کتاب قاشق های چوبی ایران

کتاب قاشق‌ های چوبی ایران، نوشته‌ قباد کیانمهر، بهاره تقوی‌ نژاد و فائزه جان‌ نثاری، اثری پژوهشی درباره‌ی یکی از شاخه‌های صنایع‌دستی ایران است که به بررسی تاریخ، ویژگی‌های هنری و فنی و جایگاه فرهنگی قاشق‌های چوبی در ایران می‌پردازد. این کتاب با رویکردی تحلیلی، سیر تحول قاشق‌های چوبی را از دوره‌ی صفویه تا قاجاریه برسی کرده و نمونه‌هایی از این آثار را که در موزه‌های داخلی و خارجی نگهداری می‌شوند، معرفی می‌کند. انتشارات دانشگاه هنر اصفهان این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قاشق های چوبی ایران

کتاب قاشق‌های چوبی ایران اثری پژوهشی است که به یکی از صنایع‌دستی کمتر شناخته‌شده‌ی ایران می‌پردازد. نویسندگان، قباد کیانمهر، بهاره تقوی‌‌نژاد و فائزه جان‌‌نثاری، باتکیه‌بر منابع تاریخی، سفرنامه‌ها و نمونه‌های موجود در موزه‌ها تلاش کرده‌اند تصویری جامع از جایگاه قاشق‌های چوبی در فرهنگ و هنر ایرانی ارائه دهند. کتاب با مروری بر مفاهیم پایه‌ای، مانند فرم، نقوش و ویژگی‌های هنری و فنی آغاز می‌شود؛ سپس به بررسی تاریخی این هنر در دوره‌های صفویه و قاجاریه می‌پردازد. 

بخش‌هایی از کتاب به معرفی قاشق‌های چوبی موجود در موزه‌های معتبر ایران و جهان اختصاص یافته و دسته‌بندی‌های متنوعی از این ابزار کاربردی و تزیینی ارائه کرده است. نویسندگان با رویکردی تحلیلی، نه‌تنها به جنبه‌های زیبایی‌شناختی و فنی قاشق‌های چوبی پرداخته‌اند، بلکه نقش آن‌ها را در زندگی روزمره، آیین‌ها و سفره‌های ایرانی نیز بررسی کرده‌اند. این اثر با ارائه‌ی تصاویر، جداول و توضیحات دقیق، به‌عنوان مرجعی برای پژوهشگران، هنرمندان و علاقه‌مندان صنایع‌دستی و تاریخ هنر ایران قابل‌توجه است.

خلاصه کتاب قاشق های چوبی ایران

کتاب حاضر با تعریف مفاهیم پایه‌ای مانند فرم، نقش و ویژگی‌های هنری و فنی آغاز می‌شود. در این بخش، به انواع نقوش ایرانی، ازجمله اسلیمی، ختایی، هندسی و جانوری اشاره شده و کاربرد آن‌ها در تزیین قاشق‌های چوبی توضیح داده شده است؛ سپس ویژگی‌های فنی، مانند نوع چوب، نحوه‌ی ساخت، تکنیک‌های منبت‌کاری و اتصال قطعات بررسی شده است. در ادامه، کتاب به سیر تاریخی قاشق‌تراشی در ایران می‌پردازد. ابتدا دوره‌ی صفویه و سپس قاجاریه از نظر تحولات هنری و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. 

نویسندگان با استناد به سفرنامه‌ها و منابع تاریخی، نقش قاشق‌های چوبی در سفره‌های ایرانی، کاربرد آن‌ها در نوشیدن شربت و دوغ و تفاوت‌های آن با قاشق‌های فلزی و نقره‌ای را شرح داده‌اند؛ همچنین به شهرهایی مانند آباده و خوانسار که مراکز مهم قاشق‌تراشی بوده‌اند، پرداخته شده و ویژگی‌های منحصربه‌فرد قاشق‌های تولیدشده در این مناطق معرفی شده است. کتاب بخشی را به معرفی قاشق‌های چوبی موجود در موزه‌های داخلی و خارجی اختصاص داده و با توصیف دقیق فرم، نقش‌مایه‌ها و تکنیک‌های ساخت، نمونه‌هایی از این آثار را تحلیل کرده است. در فصل دسته‌بندی قاشق‌ها، انواع فرم‌های دهانه و دسته، تفاوت‌های ساختاری و تزیینات متنوع بررسی شده است. در مجموع، کتاب با رویکردی تحلیلی، جایگاه قاشق‌های چوبی را در فرهنگ، هنر و زندگی ایرانیان به تصویر کشیده است.

چرا باید کتاب قاشق های چوبی ایران را بخوانیم؟

اثر حاضر اطلاعاتی دقیق و جزئی را درباره‌ی یکی از شاخه‌های کمتر شناخته‌شده‌ی صنایع‌دستی ایران ارائه می‌دهد. بررسی تاریخی و هنری قاشق‌های چوبی، تحلیل فرم‌ها و نقوش و معرفی نمونه‌های موجود در موزه‌ها فرصتی برای شناخت عمیق‌تر هنرهای سنتی ایران فراهم می‌کند؛ همچنین کتاب به فرایند ساخت و تکنیک‌های منبت‌کاری و مشبک‌کاری می‌پردازد و نقش این هنر را در زندگی روزمره و آیین‌های ایرانی نشان می‌دهد. برای علاقه‌مندان تاریخ هنر، صنایع‌دستی و فرهنگ ایرانی، این اثر منبعی مفید خواهد بود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران حوزه‌ی صنایع‌دستی، دانشجویان هنر، علاقه‌مندان تاریخ هنر ایران، هنرمندان فعال در زمینه‌ی چوب و منبت‌کاری و کسانی که به فرهنگ و آیین‌های سنتی ایرانی علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب قاشق های چوبی ایران

«در کتاب حاضر که قاشق‌های چوبی ایران مورد بررسی و تحقیق قرار گرفته، نگارندگان سعی نموده‌اند با استفاده از کتاب‌ها و سفرنامه‌ها، همچنین نمونه قاشق‌هایی که از مناطق مختلف ایران از دوره صفویه تاکنون به دست آمده و در موزه‌های داخلی و خارجی نگهداری می‌شوند، قاشق‌ها را از جهات بسیاری مانند نحوه ساخت، تزیینات و ساختار بررسی کنند. در جهت معرفی و شناسایی این قاشق‌ها گام بردارند؛ چراکه ویژگی‌های به‌کاررفته در هنرهای سنتی ایران می‌تواند الهام‌بخش سازندگان معاصر شود و در ایجاد انگیزه برای آن‌ها مؤثر واقع شود تا بتوانند با خلاقیت و نوآفرینی، آثاری طراحی و تولید نموده و وارد بازار جهانی نمایند تا بدین‌وسیله جایگاه و اهمیت این آثار ارزشمند را به مردم نشان دهند.»