کتاب برنامه اصلاح اختلال رفتاری کودک و نوجوان

کتاب برنامه اصلاح اختلال‌ های رفتاری کودک و نوجوان نوشته علیرضا عزیزپور، محمدرضا عزیزپور و نسرین عزیزپور که توسط انتشارات فروغ سیمرغ منتشر شده، اثری تخصصی در حوزه‌ی روان‌شناسی کودک و نوجوان است. این اثر به بررسی جامع اختلال‌های رفتاری رایج در کودکان و نوجوانان پرداخته و راهکارهای علمی و عملی برای شناسایی، ارزیابی و اصلاح این اختلال‌ها ارائه داده است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که هم والدین و هم متخصصان بتوانند از آن بهره‌مند شوند؛ از معرفی مفاهیم پایه و طبقه‌بندی اختلال‌ها تا ابزارهای ارزیابی و برنامه‌های مداخله‌ای در خانه و مدرسه. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب برنامه اصلاح اختلال رفتاری کودک و نوجوان

کتاب برنامه‌ی اصلاح اختلال‌های رفتاری کودک و نوجوان نوشته‌ی علیرضا عزیزپور، محمدرضا عزیزپور و نسرین عزیزپور، اثری کاربردی و پژوهش‌محور در زمینه‌ی شناسایی و اصلاح اختلال‌های رفتاری در کودکان و نوجوانان است. این کتاب با رویکردی علمی، ابتدا به تعریف و طبقه‌بندی انواع اختلال‌های رفتاری و هیجانی می‌پردازد و سپس علل بروز این اختلال‌ها را از منظرهای زیستی، خانوادگی و اجتماعی بررسی می‌کند. 

ساختار کتاب حاضر شامل پنج فصل است که هرکدام به جنبه‌ای از موضوع می‌پردازند: مفاهیم و کلیات، اصول و روش‌های اصلاح رفتار، ابزارهای ارزیابی و مشاهده، مداخلات آموزشی برای والدین و برنامه‌های مدرسه‌محور. در بخش‌هایی از کتاب، به ابزارهای سنجش و مصاحبه با والدین، معلمان و خود کودک اشاره شده و اهمیت همکاری چندجانبه برای ارزیابی دقیق‌تر رفتار کودک برجسته شده است؛ همچنین برنامه‌های عملی برای والدین و معلمان جهت مدیریت و اصلاح رفتارهای مشکل‌ساز ارائه شده است. این کتاب نه‌تنها برای متخصصان حوزه‌ی روان‌شناسی و مشاوره، بلکه برای والدین و مربیان نیز قابل‌استفاده است و تلاش دارد با ارائه‌ی راهکارهای قابل‌اجرا، به بهبود وضعیت رفتاری کودکان و نوجوانان کمک کند.

خلاصه کتاب برنامه اصلاح اختلال رفتاری کودک و نوجوان

پیام اصلی کتاب برنامه‌ی اصلاح اختلال‌های رفتاری کودک و نوجوان، ارائه‌ی راهبردهای علمی و عملی برای شناسایی، ارزیابی و اصلاح اختلال‌های رفتاری در کودکان و نوجوانان است. نویسندگان ابتدا با معرفی انواع اختلال‌های رفتاری و هیجانی، مانند اوتیسم، بیش‌فعالی-کمبود توجه، اختلال سلوک، لجبازی-نافرمانی، تیک‌ها، فوبیاها و اختلال‌های خلقی، به طبقه‌بندی دقیق این مشکلات می‌پردازند؛ سپس علل بروز این اختلال‌ها را در سه دسته‌ی اصلی زیستی (مانند عوامل ژنتیکی و نورولوژیکی)، خانوادگی (مانند فضای نامساعد یا سبک‌های تربیتی) و اجتماعی-فرهنگی (مانند تأثیرات محیطی و فرهنگی) بررسی کرده‌اند. 

کتاب در ادامه به اصول و روش‌های اصلاح رفتار می‌پردازد. این بخش شامل توضیح مفاهیم تقویت مثبت و منفی، مجازات، خاموشی و انواع برنامه‌های تقویت است. نویسندگان تأکید کرده‌اند که اصلاح رفتار باید بر اساس تحلیل عملکردی رفتار و با استفاده از ابزارهای سنجش دقیق انجام شود. ابزارهایی مانند مصاحبه با والدین و معلمان، مشاهده‌ی مستقیم، مقیاس‌های رفتاری و فرم‌های گزارش‌دهی، به‌عنوان پایه‌های ارزیابی معرفی شده‌اند. 

