کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد

کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد نوشته احمدرضا اخوت و شهربانو کندی توسط نشر قرآن و اهل بیت نبوت (ع)، ناشر آثار مجمع مدارس دانشجویی قرآن و عترت (ع)، منتشر شده است. این کتاب بر پایه‌ی منظومه‌ای از مباحث مربوط به رشد، تربیت و کلام، به این سؤال پاسخ داده است که چگونه می‌توان در هفت سال اول زندگی، کودک را در فضایی پاک و امن با قرآن مأنوس کرد و نیز نور عقل و فطرت او را حفظ و تقویت کرد. نویسندگان با تکیه بر آیات قرآن، روایات اهل‌بیت (ع) و تجربه‌های تربیتی، دوره‌ی اول رشد را به‌عنوان مرحله‌ی طیب‌گزینی معرفی کرده‌اند. انس با قرآن در این اثر نه به‌معنای آموزش سنگین و رسمی، بلکه به‌عنوان شیوه‌ای از «زندگی‌کردن در کنار کلام وحی» طرح شده است. کتاب می‌کوشد نشان دهد که چگونه می‌توان از ظرفیت فطرت خداجوی کودک، محبت والدین و ساختار کلام طیب برای شکل‌دادن به نطق، تفکر و ایمان او بهره برد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد اثر احمدرضا اخوت و شهربانو کندی

کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد (تقویت نور عقل و حفظ فطرت در نفس زکیه) با تمرکز بر دوره‌ی کودکی، به‌ویژه سال‌های پیش از دبستان، به‌صورت گام‌به‌گام نشان می‌دهد که رشد انسان چگونه در منظومه‌ای طولی و پیوسته تعریف شده است و دوره‌ی اول رشد چه جایگاهی در این سیر دارد. احمدرضا اخوت و شهربانو کندی مفهوم رشد و مقابل آن، یعنی غی، را توضیح داده و بر این نکته تأکید کرده‌اند که زندگی انسان در دو سیر کلی رشد و غی جریان دارد.

نویسندگان سپس چهار مرحله‌ی اصلی منظومه‌ی رشد را معرفی می‌کنند؛ دوره‌ی طیّب‌گزینی، دوره‌ی خیرگزینی، دوره‌ی بروز حسن و تصمیم‌ها و دوره‌ی ایمان‌گرایی. کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد به‌طور خاص بر مرحله‌ی اول، یعنی هفت سال آغازین زندگی، متمرکز است. نویسندگان با استناد به آیات سوره‌هایی مانند جمعه، اعراف، نحل، یوسف، حج و اسرا نشان داده‌اند که چگونه قرآن متن تعلیم و تزکیه است و مبانی رشد در هر دوره‌ی سنی باید از قرآن و سیره‌ی اهل‌بیت (ع) استخراج شود.

انس با قرآن در دوره اول رشد در ادامه ساختار خود را بر چند محور اصلی بنا کرده است؛ شناخت دوره‌ی کودکی و اقتضائات آن، روبه‌روکردن کودک با طیّبات، راهبری کودک با کلام طیّب، طیّب‌سازی کودک با ایجاد انس با کلام وحی و در نهایت برنامه‌ریزی عملی برای مأنوس‌کردن کودک با قرآن. در فصل‌های میانی درباره‌ی تولد فطرت پاک، مراتب رشد، نقش تقوا، اهمیت امنیت عاطفی و جسمی و جایگاه محبت پدر و مادر بحث شده است.

انواع طیّبات کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد در پنج دسته طبقه‌بندی شده است. بخش مفصل دیگری به نقش کلام در زندگی، به‌ویژه در کودکی، اختصاص یافته است. در فصل‌های پایانی، کتاب به‌صورت بسیار جزئی وارد طراحی طرح‌های آموزشی مانند «بذرهای نور» و «چهره‌های نورانی» شده است. این کتاب مقطع‌بندی سنی، انتخاب سوره‌ها، بودجه‌بندی زمانی، مراتب انس (از آشنایی تا عمل خودجوش) و حتی برنامه‌های جبرانی دو سال آخر پیش از دبستان را تشریح کرده است.

خلاصه کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد

کودک با فطرتی خداجو متولد می‌شود و رشد او در گرو قرارگرفتن در بستر طیّبات است؛ اموری که نور فطرت و عقل را تقویت می‌کنند. والدین و مربیان، در دوره‌ی اول رشد، مسئول اصلی هدایت کودک هستند و باید با کلام طیّب، امنیت، اعتماد، کرامت و تفکر را در او پرورش دهند. قرآن در این اثر به‌عنوان کتاب فطرت و منبع رزق معنوی در این دوره نه از طریق آموزش مفهومی، بلکه با انس و آشنایی عاطفی معرفی می‌شود. کتاب حاضر بر پرهیز از تحمیل و مقایسه تأکید کرده و طرح‌هایی عملی برای انس تدریجی کودکان با قرآن ارائه داده است.

