کتاب جنگ های ترکیبی آمریکا

کتاب جنگ‌های ترکیبی آمریکا نوشته‌ی حسین مرتضی و ترجمه‌ی کریم شنی، اثری تحلیلی درباره‌ی سازوکارهای نوین قدرت‌ورزی ایالات متحده در جهان امروز است که نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نویسنده که سال‌ها به‌عنوان خبرنگار میدانی و تحلیلگر سیاسی در لبنان، عراق، سوریه و دیگر نقاط حساس منطقه حضور داشته، در این کتاب تجربه‌ی میدانی خود را با مطالعه‌ی گسترده‌ی متون اندیشکده‌ها، گزارش‌های تخصصی و داده‌های اقتصادی و رسانه‌ای پیوند داده است. محور اصلی اثر، مفهوم «جنگ ترکیبی» است؛ یعنی نوعی مواجهه‌ی چندلایه که در آن جنگ نظامی تنها یکی از اجزاست و در کنار آن، تحریم اقتصادی، عملیات مالی، جنگ رسانه‌ای، جنگ شناختی، مداخله در انتخابات، تحریک شکاف‌های قومی و مذهبی، تهاجم فرهنگی، مهندسی افکار عمومی و شبکه‌ای از ابزارهای حقوقی، اطلاعاتی و تروریستی به‌کار گرفته می‌شود. کتاب، ضمن معرفی این مفهوم، به‌طور خاص بر نقش ساختار مالی و شرکتی آمریکا، تحریم‌ها علیه روسیه، ایران و دیگر کشورها، و پیوند این تحریم‌ها با شبکه‌ی شرکت‌های سرمایه‌گذاری غول‌آسا تمرکز کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنگ های ترکیبی آمریکا

کتاب جنگ‌های ترکیبی آمریکا با تمرکز بر مفهوم «جنگ ترکیبی» تلاش کرده است تصویری منسجم از شیوه‌ی جدید اعمال قدرت ایالات متحده ارائه کند؛ شیوه‌ای که در آن، مرز میان جنگ و صلح، جبهه و پشت‌جبهه، و نظامی و غیرنظامی به‌تدریج محو شده است. حسین مرتضی در مقدمه‌ی خود، ریشه‌ی توجهش به این حوزه را در آشنایی با نوشته‌های خضر عوارکه و پیگیری مقالاتی درباره‌ی انقلاب‌های رنگی و جنگ‌های نامتعارف توضیح داده است. او جنگ ترکیبی را نه صرفاً ترکیب چند ابزار، بلکه شبکه‌ای از لایه‌های درهم‌تنیده می‌داند که مانند دایره‌ها و مکعب‌های نامرئی، بر اقتصاد، رسانه، فرهنگ، سیاست و امنیت کشور هدف فشار وارد می‌کنند. در مقدمه‌ی مترجم، جایگاه این اصطلاح در فضای رسانه‌ای ایران و پیوند آن با رخدادهایی مانند اغتشاشات مربوط به کشف حجاب توضیح داده شده و سپس، زندگی حرفه‌ای نویسنده به‌عنوان خبرنگار جنگی در عراق، لبنان و سوریه مرور شده است تا روشن شود که تحلیل‌های کتاب، بر تجربه‌ی میدانی طولانی و مواجهه‌ی مستقیم با جنگ‌های جدید استوار است. در ادامه، سخن ناشر عرب، اهمیت کتاب را در پیوند میان پژوهش نظری و مشاهده‌ی میدانی برجسته کرده و از آن به‌عنوان تلاشی برای افشای پشت‌صحنه‌ی جنگ‌های ترکیبی آمریکا یاد کرده است. کتاب جنگ‌های ترکیبی آمریکا در فصل اول خود، جنگ و تحریم‌های اقتصادی آمریکا را به‌عنوان اصلی‌ترین سلاح این نوع جنگ معرفی کرده است. ساختار کتاب، بر پایه‌ی فصل‌ها و زیربخش‌های تحلیلی تنظیم شده و در همین فصل نخست، سه محور اصلی تشریح شده است: نقش شرکت‌های فراقاره‌ای آمریکایی در تحریم اقتصادی، تحریم‌ها و ممنوعیت‌های غرب علیه روسیه به‌عنوان نمونه‌ی عملی جنگ ترکیبی، و سپس تبیین جایگاه جنگ اقتصادی در راهبرد کلی ایالات متحده. در بخش مربوط به شرکت‌ها، سه غول مالی بلک‌استون، ونگارد و استیت استریت کورپوریشن به‌تفصیل معرفی شده‌اند؛ از تاریخ تأسیس، نوع فعالیت و حجم دارایی‌های تحت مدیریت تا شبکه‌ی مالکیت متقاطع، نفوذ آن‌ها در صنایع مختلف، حضورشان در رسانه‌های بزرگ و نقش سامانه‌هایی مانند «علاءالدین» در مدیریت ریسک و شکل‌دهی به بازارهای جهانی. در ادامه‌ی همین فصل، تحریم‌های گسترده‌ی غرب علیه روسیه پس از بحران اوکراین، با جزئیات فراوان، از فهرست اشخاص و نهادهای تحریم‌شده تا اثرات ادعایی بر روبل، بازار سهام، انرژی، غلات و زنجیره‌ی تأمین جهانی بررسی شده است. سپس، نویسنده این تحریم‌ها را در کنار جنبش تحریم رژیم صهیونیستی (BDS) قرار داده و شباهت‌ها و تفاوت‌های دو الگوی تحریم را از منظر دامنه، عمق و واکنش‌های سیاسی و حقوقی تحلیل کرده است. در پایان فصل، جایگاه جنگ اقتصادی در راهبرد کلی آمریکا، از تحریم ایران و عراق تا فشار بر چین، در قالب نمونه‌های متعدد و ارجاع به گزارش‌ها و تحلیل‌های اندیشکده‌ها و رسانه‌های بین‌المللی توضیح داده شده است.

