کتاب زنان کربلا

کتاب زنان کربلا نوشته‌ی کامران اسکات آقایی و با ترجمه‌ی پرستو نیکنام، اثری پژوهشی در حوزه‌ی مطالعات اجتماعی و فرهنگی تشیع است که نشر آرما آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی نقش و جایگاه زنان در واقعه‌ی کربلا و آیین‌های مرتبط با آن در جوامع شیعی می‌پردازد و تلاش می‌کند با نگاهی جامعه‌شناسانه و انسان‌شناسانه، ابعاد نمادین و آیینی حضور زنان را در این رخداد تاریخی و پیامدهای آن واکاوی کند. نویسنده با بهره‌گیری از منابع تاریخی، مردم‌نگاری و تحلیل‌های فرهنگی، نقش زنان را نه‌تنها در واقعه‌ی عاشورا بلکه در شکل‌گیری و تداوم آیین‌های سوگواری، تعزیه و بازنمایی‌های هنری و اجتماعی بررسی کرده است. کتاب زنان کربلا در دو بخش اصلی به ایران و جهان عرب، آسیای جنوبی و ایالات متحده می‌پردازد و با رویکردی تطبیقی، تفاوت‌ها و شباهت‌های نقش زنان در آیین‌های شیعی را در مناطق مختلف نشان می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب زنان کربلا

کتاب زنان کربلا با تمرکز بر نقش زنان در واقعه‌ی کربلا و آیین‌های شیعی، اثری چندوجهی است که توسط کامران اسکات آقایی نگاشته شده است. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از مقالات و پژوهش‌های میدانی، به بررسی ابعاد مختلف حضور و بازنمایی زنان در فرهنگ و مناسک شیعی می‌پردازد. ساختار کتاب به دو بخش اصلی تقسیم شده است: بخش نخست به ایران و تحولات آیین‌های شیعی در این سرزمین اختصاص دارد و بخش دوم به جوامع شیعی در جهان عرب، آسیای جنوبی و مهاجران در ایالات متحده می‌پردازد. هر فصل توسط پژوهشگری متخصص نگاشته شده و موضوعاتی چون تعزیه، مجالس سوگواری زنانه، شمایل‌نگاری زنان کربلا، نقش زنان در آیین‌های مذهبی و بازنمایی‌های هنری و ادبی را در بسترهای مختلف فرهنگی و تاریخی بررسی می‌کند. کتاب زنان کربلا با رویکردی تطبیقی و تحلیلی، نشان می‌دهد که چگونه زنان در آیین‌های شیعی همزمان نقش‌هایی فعال، الگوساز و گاه محدودکننده داشته‌اند و این نقش‌ها در گذر زمان و در جوامع مختلف دستخوش تغییر شده‌اند.

خلاصه کتاب زنان کربلا

کتاب زنان کربلا با نگاهی تحلیلی و تطبیقی، به بررسی نقش زنان در واقعه‌ی کربلا و آیین‌های مرتبط با آن در جوامع شیعی می‌پردازد. نویسنده ابتدا زمینه‌ی تاریخی شکل‌گیری تشیع و واقعه‌ی کربلا را شرح می‌دهد و سپس به این نکته اشاره می‌کند که روایت‌های تاریخی و آیینی، اغلب بر نقش مردان تأکید کرده‌اند و حضور زنان را به حاشیه رانده‌اند. با این حال، تحلیل دقیق‌تر روایت‌ها و آیین‌ها نشان می‌دهد که زنان نه‌تنها در حواشی واقعه بلکه در متن آن و در تداوم و بازنمایی آن نقش کلیدی داشته‌اند. در بخش ایران، کتاب به آیین تعزیه و نقش زنان در آن می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه زنان هم به‌عنوان شرکت‌کننده و هم به‌عنوان موضوع بازنمایی در این آیین‌ها حضور داشته‌اند. فصل‌هایی به بررسی مجالس سوگواری زنانه، بازنمایی زنان در مرثیه‌ها و نوحه‌ها، و شمایل‌نگاری زنان کربلا در هنرهای بصری اختصاص یافته است. در بخش دوم، کتاب به جوامع شیعی در پاکستان، هند، عراق، لبنان و مهاجران در آمریکا می‌پردازد و تفاوت‌ها و شباهت‌های نقش زنان در آیین‌های مذهبی این مناطق را بررسی می‌کند. پژوهشگران مختلف با رویکردهای مردم‌نگارانه و تحلیلی، نشان داده‌اند که زنان در آیین‌های شیعی، هم به‌عنوان الگویی برای رفتارهای مطلوب اجتماعی و هم به‌عنوان عاملان فعال در مناسک و تحولات اجتماعی نقش داشته‌اند. کتاب همچنین به چالش‌های جنسیتی، محدودیت‌ها و فرصت‌هایی که آیین‌ها برای زنان فراهم کرده‌اند، اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این مناسک می‌توانند همزمان ابزاری برای محدودسازی و ارتقای جایگاه زنان باشند.

چرا باید کتاب زنان کربلا را بخوانیم؟

کتاب زنان کربلا اثری است که با رویکردی پژوهشی و تحلیلی، ابعاد کمتر دیده‌شده‌ی نقش زنان در فرهنگ و آیین‌های شیعی را بررسی کرده است. این کتاب با گردآوری پژوهش‌هایی از مناطق مختلف و ارائه‌ی نمونه‌های تاریخی، مردم‌نگارانه و هنری، تصویری چندلایه از حضور زنان در مناسک مذهبی و اجتماعی ارائه می‌دهد. یکی از ویژگی‌های شاخص این اثر، توجه به تفاوت‌های فرهنگی و تاریخی در جوامع شیعی و بررسی تطبیقی نقش زنان در ایران، عراق، پاکستان، هند و مهاجران در غرب است. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند با لایه‌های پنهان و آشکار مناسبات جنسیتی، بازنمایی‌های هنری و ادبی و تحولات اجتماعی مرتبط با زنان در آیین‌های شیعی آشنا شود و درک عمیق‌تری از پیوند دین، فرهنگ و جنسیت در جوامع شیعی به دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب زنان کربلا به پژوهشگران حوزه‌ی مطالعات دینی، جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی، مطالعات زنان و تاریخ فرهنگی پیشنهاد می‌شود. همچنین به علاقه‌مندان به آیین‌های مذهبی، مناسک سوگواری و کسانی که دغدغه‌ی فهم نقش زنان در تحولات اجتماعی و فرهنگی دارند، توصیه می‌شود.