کتاب ظهور اسلام

کتاب ظهور اسلام (The Rise of Islam) اثر وستا سرخوش کرتیس و سارا استوارت، ترجمه خسرو خواجه نوری و پژوهش و تحلیلی درباره‌ی یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ ایران است. این کتاب جلد چهارم از مجموعه‌ی اندیشه‌ی ایرانی به شمار می‌آید که انتشارات امیرکبیر آن را منتشر کرده است. مجموعه‌ی یادشده با همکاری گروهی از پژوهشگران برجسته، تاریخ و فرهنگ ایران را از دوران باستان تا اوایل قاجار بررسی می‌کند. اثر حاضر به‌طور خاص به دوران گذار ایران از عصر ساسانی به دوره‌ی اسلامی می‌پردازد و تأثیرات عمیق ورود اسلام بر ساختارهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی ایران را واکاوی می‌کند. این اثر با گردآوری مقالاتی از محققان نام‌آشنا، تصویری از تحولات ایران در قرون نخست اسلامی ارائه و به پرسش‌هایی درباره‌ی هویت ایرانی، زبان فارسی و بقای عناصر فرهنگی ایران پس از فتح عرب‌ها پاسخ می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ظهور اسلام اثر وستا سرخوش کرتیس و سارا استوارت

کتاب ظهور اسلام اثر وستا سرخوش کرتیس و سارا استوارت به بررسی تحولات بنیادین ایران در آستانه و پس از ورود اسلام می‌پردازد. این کتاب بخشی از مجموعه‌ی اندیشه‌ی ایرانی است که با هدف بازشناسی اندیشه و فرهنگ ایران در بستر تاریخ، توسط جمعی از پژوهشگران بین‌المللی تدوین شده است. کتاب حاضر بر پایه‌ی هفت مقاله از محققان برجسته شکل گرفته است که هر یک از زاویه‌ای متفاوت به موضوع گذار ایران از عصر ساسانی به دوره‌ی اسلامی نگاه کرده‌اند.

موضوعات مطرح‌شده در کتاب ظهور اسلام از تحلیل دلایل فروپاشی ساسانیان و پیروزی اعراب مسلمان تا بررسی چگونگی حفظ زبان فارسی و هویت ایرانی در دوران سلطه‌ی عرب‌ها را در بر می‌گیرد. همچنین این کتاب به نقش نخبگان ایرانی، استمرار سنت‌های اداری و فرهنگی، تحولات اقتصادی و اجتماعی و تأثیرات متقابل فرهنگ ایرانی و اسلامی پرداخته است. مقالات کتاب حاضر ایران را در کنار دیگر سرزمین‌های فتح‌شده توسط مسلمانان قرار می‌دهد و دلایل ماندگاری هویت ایرانی را در مقایسه با سرزمین‌هایی چون مصر و سوریه بررسی می‌کند. این اثر علاوه‌بر تاریخ سیاسی به ابعاد هنری، ادبی، مذهبی و علمی ایران در قرن‌های نخست اسلامی توجه کرده و تصویری جامع از این دوره‌ی پرتلاطم ارائه داده است.

مقدمه‌ی کتاب ظهور اسلام به قلم وستا سرخوش و سارا استوارت نوشته شده است. هفت مقاله‌ی حاضر در این اثر نوشته‌ی نویسنده‌های مختلف است؛ احسان یارشاطر (دانشگاه کلمبیا)، هیو کندی (مدرسه‌ی مطالعات شرقی و آفریقایی، دانشگاه لندن)، کیلفورد، ادموند باسورث (مدرس بازنشسته‌ی دانشگاه منچستر)، ریچارد بولیت (پروفسور تاریخ خاورمیانه، دانشگاه کلمبیا)، لوتس ریشتر‌ـ‌برنبورگ (دانشگاه ابرهارد‌ـ‌کارلس، توبینگن)، جمیز راسل (دانشگاه هاروارد، کمبریج، مساچوست) و رابرت هیلن براند (دانشگاه ادینبرو).

خلاصه کتاب ظهور اسلام

نویسندگان ابتدا به تحلیل دلایل فروپاشی امپراتوری ساسانی و زمینه‌های اجتماعی و سیاسی آن اشاره کرده‌اند. در ادامه روند فتح ایران توسط اعراب مسلمان و پیامدهای آن بر ساختارهای دینی، زبانی و فرهنگی ایران‌زمین بررسی شده است. یکی از محورهای اصلی کتاب پرسش از چرایی حفظ زبان پارسی و هویت ایرانی در شرایطی است که بسیاری از سرزمین‌های فتح‌شده، هویت و زبان بومی خود را از دست دادند.