در فصل‌های بعدی، برنامه‌های مداخله‌ای برای والدین و معلمان ارائه شده است. این برنامه‌ها شامل آموزش والدین برای مدیریت رفتارهای ناسازگار، استفاده از پاداش و تقویت، برنامه‌ریزی روزمرگی‌ها، نادیده‌گیری برنامه‌ریزی‌شده، دستورهای اثربخش و حذف امتیازات است؛ همچنین مداخلات مدرسه‌محور مانند کارت گزارش روزانه، قراردادهای رفتاری و بازخورد اصلاحی برای بهبود رفتار دانش‌آموزان پیشنهاد شده است. در مجموع، کتاب با ارائه‌ی مثال‌ها و راهکارهای متنوع، تلاش دارد مسیر عملی و قابل‌اجرا برای اصلاح اختلال‌های رفتاری کودکان و نوجوانان ترسیم کند.

چرا باید کتاب برنامه اصلاح اختلال رفتاری کودک و نوجوان را بخوانیم؟

کتاب برنامه‌ی اصلاح اختلال رفتاری کودک و نوجوان با رویکردی جامع و کاربردی، به موضوع اختلال‌های رفتاری کودکان و نوجوانان از زوایای مختلف می‌پردازد و راهکارهایی ارائه می‌دهد که هم برای والدین و هم برای متخصصان قابل‌استفاده است. یکی از ویژگی‌های شاخص کتاب، ارائه‌ی ابزارهای ارزیابی و فرم‌های مصاحبه است که امکان شناسایی دقیق‌تر مشکلات رفتاری را فراهم می‌کند؛ همچنین برنامه‌های مداخله‌ای گام‌به‌گام و مثال‌های عملی، خواننده را در اجرای راهکارها یاری می‌دهد. 

کتاب حاضر تلاش کرده است مفاهیم تخصصی را به زبان قابل‌فهم و با مثال‌های ملموس بیان کند تا افراد غیرمتخصص نیز بتوانند از آن بهره‌مند شوند. علاوه‌براین، توجه به نقش خانواده، مدرسه و عوامل فرهنگی در شکل‌گیری و اصلاح رفتار، دید جامعی به موضوع می‌بخشد. مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند به افزایش آگاهی درباره‌ی اختلال‌های رفتاری و راه‌های مدیریت آن‌ها کمک کند و ابزارهایی برای بهبود ارتباط و تعامل با کودکان و نوجوانان در اختیار قرار دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به والدین، معلمان، مشاوران مدرسه، روان‌شناسان کودک و نوجوان و دانشجویان رشته‌های مرتبط با علوم تربیتی و روان‌شناسی پیشنهاد می‌شود؛ همچنین افرادی که با کودکان و نوجوانان دارای مشکلات رفتاری مواجه هستند یا دغدغه‌ی بهبود رفتار و سلامت روان فرزندان خود را دارند، می‌توانند از مطالب این کتاب بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب برنامه اصلاح اختلال رفتاری کودک و نوجوان

در حیطه مشکلات رفتاری، طبقه‌بندی‌های متعددی صورت گرفته است که برخی از آنها بر روش‌های آماری پیشرفته مبتنی هستند. در این روش‌ها خوشه‌ها و الگوهای مربوط به رفتارها مشخص می‌شوند؛ برای مثال کوای و پیترسون (۱۹۸۷)، مشکلات رفتاری را به شش دسته تقسیم کرده‌اند: اختلال سلوک، پرخاشگری اجتماعی، مشکلات مربوط به توجه و ناپختگی، اضطراب گوشه‌گیری، رفتار روان‌گسستگی و تحرک مفرط. آخن‌باخ (۱۹۹۱)، نیز اختلال‌های رفتاری را به ده طبقه تقسیم کرده است: اضطراب، افسردگی، شکایات جسمانی، مشکلات اجتماعی، مشکلات تفکر، مشکلات توجه، قانون‌شکنی، رفتارهای پرخاشگرانه، درونی‌سازی و برونی‌سازی، و سایر مشکلات را نیز در طبقه‌ مجزایی قرار داده است. آخن‌باخ و ایدلبروک (۱۹۹۱)، براساس همین طبقه‌بندی، سیاهه رفتار کودک را طراحی کرده‌اند. این سیاهه در واقع یکی از فرم‌های نظام مبتنی بر تجربه آخن‌باخ است.»