خلاصه کتاب جنگ های ترکیبی آمریکا

در کتاب جنگ‌های ترکیبی آمریکا، نویسنده ابتدا مفهوم جنگ ترکیبی را تعریف می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه قدرت‌های بزرگ، به‌ویژه ایالات متحده، از ترکیب ابزارهای نظامی، اقتصادی، رسانه‌ای، حقوقی، اطلاعاتی و فرهنگی برای اعمال فشار بر کشورها استفاده می‌کنند. او تأکید کرده است که در شکل جدید این جنگ، همه‌ی ظرفیت‌ها در یک بازه‌ی زمانی مشخص، با برنامه‌ریزی دقیق و هدف‌گذاری درازمدت و فرسایشی به‌کار گرفته می‌شوند؛ به‌گونه‌ای که جامعه‌ی هدف، هم‌زمان در چند جبهه دچار فرسودگی و سردرگمی شود. مرتضی، با تکیه بر تجربه‌ی خود در پوشش جنگ سوریه، توضیح می‌دهد که چگونه روایت رسانه‌ای، درک مردم از ماهیت درگیری را تغییر می‌دهد و چگونه نمایش گزینشی تصاویر و اخبار، می‌تواند ارتش یک کشور را از نیروی مدافع به نیروی متهم به کشتار غیرنظامیان تبدیل کند یا برعکس، حضور جنگجویان خارجی و شبکه‌ی پشتیبانی آن‌ها را آشکار سازد. در فصل اول، جنگ اقتصادی به‌عنوان یکی از ابعاد اصلی جنگ ترکیبی بررسی شده است. نویسنده، ابتدا روشن می‌کند که منظور از «آمریکا» در متن، شبکه‌ای از صاحبان قدرت اقتصادی و سیاسی است که از آغاز شکل‌گیری این کشور، دولت را در جهت منافع خود هدایت کرده‌اند. سپس، سه شرکت بلک‌استون، استیت استریت و ونگارد معرفی می‌شوند؛ شرکت‌هایی که با مدیریت تریلیون‌ها دلار دارایی، در صندوق‌های بازنشستگی، صندوق‌های ثروت دولتی، بانک‌های مرکزی، صندوق‌های مشترک و ETFها حضور دارند و در صنایع متنوعی از انرژی، کشاورزی، فناوری، رسانه، تسلیحات، حمل‌ونقل، مواد غذایی و حتی سرگرمی و پورنوگرافی سهام‌دار عمده محسوب می‌شوند. کتاب نشان می‌دهد که چگونه تمرکز مالکیت در دست این مدیران دارایی، امکان تأثیرگذاری بر سیاست شرکت‌ها، قیمت‌ها، دستمزدها، محیط زیست و حتی جهت‌گیری‌های سیاسی را فراهم کرده است و چگونه الگوریتم‌هایی مانند «علاءالدین» در بلک‌راک، به‌عنوان سامانه‌ی عصبی بازارهای مالی، در تصمیم‌گیری‌های کلان نقش دارند. در ادامه، تحریم‌های غرب