نقش نخبگان ایرانی، استمرار سنت‌های اداری و فرهنگی و سازگاری تدریجی با دین جدید ازجمله عواملی است که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است. کتاب همچنین به ظهور سلسله‌های ایرانی در دوره‌ی اسلامی، شکوفایی زبان و ادبیات فارسی و تأثیر فرهنگ ایرانی بر حکومت‌های بعدی می‌پردازد و تحولات اقتصادی و اجتماعی مانند رشد کشت پنبه و نقش طبقه‌ی روحانیون و انتقال دانش و علوم ایرانی به جهان اسلام و اروپا را بررسی می‌کند.

کتاب ظهور اسلام تصویری از پایداری و تحول هویت ایرانی در بستر تحولات سیاسی و دینی قرن‌های نخستین اسلامی ارائه داده است.

چرا باید کتاب ظهور اسلام را بخوانیم؟

کتاب ظهور اسلام فرصتی برای شناخت عمیق‌تر یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخ ایران فراهم می‌کند. این مجموعه مقاله به روایت رویدادهای تاریخی بسنده نکرده و با تحلیل‌های تطبیقی و مقایسه‌ای، دلایل ماندگاری هویت ایرانی و زبان فارسی را در مواجهه با تحولات سیاسی و دینی بررسی کرده است. خواننده‌ی این کتاب با دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی پیوند میان فرهنگ ایرانی و اسلام، نقش نخبگان و ساختارهای اجتماعی و چگونگی شکل‌گیری ایران اسلامی آشنا می‌شود. همچنین این کتاب با پرداختن به ابعاد هنری، ادبی و علمی این دوره، تصویری جامع از ایران پس از ورود اسلام ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب ظهور اسلام را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این مجموعه مقاله به پژوهشگران و دانشجویان تاریخ ایران، علاقه‌مندان به مطالعات فرهنگی و تمدنی و کسانی که دغدغه‌ی شناخت ریشه‌های هویت ایرانی در دوره‌ی اسلامی را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین پژوهش حاضر برای افرادی که به‌دنبال درک تحولات اجتماعی، زبانی و دینی ایران در قرن‌های نخستین اسلامی هستند، مناسب است.

درباره وستا سرخوش کرتیس

وستا سرخوش کرتیس (Vesta Sarkhosh Curtis) پژوهشگر و متخصص برجسته‌ی سکه‌شناسی و باستان‌شناسی خاورمیانه است که در سال ۱۹۵۱ میلادی در تهران به دنیا آمد. او بعدها به یکی از چهره‌های مهم در مطالعات ایران باستان و امپراتوری‌های اشکانی و ساسانی تبدیل شد. تحصیلات دانشگاهی خود را در آلمان و بریتانیا ادامه داد و مدرک کارشناسی‌ارشد خود را در رشته‌ی باستان‌شناسی خاور نزدیک و زبان‌های باستانی ایرانی از دانشگاه گوتینگن در آلمان دریافت کرد و سپس در کالج دانشگاهی لندن دکترای خود را با موضوع هنر اشکانی به پایان رساند.

مسیر حرفه‌ای این نویسنده با فعالیت‌های علمی و مدیریتی متعدد در حوزه‌ی ایران‌شناسی و سکه‌شناسی همراه بوده است. او از سال ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۳ سردبیر مشترک مجله‌ی «ایران: مجله‌ی مؤسسه‌ی مطالعات ایران بریتانیا» بود و بین سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۳ به‌عنوان دبیر مؤسسه‌ی مطالعات ایران بریتانیا فعالیت داشت. سپس در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۱ ریاست همین مؤسسه را بر عهده گرفت و همچنین بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۰ دبیر انجمن سلطنتی سکه‌شناسی بود.

