشت، ابزارها و دانش بومی را معرفی می‌کند. فصل سوم به پوشاک و خوراک سنتی می‌پردازد و سبک زندگی روزمرهٔ مردم در گذشته را ترسیم می‌نماید. فصل چهارم، آداب و رسوم دیرینهٔ مردم را بررسی می‌کند و آیین‌هایی چون شب یلدا، نوروز، چهارشنبه‌سوری، مراسم عروسی و سوگواری را روایت می‌کند.»