علیه روسیه پس از بحران اوکراین، به‌عنوان نمونه‌ی عینی جنگ ترکیبی اقتصادی تشریح شده است. نویسنده، فهرست گسترده‌ی افراد، بانک‌ها، شرکت‌های انرژی، صنایع دفاعی، خطوط لوله، بنادر، راه‌آهن و دیگر نهادهای روسی را که هدف تحریم قرار گرفته‌اند، مرور می‌کند و سپس به تحلیل پیامدهای این تحریم‌ها بر روبل، بازار سهام، تورم، خروج سرمایه و پایه‌ی صنعتی روسیه می‌پردازد. در کنار این، به تلاش روسیه برای کاهش اثر تحریم‌ها از طریق چرخش به‌سوی شرق، تعمیق روابط با چین، استفاده از سامانه‌های پرداخت جایگزین سوئیفت، قراردادهای انرژی مبتنی بر یوان و دریافت وام از مؤسسات مالی چینی اشاره شده است. کتاب، با نقل دیدگاه‌های مختلف پژوهشگران و اندیشکده‌ها، این پرسش را مطرح کرده است که تحریم‌ها تا چه حد می‌توانند رفتار یک قدرت بزرگ را تغییر دهند و تا چه اندازه، به تضعیف خود تحریم‌کنندگان، تشویق جایگزین‌های دلاری و تقویت روندهای چندقطبی‌شدن نظام مالی جهانی منجر می‌شوند. بخش دیگری از کتاب، به مقایسه‌ی تحریم‌های روسیه با جنبش تحریم رژیم صهیونیستی (BDS) اختصاص دارد. در این مقایسه، دامنه‌ی تحریم‌ها، حوزه‌های هدف (اقتصادی، فرهنگی، دانشگاهی، ورزشی)، واکنش دولت‌ها و پارلمان‌ها، و اتهاماتی مانند یهودی‌ستیزی یا استاندارد دوگانه بررسی شده است. نویسنده، با نقل گزارش‌ها و مواضع رسانه‌هایی مانند گاردین، پولیتیکو و دیگر منابع، نشان می‌دهد که چگونه تحریم روسیه در غرب مشروع و حتی ضروری معرفی شده، درحالی‌که تلاش‌ها برای تحریم رژیم صهیونیستی با محدودیت‌های قانونی و سیاسی گسترده روبه‌رو شده است. در پایان فصل، جایگاه جنگ اقتصادی در راهبرد کلی آمریکا، از تحریم ایران، عراق و کره‌ی شمالی تا فشار بر چین در حوزه‌ی تجارت، مالکیت معنوی، فناوری‌های نو و شرکت‌هایی مانند هواوی و ZTE، در قالب یک تصویر کلی از «جنگ جهانی ترکیبی» ترسیم شده است؛ جنگی که در آن، ایالات متحده تلاش می‌کند با استفاده از برتری مالی، فناوری و شبکه‌ی اندیشکده‌ها و نهادهای بین‌المللی، روند گذار به نظم چندقطبی را کند یا منحرف کند.

