کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت ها)

کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت‌ ها) نوشته‌ آن پتریل و حسن حسنوویچ با ترجمه‌ مریم رضائیان رامشه و وحید پرست‌ تاش، اثری است که به تاریخ شفاهی نسل‌کشی در بوسنی و هرزگوین می‌پردازد. این کتاب توسط انتشارات پژوهش سرا منتشر شده است و به مناسبت سی‌امین سالگرد نسل‌کشی سربرنیتسا، مجموعه‌ای از روایت‌های دست‌اول بازماندگان و فعالان حقوق بشر را گردآوری کرده است. نویسندگان باتکیه‌بر مصاحبه‌های عمیق و مستند، تلاش کرده‌اند صدای قربانیان و بازماندگان این فاجعه را به گوش جهانیان برسانند و ابعاد انسانی و اجتماعی این رویداد را از دل روایت‌های شخصی و تجربه‌های زیسته بازتاب دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت ها)

کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت‌ها) با محوریت تاریخ شفاهی، به بازخوانی یکی از تلخ‌ترین وقایع قرن بیستم در اروپا می‌پردازد: نسل‌کشی سربرنیتسا در جریان جنگ بوسنی و هرزگوین. آن پتریل و حسن حسنوویچ، با بهره‌گیری از روایت‌های ۱۴ بازمانده و پنج فعال حقوق بشر، تصویری زنده و بی‌واسطه از فجایع رخ‌داده در این منطقه ارائه داده‌اند. ساختار کتاب بر پایه‌ی مصاحبه‌های عمیق و مستند استوار است و هر فصل به روایت‌های فردی، تجربه‌های جمعی و تأثیرات روانی و اجتماعی این نسل‌کشی می‌پردازد.

جلد نخست این کتاب عمدتاً بر روایت‌ها و شهادت‌های مستقیم تمرکز دارد و تلاش می‌کند فراتر از آمار و اسناد رسمی، لایه‌های انسانی و عاطفی فاجعه را آشکار کند. آن پتریل و حسن حسنوویچ با رویکردی پژوهشی و باتکیه‌بر تجربه‌ی زیسته‌ی خود و دیگر بازماندگان، به بررسی پیامدهای اجتماعی، روانی و سیاسی این رویداد و همچنین فرهنگ انکار و چالش‌های عدالت‌خواهی در بوسنی پس از جنگ پرداخته‌اند. این کتاب نه‌تنها برای پژوهشگران تاریخ و علوم اجتماعی، بلکه برای هرکسی که دغدغه‌ی حقوق بشر و حافظه‌ی جمعی دارد، منبعی ارزشمند به‌ شمار می‌آید.

خلاصه کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت ها)

کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت‌ها) با روایت‌هایی از بازماندگان نسل‌کشی سربرنیتسا آغاز می‌شود؛ روایت‌هایی که هریک از زاویه‌ای متفاوت به تجربه‌ی زیسته‌ی جنگ و فجایع آن می‌پردازند. داستان احمو حاسیچ، یکی از بازماندگان، نمونه‌ای از این روایت‌هاست: او با شروع بمباران‌ها و حملات صرب‌ها به روستایش، ناچار به فرار به سربرنیتسا می‌شود و پس از سقوط شهر، به پایگاه سازمان ملل در پوتوچاری پناه می‌برد، اما حتی در این منطقه‌ی به‌ظاهر امن، مردان و پسران از زنان جدا می‌شوند و بسیاری از آن‌ها به قتلگاه‌ها منتقل می‌گردند. 

احمو که به‌دلیل سن بالا تصمیم می‌گیرد به‌جای فرار از جنگل، به پایگاه سازمان ملل برود، شاهد جداسازی، ضرب‌وشتم و قتل دسته‌جمعی مردان است. او خود نیز به‌همراه دیگران به مدرسه‌ای در براتوناتس منتقل می‌شود و پس از روزها گرسنگی، تشنگی و شکنجه، در نهایت به صف اعدام برده می‌شود. معجزه‌ای باعث می‌شود که گلوله‌ها به او اصابت نکنند و در میان اجساد، زنده بماند. 

او شبانه از میان جنازه‌ها فرار می‌کند و پس از روزها سرگردانی و خطر، سرانجام به اردوگاه کار منتقل می‌شود و زنده می‌ماند. روایت احمو تنها یکی از ده‌ها داستانی است که در این کتاب بازگو شده‌اند؛ داستان‌هایی از زنان، مردان و کودکانی که هریک با رنج، فقدان و امید به زندگی ادامه داده‌اند. کتاب با کنار هم قرار دادن این روایت‌ها، تصویری چندلایه و انسانی از فاجعه‌ی سربرنیتسا ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چگونه خاطره‌ی جمعی و فردی، در برابر فراموشی و انکار مقاومت می‌کند.

چرا باید کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت ها) را بخوانیم؟

کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت‌ها) باتکیه‌بر روایت‌های دست‌اول و مستند، فرصتی کم‌نظیر برای درک ابعاد انسانی و اجتماعی یکی از بزرگ‌ترین فجایع معاصر فراهم می‌کند. این اثر با روش تاریخ شفاهی، صدای بازماندگان را به گوش مخاطب می‌رساند و به‌جای روایت‌های رسمی و آماری، تجربه‌های زیسته و احساسات واقعی را به تصویر می‌کشد. 

کتاب حاضر نه‌تنها به ثبت خاطرات و روایت‌های قربانیان می‌پردازد، بلکه به بررسی پیامدهای روانی، اجتماعی و سیاسی نسل‌کشی و چالش‌های عدالت‌خواهی و فرهنگ انکار نیز توجه دارد. مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند به تقویت حساسیت انسانی، آگاهی نسبت به خطرات نفرت‌پراکنی قومی و اهمیت مسئولیت‌پذیری جمعی در برابر فجایع تاریخی کمک کند؛ همچنین این اثر برای کسانی که به‌دنبال شناخت عمیق‌تر تاریخ معاصر اروپا و نقش جامعه‌ی بین‌المللی در بحران‌های انسانی هستند، منبعی غنی و آموزنده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت‌ها) به پژوهشگران تاریخ، علوم اجتماعی، مطالعات حقوق بشر و علاقه‌مندان به تاریخ شفاهی و منطقه‌ی بالکان پیشنهاد می‌شود؛ همچنین به کسانی که دغدغه‌ی عدالت، حافظه‌ی جمعی و پیشگیری از تکرار فجایع انسانی دارند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب صداهایی از سربرنیتسا (جلد نخست، روایت ها)

«پنجشنبه ۱۳ جولای ۱۹۹۵ زمانی که داشتم در مسیر دانشگاه دنور رانندگی می‌کردم تا به محل تدریسم در دانشکده تحصیلات تکمیلی مددکاری اجتماعی بروم، از رادیوی ماشین به گزارش لیندا ورتهایمر، مجری برنامه "نظر به همه جوانب" رادیو ان پی آر، گوش می‌دادم. او از بوسنی می‌گفت، از سقوط شهر سربرنیتسا و سرنوشت نامعلوم هزاران مرد و پسری که مفقود شده بودند. هنوز هیچ‌کس نمی‌دانست چه اتفاقی در حال وقوع است، اما لحن گزارش‌ها نشان می‌داد که اخبار خوبی در راه نیست. درست در زمان پخش همین برنامه و پیش از رسیدن من به محل کارم کشتار غیرنظامیان مسلمان اخراج شده از منطقه امن سازمان ملل در سربرنیتسا،‌ آغاز شده بود؛ سراسر جهان هم به زودی خبردار می‌شد»