کتاب مناظره در ادب فارسی

کتاب مناظره در ادب فارسی نوشتهٔ روح الله رحمانی و ویراستهٔ جواد رحمانی است و انتشارات گیوا آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مناظره در ادب فارسی

مناظره واژه‌ای عربی است از ریشة «نَظَرَ» و به معنای دیدن با چشم است و از باب مفاعله است و به معنی مباحثه و با هم نظرکردن یعنیِ فکرکردن در حقیقت و ماهیتِ چیزی است، این شیوه از زمان‌های گذشته در بین همه ملت‌ها رواج داشته است. مناظره یکی از انواع ادبی است که به تقلید از مناظره‌های رسمی مورد نظر ادبا بوده است.

مناظره در واقع تبادل مطالب بین دو یا چند نفر است. این شیوه از نظر فهماندن مطالب به خوانندگان بسیار مورد اقبال عامه بوده است. بیان مطالب به صورت مناظره از لحاظ تربیتی تأثیر بیشتری بر روی افراد دارد. شاعران با استفاده از این فن و روش به ژرفای اندیشه رسوخ کرده و به بیان نظریات خویش پرداخته‌اند. این شیوه به جهت اینکه با خواننده بهتر می‌تواند ارتباط برقرار کند، شایسته است که مدنظر برنامه‌ریزان آموزشی کشور قرار بگیرد.

شاعر در مناظره‌های ادبی به کمک تخیّل بین موجودات مختلفی مناظراتی را ترتیب داده و با استفاده از شیوهٔ غیرمستقیم پیام‌های خود را بیان می‌کند. این موجودات مانند انسان‌ها از مسائل و مشکلات خود سخن می‌گویند که از دید علمای بلاغت این کار در حوزه مجاز و استعاره قابل توضیح است. مناظره در ایران پیش از اسلام نیز رایج بوده به طوری که منظومه درخت آسوریک که مناظرهٔ بین درخت خرما و بز است، از آن دوران به جای مانده است.

شاعران و نویسندگان با استفاده از نبوغ خود از این شیوه استفاده نموده و به صورت پنهانی افکار خود را بیان نموده‌اند که در میان همه شاعران، پروین اعتصامی سرآمد همه شاعران است. مناظره در واقع یکی از شیوه‌های مهمی است برای پرورش فکر و قوه ناطقه و تقویت نیروی اراده و ایمان که به اشکال مختلف در دوره‌های زمانی مورد توجه بوده است.

کاربرد این شیوه و اسلوب در بیان مسائل اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، اخلاقی و... و ارائه راهکارهای پسندیده در جامعه انسانی، باعث رشد و پیشرفت در زمینه‌های مختلف می‌شود و در مسائل آموزشی به جهت تقویت نیروی ناطقه باعث می‌شود تا مطالب در ذهن افراد، خوب جا بگیرد.

در کتاب مناظره در ادب فارسی نمونه‌های والای ادبیات فارسی به لحاظ استفاده از این شیوه مورد بررسی قرار گرفته است. این اثر در پنج فصل تدوین و تألیف شده است. در هر فصل به طور جداگانه به مبحث خاصی پرداخته شده است و توسط روح الله رحمانی، استاد ادبیات و زبان فارسی به نگارش در آمده است. ابتدا در فصل اول معنای لغوی و اصطلاحی را با توجه به منابع و فرهنگ‌های مختلف نقل کرده‌ و با توجه به مشاهده منابع مختلف به این نتیجه رسیده که در باب معنای لغوی و اصطلاحی مناظره در بین ادبا اختلاف‌نظر وجود دارد. در فصل دوم تاریخچه مناظره در شعر و نثر بیان شده و اولین نمونه‌های مناظره در شعر و نثر فارسی نقل شده و به این نتیجه رسیده که از مناظره در نثر نیز پا به پای شعر اما کمتر از شعر در آثار بزرگان ادب فارسی استفاده شده است. در فصل سوم مناظره‌ها از نظر شکل و ساختار بررسی شده است، یعنی مناظره‌ها از نظر قالب، طرفین مناظره‌ها و محتوا تقسیم‌بندی شده است. در فصل چهارم نمونه‌های والای مناظره‌ها که از آثار برخی بزرگان ادب فارسی استخراج شده به ترتیب سبک‌های مختلف ادب فارسی ذکر شده است. در فصل پنجم نگاهی اجمالی به مفهوم مناظره شده است.

خواندن کتاب مناظره در ادب فارسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران هنر و مهارت مناظره پیشنهاد می‌کنیم.