چرا باید کتاب جنگ های ترکیبی آمریکا را بخوانیم؟

خواندن جنگ‌های ترکیبی آمریکا امکان آشنایی عمیق با پشت‌صحنه‌ی تحریم‌ها، جنگ‌های مالی و رسانه‌ای را فراهم می‌کند؛ پشت‌صحنه‌ای که در خبرهای روزمره، معمولاً تنها نتایج ظاهری آن دیده می‌شود. این کتاب نشان می‌دهد که تحریم اقتصادی، صرفاً یک تصمیم سیاسی مقطعی نیست، بلکه بر شبکه‌ای از شرکت‌های سرمایه‌گذاری، بانک‌ها، صندوق‌ها، سامانه‌های پرداخت و الگوریتم‌های پیچیده تکیه دارد که در سطح جهانی عمل می‌کنند. آشنایی با ساختار و نفوذ شرکت‌هایی مانند بلک‌استون، ونگارد و استیت استریت، درک تازه‌ای از این واقعیت به‌دست می‌دهد که چگونه چند بازیگر مالی می‌توانند بر قیمت غذا، انرژی، مسکن، رسانه و حتی روایت‌های خبری اثر بگذارند. این کتاب، علاوه‌بر تحلیل ساختار قدرت اقتصادی، نمونه‌های عینی جنگ ترکیبی را در پرونده‌هایی مانند روسیه، ایران، عراق، چین و رژیم صهیونیستی دنبال کرده است؛ به‌گونه‌ای که خواننده می‌تواند پیوند میان تصمیم‌های سیاسی، تحریم‌ها، جنگ‌های میدانی و تغییرات اقتصادی و اجتماعی را در یک قاب واحد ببیند. استفاده‌ی گسترده از گزارش‌ها، آمارها و تحلیل‌های اندیشکده‌ها و رسانه‌های بین‌المللی، متن را به منبعی غنی برای پیگیری استدلال‌ها و جست‌وجوی بیشتر تبدیل کرده است. از سوی دیگر، حضور تجربه‌ی میدانی نویسنده در جنگ‌های منطقه، به تحلیل‌ها بُعد عینی داده و نشان داده است که جنگ ترکیبی چگونه در سطح زندگی روزمره‌ی مردم، ادراک عمومی و روحیه‌ی جوامع اثر می‌گذارد. برای کسانی که به‌دنبال فهم سازوکارهای قدرت در جهان امروز، فراتر از سطح شعارها و تیترها هستند، این کتاب تصویری نسبتاً جامع از یک الگوی مهم مواجهه‌ی آمریکا با رقبای خود ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی جنگ‌های ترکیبی آمریکا به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، مطالعات امنیتی و اقتصاد سیاسی پیشنهاد می‌شود. همچنین به فعالان رسانه‌ای، تحلیلگران مسائل منطقه، علاقه‌مندان به موضوع تحریم‌ها و جنگ اقتصادی، و کسانی که در پی فهم عمیق‌تری از نقش شرکت‌های مالی و رسانه‌های بزرگ در سیاست جهانی هستند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب جنگ های ترکیبی آمریکا

«در طول ده قرن گذشته، ممالک جهان اسلام که در حال حاضر، مجموعاً جهان سوم نامیده می‌شود، به‌طور خاص، در معرض جنگ‌های پیاپی قدرت‌های بزرگ قرار گرفته است. وجه اشتراک همهٔ این قدرت‌ها نیز که حملاتشان تا به امروز هم ادامه دارد، خوی تجاوز و جنگ‌افروزی است؛ به‌طوری‌که تمام ظلم‌هایی که علیه بشریت صورت می‌گیرد، از دل آن‌ها زاده شده است. با پیشرفت نیروی محور مقاومت و پیروزی‌های متعدد آن که صدها سال آرزوی تمام مسلمانان و همهٔ مستضعفان جهان بود، نیروهای متجاوز و جنگ‌افروز نیز روش‌های خود را متناسب با توسعهٔ روش‌های جبههٔ مقاومت، توسعه دادند. اقدامات جنگی اخیرِ این متجاوزان علیه مردم ما، نه با استفاده از سلاح نظامی کُشنده است و نه به شیوهٔ جنگ‌های متعارف؛ بلکه نبردی است که اصطلاحاً «جنگ‌های ترکیبی» نامیده می‌شود که پیچیده‌تر است؛ البته نه به‌صورت یک ترکیب «هَجینه» (دورگه/ پیوندی)؛ بلکه با ابعاد بسیار بیشتر و پرتعدادتر؛ یعنی متشکل از چندین لایهٔ پیچیده؛ شدت عمل بسیار بیشتری هم دارد؛ بنابراین، به‌درستی آن را باید جنگ ترکیبی بنامیم؛ زیرا از لایه‌های متقاطعِ درهم‌تنیدهٔ زیادی، مانند دایره‌ها و مکعب‌های نامرئی که افراد ناآشنا و حتی ناظران و متخصصان، نمی‌توانند آن‌ها را به‌وضوح ببینند، تشکیل شده است. و از آنجا که این تجاوز همه‌جانبه، جز با بازوهایی که باید ذهن عموم مسلمانان و مستضعفان جهان، آن را به حرکت درآورد، شکست نمی‌خورد، این تلاش کوچک را که قطره‌ای از دریاست، تقدیم می‌کنیم تا افراد بیشتری با پروراندن مطالب آن، این آگاهی را نسبت به روش‌های دشمن گسترش دهند تا بتوانیم روش‌های ترکیبی‌تر و پیچیده‌تری از مقاومت را از ذهن‌هایی که در عشق به آزادی می‌سوزند، تولید و استخراج کنیم؛ شیوه‌هایی که خود مردم، مانند فرماندهان واقعی ابداع و مانند مبارزان باتجربهٔ مقاومت اجرا کنند تا بتوانیم با دفع تهاجم متجاوزان و ممانعت از تصرف اراده، ذهن فرزندان، سرزمین و کشورمان، متجاوزان را شکست دهیم.»