چرا باید کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد را بخوانیم؟

کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد برای کسانی که به تربیت دینی کودک علاقه‌مند هستند، تصویری منسجم از پیوند میان رشد، فطرت، عقل و قرآن ارائه کرده است. این کتاب نشان می‌دهد که انس با قرآن در سال‌های پیش از دبستان به‌معنای نشاندن کودک پای کلاس و تکلیف نیست؛ بلکه به‌معنای ساختن فضایی طیّب در خانه، اصلاح کلام والدین و واردکردن قرآن به بافت زندگی روزمره است. خواننده‌ی این کتاب با مفاهیمی مانند طیّبات، مراتب رشد، نقش سمع و بصر و افئده و ساختار کلام طیّب آشنا می‌شود و می‌بیند که چگونه همین مفاهیم می‌تواند به تصمیم‌های کوچک و عملی در تغذیه، پوشش، روابط خانوادگی، بازی‌ها و گفت‌وگوهای روزانه تبدیل شود.

خواندن کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به پدرها و مادرهایی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی تربیت دینی و قرآنی فرزند در سال‌های پیش از دبستان را دارند، اما نمی‌خواهند کودک را زیر فشار حفظ قرآن و کلاس درس بگذارند. این اثر برای مربیان مهد و پیش‌دبستانی که به‌دنبال چارچوبی قرآنی برای طراحی برنامه‌های انس با قرآن هستند و نیز دانشجویان و فعالان حوزه‌ی تربیت اسلامی و علاقه‌مندان به منظومه‌ی رشد و مباحث فطرت و عقل مناسب است.

درباره احمدرضا اخوت

احمدرضا اخوت، زاده‌ی سال ۱۳۴۷، از مدرسان دانشگاه تهران و از پژوهشگران و نویسندگان حوزه‌ی قرآن کریم و سیره‌ی اهل‌بیت (ع) به شمار می‌آید. او مدرسه‌ی دانشجویی قرآن و عترت (ع) را بنیان نهاده و در هیئت‌علمی این مجموعه نیز عضویت داشته است. اخوت مدرک کارشناسی‌ارشد خود را در رشته‌ی زیست گیاهی از دانشگاه تهران دریافت کرد و فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود را به‌طور تخصصی بر تدبر در قرآن کریم متمرکز ساخت. تأسیس مدرسه‌ی قرآن و عترت (ع) و تربیت مربیان و معلمان در مسیر آموزش و ترویج آموزه‌های قرآنی از مهم‌ترین دستاوردهای سال‌های فعالیت و پژوهش او محسوب می‌شود.

در کارنامه‌ی علمی احمدرضا اخوت نگارش ده‌ها کتاب و مقاله با موضوع به‌کارگیری آموزه‌های قرآن کریم در حوزه‌هایی مانند روان‌شناسی، تربیت فرزند، نظام خانواده و جامعه‌ی اسلامی دیده می‌شود. ازجمله آثار او می‌توان به کتاب‌های «از زیارت تا ملاقات با خدا»، «پرورش تفکر بنیادی»، «مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی»، «پرورش تفکر قرآنی»، «نیاز در ساختار انسان» و «درمانگری افسردگی مبتنی‌بر قرآن» اشاره کرد.

درباره شهربانو کندی

شهربانو کندی از پژوهشگران حوزه‌ی قرآن و از نویسندگان این عرصه است. از میان آثار او می‌توان اشاره کرد به کتاب‌های «صحیفه‌ی فاطمیه»، «راه‌هایی برای حضور قلب در نماز» و «تفکر مشاهده‌ای». تمامی این آثار در همکاری مشترک با احمدرضا اخوت به نگارش درآمده‌اند.

بخشی از کتاب انس با قرآن در دوره اول رشد

«بهره‌مندی از انس با قرآن برای طیّب‌سازی کودک

کودک به فطرتی متنعم شده که با چنین نعمتی در روبرو شدن با قرآن، ظرفیت دریافت حقایق را یافته است. به دلیل قوت فطرتی که کودک در این دوره دارد، این حقایق را بدون نیاز به درک معانی و مفاهیم آیات و کلمات، از جانب فاطر خود دریافت می‌کند.

به عبارت دیگر، کودک از قرآن پاکی و صفا و صمیمیت می‌فهمد؛ هرچند به صورت تفصیل از مضامین آن خبر نداشته باشد.

به همین دلیل با وجود اینکه به ظاهر از حقایق آن آگاه نیست ولی در باطن خویش آن حقایق را به صورت اجمالی می‌فهمد و تصدیق می‌کند. و بر این اساس، در صورت ارائه مناسب و متناسب آن به کودک می‌توان انتظار داشت که او را به غایت رشد خود در این دوره برساند. برای بهره‌مندی بیشتر از قرآن در این دوره و ارتقای سطح طیّب او توجه به نکات زیر ضروری است:

۱. توجه به رغبت و میل کودک

همانطور که پیشتر گفته شد، با توجه به برخورداری همه انسان‌ها از فطرت، هر کودکی از روبرو شدن با قرآن استقبال می‌کند و نباید کاری کرد که این میل و رغبت خاموش یا کم گردد، بلکه باید کاری کرد که کودکان قرآن را دوست داشته باشند و با آن انس بگیرند. پس هر نوع روبرو کردنی که با کراهت و ناخوشی همراه باشد، مردود است.

ارائه قرآن اگر مطابق طوع و رغبت کودک باشد منجر به طیّب‌سازی رفتار و گفتار او می‌شود و در بزرگسالی گرایش‌های او را به سمت انتخاب پاکی‌ها سوق می‌دهد.»