وستا سرخوش کرتیس عضو کمیته‌ی علمی بنیاد میراث ایران نیز بوده و به‌عنوان مدیر افتخاری مؤسسه‌ی مطالعات ایران بریتانیا شناخته شده است. او همچنین در سال ۲۰۰۵ به‌عنوان متصدی سکه‌های خاورمیانه در موزه‌ی بریتانیا منصوب شد و در این جایگاه نقش مهمی در پژوهش و طبقه‌بندی سکه‌های تاریخی ایفا کرد. از مهم‌ترین پروژه‌های علمی او می‌توان به همکاری مشترک با موزه‌ی ملی ایران در زمینه‌ی سکه‌های ساسانی دوره‌ی ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی اشاره کرد که نتیجه‌ی آن دو جلد اثر مشترک با همکاری الاهه عسکری و الیزابت پندلتون بوده است.

این نویسنده همراه با مایکل آلمرام پروژه‌ی بین‌المللی سکه‌های اشکانی با عنوان «Sylloge Nummorum Parthicorum» را هدایت کرده است که یک همکاری گسترده میان موزه‌های مهم جهان ازجمله تهران، پاریس، لندن، برلین، وین و نیویورک بوده و جلدهای مختلف آن منتشر شده است. از آثار علمی مهم وستا سرخوش کرتیس می‌توان به کتاب‌های « پیدایش امپراتوری ایران»، «تولد یک امپراطوری؛ کوروش و داریوش معماران سلسله هخامنشی»، «عاشقانه‌ها»، «‏‫اس‍طوره‌ه‍ای‌ ای‍ران‍ی‌‬» و «ظهور اسلام» (The Rise of Islam) [در همکاری با سارا استوارت] اشاره کرد. او همچنین در نمایشگاه‌های کوچک موزه‌ی بریتانیا کیوریتوری کرده و در نمایشگاه‌های مرتبط با منشور کوروش در تهران، هیوستون و بمبئی مشارکت داشته است.

وستا سرخوش کرتیس علاوه‌بر فعالیت‌های علمی در پنل‌های تخصصی برنامه‌ی رادیویی In Our Time نیز چندین‌بار شرکت کرده و در فضای عمومی دانشگاهی و رسانه‌ای حضور داشته است. او با جان کرتیس که او نیز از چهره‌های علمی مرتبط با ایران و موزه‌ی بریتانیاست، ازدواج کرده است. فعالیت‌های گسترده‌ی علمی، مدیریتی و پژوهشی وستا سرخوش کرتیس باعث شده است که او نقش مهمی در معرفی هنر، سکه‌ها و فرهنگ ایران باستان در سطح بین‌المللی داشته باشد. او در حوزه‌ی سکه‌های اشکانی و ساسانی به‌عنوان یکی از پژوهشگران برجسته شناخته می‌شود.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب ظهور اسلام منتشر شده است؟

کتاب حاضر با عنوان برآمدن اسلام با ترجمه‌ی کاظم فیروزمند توسط نشر مرکز‏‫ و در سال ۱۳۹۸ منتشر شده است.

بخشی از کتاب ظهور اسلام

«فصل چهارم: اقتصاد و جامعه در اوایل ایران اسلامی: لحظه‌ای در تاریخ جهان

ریچارد بولیت (پروفسور تاریخ خاورمیانه، دانشگاه کلمبیا)

ظهور و سقوط جامعهٔ بورژوایی ایرانی در قرون نخستین اسلامی در گزارش هیچ شخصی از تاریخ جهان مشاهده نگردید. نزدیک‌ترین مثال آن همانا کتاب عصر زرین فرهنگ ایران تألیف ریچارد نلسون فرای که تحت عنوان اعراب در شرق نیز نامیده شده است. (۱) ولی حتی در این اثر نیز تناقضاتی مابین عنوان و تحت عنوان دیده می‌شود که معضل عرضهٔ تاریخ ایران مابین افول امپراتوری ساسانی در ۲۹ ھ. ق/۶۵۰ م و در حدود سال ۴۹۳ ھ. ق/۱۱۰۰ م را مشخص می‌سازد. آیا می‌بایست شکوفایی معجزه آسای فلات مرتفع ایران را به عرب‌هایی که آن را مورد تصرف قرار دادند منسوب کرد یا به ایرانی‌های محلی یا بومی؟ به‌طور انحصاری به مسلمانان یا به تمامی جامعه؟ آیا پویایی فرهنگی را تنها می‌بایست در متن‌های عربی خواند یا در متون فارسی هم می‌توان یافت؟ تنها در کتاب‌های مسلمانان یا در نوشته‌های زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان هم یافت می‌شود؟»