کتاب علی ولی الله بر سکه های شاهزادگان ساسانی

کتاب علی ولی‌ الله بر سکه‌ های شاهزادگان ساسانی نوشته حمیدرضا آذری‌ نیا توسط نشر مسیر منتشر شده است. این اثر به بررسی نقش و جایگاه عبارت علی ولی‌الله بر سکه‌های شاهزادگان ساسانی، به‌ویژه در دوره‌ی باوندیان، پرداخته و باتکیه‌بر شواهد تاریخی و سکه‌شناسی، پیوند هویت ایرانی و تشیع را در بستر تاریخ ایران واکاوی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب علی ولی الله بر سکه های شاهزادگان ساسانی

کتاب علی ولی‌‌الله بر سکه‌‌های شاهزادگان ساسانی در قالب اثری تاریخی و پژوهشی، موزه‌ی جیبی (جلد پنجم) به یکی از موضوعات کمتربررسی‌شده در تاریخ ایران می‌پردازد: حضور و نقش عبارت علی ولی‌الله بر سکه‌های شاهزادگان ساسانی، به‌ویژه در دوره‌ی باوندیان طبرستان. نویسنده، حمیدرضا آذری‌ نیا، با بهره‌گیری از منابع تاریخی و شواهد مادی، تلاش کرده است تا نشان دهد که پیوند میان هویت ایرانی و تشیع، ریشه‌هایی عمیق‌تر از دوره‌ی صفویه دارد و این پیوند را می‌توان در آثار مادی مانند سکه‌ها نیز ردیابی کرد. 

ساختار کتاب حاضر به‌گونه‌ای است که ابتدا به معرفی باوندیان و جایگاه آن‌ها در تاریخ ایران می‌پردازد و سپس با بررسی نمونه‌هایی از سکه‌های دوره‌های مختلف، به تحلیل نمادها و عبارات نقش‌بسته بر آن‌ها می‌پردازد. تصاویر و بازخوانی دقیق سکه‌ها، همراه با توضیحات تاریخی، به خواننده کمک می‌کند تا با زمینه‌ی فرهنگی و اعتقادی آن دوران آشنا شود. این کتاب بخشی از مجموعه‌ی موزه‌ی جیبی است که به معرفی آثار و اشیای تاریخی ایران می‌پردازد و تلاش دارد مخاطب را با لایه‌های کمتردیده‌شده‌ی تاریخ و فرهنگ ایران آشنا کند.

خلاصه کتاب علی ولی الله بر سکه های شاهزادگان ساسانی

کتاب علی ولی‌الله بر سکه‌های شاهزادگان ساسانی با طرح این پرسش آغاز می‌شود که پیوند میان هویت ایرانی و تشیع از چه زمانی شکل گرفته و چگونه می‌توان ردپای آن را در آثار تاریخی جست‌وجو کرد. نویسنده با مروری بر تاریخ باوندیان، یکی از سلسله‌های محلی شمال ایران که ریشه در شاهزادگان ساسانی داشتند، نشان می‌دهد که این خاندان در دوره‌هایی از حکومت خود، بر سکه‌هایشان عبارت علی ولی‌الله را نقش زده‌اند. این اقدام، نه‌تنها بیانگر باورهای مذهبی حاکمان باوندی است، بلکه نشان‌دهنده‌ی پذیرش و گسترش تشیع در میان مردم آن منطقه نیز هست. در ادامه، کتاب به معرفی و بازخوانی سکه‌های مختلفی از فرمانروایان باوندی مانند رستم بن شروین، مرزبان بن شروین و شهریار بن رستم می‌پردازد. 

هر سکه با ذکر محل ضرب، تاریخ، عبارات و نمادهای نقش‌بسته و تحلیل تاریخی آن معرفی شده است. نویسنده توضیح می‌دهد که چگونه این سکه‌ها، علاوه‌بر کارکرد اقتصادی، حامل پیام‌های اعتقادی و سیاسی بوده‌اند و نقش مهمی در انتقال باورها و هویت مذهبی ایفا کرده‌اند. در بخش‌هایی از کتاب، به اهمیت سکه‌ها به‌عنوان منابع تاریخی اشاره شده و توضیح داده می‌شود که چگونه پژوهشگران با بررسی این اشیای مادی، می‌توانند به شناخت دقیق‌تری از تحولات فرهنگی و مذهبی ایران دست یابند. در نهایت، کتاب بر این نکته تأکید دارد که پیوند میان ایرانیت و تشیع، فراتر از دوره‌ی صفویه است و شواهد آن را می‌توان در آثار به‌جای‌مانده از قرون اولیه‌ی اسلامی نیز مشاهده کرد.

چرا باید کتاب علی ولی الله بر سکه های شاهزادگان ساسانی را بخوانیم؟

کتاب علی ولی‌الله بر سکه‌های شاهزادگان ساسانی با رویکردی مستند و مبتنی‌بر شواهد تاریخی، به یکی از نقاط تلاقی مهم هویت ایرانی و تشیع می‌پردازد که کمتر در آثار عمومی به آن پرداخته شده است. بررسی سکه‌ها به‌عنوان اسناد مادی، فرصتی فراهم می‌کند تا مخاطب با لایه‌های پنهان تاریخ و فرهنگ ایران آشنا شود و دریابد که چگونه باورها و هویت مذهبی در طول زمان شکل گرفته و منتقل شده‌اند. مطالعه‌ی این اثر برای علاقه‌مندان به تاریخ ایران، سکه‌شناسی و پژوهش‌های هویتی، افق‌های تازه‌ای می‌گشاید و نگاه تازه‌ای به نقش اشیای تاریخی در فهم گذشته ارائه می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای پژوهشگران تاریخ ایران، علاقه‌مندان به سکه‌شناسی، دانشجویان رشته‌های تاریخ و مطالعات فرهنگی و کسانی که به ریشه‌های هویت ایرانی و تشیع علاقه دارند، مفید است؛ همچنین این کتاب به کسانی که به‌دنبال شناخت پیوندهای فرهنگی و مذهبی در ایران پیشاصفوی هستند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب علی ولی الله بر سکه های شاهزادگان ساسانی

«دنیای هزار سال قبل با جهان امروز ما تفاوت‌های زیادی داشته است. اگر با یک ماشین زمان به گذشته سفر کنیم و از مردم راجع به اعتقادات و نحوه‌ی نگاهشان به زندگی سؤال بپرسیم، حتماً با جواب‌هایی روبه‌رو خواهیم شد که با تصوراتمان فاصله دارند و ما را متعجب می‌کنند. تصور ما راجع به گذشتگان هم تحت تأثیر همین شرایطی است که خودمان در آن زندگی می‌کنیم. ما گذشتگان را از لنز دوربین خودمان می‌بینیم. بعلاوه، مناطق مختلف در یک جغرافیای ثابت هم ممکن بود پاسخ‌های متفاوتی به یک سؤال واحد داشته باشند. ابزار رسانای و مسیرهای انتقال افکار و فرهنگ در جهان گذشته مانند دنیای امروز ما نبوده‌اند؛ اطلاعات با سرعت کمتری جابه‌جا می‌شدند و مردم با اندکی فاصله‌ی جغرافیایی ممکن بود افکار کاملاً متفاوتی داشته باشند. اما با این حال در همان زمان هم ابزارهای خاصی برای انتقال اطلاعات و افکار وجود داشته است. مثلاً سکه‌ها نوعی از ابزارهای مبادله‌ی اقتصادی بودند که در بین انسان‌ها برای پرداخت و ذخیره‌ی ارزش استفاده می‌شدند.»