کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم)

کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم) نوشته‌ی سعید رجحان، اثری پژوهشی در حوزه اصول فقه و حقوق اسلامی است که توسط انتشارات دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شده است. این جلد دوم به بررسی و تحلیل ادله غیرلفظی در استنباط احکام شرعی و حقوقی می‌پردازد و مباحثی چون احکام عقلی و اجماعی را محور قرار داده است. نویسنده با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، تلاش کرده تا جایگاه عقل و اجماع را در فرآیند استنباط احکام الهی و حقوق موضوعه تبیین کند و نسبت آن‌ها را با تحولات اجتماعی و نیازهای حکمرانی معاصر بررسی نماید. ساختار کتاب شامل بخش‌هایی درباره گزاره‌های کشفی و اعتباری، نقش عقل در استنباط و اجرای احکام، سیر تاریخی حجیت عقل در فقه شیعه و تطورات آن در مواجهه با چالش‌های جدید است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم)

کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم) به قلم سعید رجحان، اثری تخصصی در حوزه اصول فقه و حقوق اسلامی است که به‌طور ویژه به ادله غیرلفظی یعنی عقل و اجماع می‌پردازد. این کتاب در ادامه جلد اول که به ادله لفظی (مانند قرآن و سنت) اختصاص داشت، تلاش می‌کند تا نقش و کارکرد عقل و اجماع را در فرآیند استنباط احکام شرعی و حقوقی روشن سازد. نویسنده با نگاهی تاریخی و تطبیقی، سیر تحول جایگاه عقل در فقه اسلامی را از دوران حضور ائمه تا عصر حاضر بررسی کرده و به چالش‌های فقه در دوره‌های مختلف اجتماعی، به‌ویژه پس از استقرار حکومت اسلامی در ایران، پرداخته است. ساختار کتاب شامل مقدمه‌ای تحلیلی درباره ضرورت تحول در فقه و اصول فقه، بخش‌هایی درباره گزاره‌های کشفی و اعتباری، تحلیل فلسفی و مدیریتی احکام عقلی، و بررسی اجماع از منظر اهل سنت و امامیه است. اثر حاضر با رویکرد سیستمی و آینده‌نگر، تلاش دارد تا اصول و قواعد استنباط را متناسب با نیازهای حکمرانی و جامعه مدنی اسلامی بازتعریف کند و به پرسش‌های بنیادین درباره کارآمدی، کارایی و اثربخشی فقه پاسخ دهد.

خلاصه کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم)

کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم) با تمرکز بر ادله غیرلفظی، به‌ویژه عقل و اجماع، ساختار استنباط احکام را از منظر فلسفی، تاریخی و کاربردی مورد واکاوی قرار داده است. نویسنده ابتدا با تفکیک گزاره‌های کشفی و اعتباری، جایگاه عقل را در تولید و ارزیابی گزاره‌های حقوقی و اخلاقی تبیین می‌کند. او توضیح می‌دهد که گزاره‌های کشفی، واقعیت‌های عینی یا ذهنی را گزارش می‌کنند و با منطق کشفیات سنجیده می‌شوند، در حالی که گزاره‌های اعتباری، وضعیت جدیدی را در عالم خارج ایجاد می‌کنند و منطق خاص خود را دارند. در ادامه، نویسنده به نقش عقل در استنباط احکام می‌پردازد و نشان می‌دهد که عقل نه‌تنها در کشف چیستی احکام الهی، بلکه در چرایی و چگونگی اجرای آن‌ها نیز نقش دارد. بحث درباره حسن و قبح عقلی، حقوق طبیعی و سیر تاریخی حجیت عقل در فقه شیعه، بخش مهمی از کتاب را تشکیل می‌دهد. نویسنده با بررسی دیدگاه‌های معتزله، اشاعره و عدلیه، به تبیین جایگاه عقل به‌عنوان منبع مستقل در استنباط احکام می‌پردازد و روند تدریجی پذیرش عقل به‌عنوان دلیل مستقل در فقه شیعه را شرح می‌دهد. همچنین، کتاب به نقش اجماع در استنباط احکام از منظر اهل سنت و امامیه می‌پردازد و تفاوت‌های رویکردی را برجسته می‌سازد. در بخش‌هایی از کتاب، نویسنده با رویکرد سیستمی و فراسیستمی، ضرورت تحول در اصول فقه و فقه حکومتی را در مواجهه با نیازهای جامعه مدنی و جهانی امروز مطرح می‌کند و بر اهمیت برنامه‌ریزی، آینده‌نگری و کارآمدی فقه در اداره جامعه تأکید دارد. در نهایت، کتاب با ارائه مدل‌هایی برای نظام حقوق عبادی اسلام و تبیین ارتباط میان فقه فردی و حکومتی، تلاش می‌کند تا راهکارهایی برای ارتقای نقش فقه در حکمرانی و پاسخگویی به مسائل نوپدید ارائه دهد.

چرا باید کتاب مبانی استنباط در حقوق اسلامی و حقوق موضوعه (جلد دوم) را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، به یکی از مهم‌ترین مباحث اصول فقه یعنی ادله غیرلفظی می‌پردازد و جایگاه عقل و اجماع را در فرآیند استنباط احکام اسلامی و حقوق موضوعه به‌صورت عمیق بررسی می‌کند. ویژگی شاخص این اثر، پرداختن به تحولات تاریخی و اجتماعی فقه و اصول فقه و تلاش برای بازتعریف نقش فقه در حکمرانی معاصر است. نویسنده با استفاده از مثال‌های متنوع و تحلیل‌های فلسفی، مدیریتی و سیستمی، مخاطب را با چالش‌های فقه در دوره‌های مختلف و ضرورت تحول در اصول استنباط آشنا می‌سازد. همچنین، کتاب با طرح پرسش‌های بنیادین درباره کارآمدی، کارایی و اثربخشی فقه، زمینه‌ای برای تفکر انتقادی و آینده‌نگر در حوزه حقوق اسلامی فراهم می‌کند. مطالعه این اثر می‌تواند به درک بهتر نسبت میان عقل، اجماع و منابع شرعی در فرآیند قانون‌گذاری و حکمرانی اسلامی کمک کند و افق‌های تازه‌ای را برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به فقه و حقوق اسلامی بگشاید.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های حقوق، فقه و اصول، علوم سیاسی و مطالعات اسلامی پیشنهاد می‌شود. همچنین برای کسانی که دغدغه تحول در نظام حقوقی اسلامی، کارآمدی فقه در حکمرانی و نسبت میان عقل و شریعت را دارند، این اثر می‌تواند منبعی ارزشمند باشد.